Strona · s. 14strona oryginału ↗
NASZA KSIĄŻKA
Слово Просвіти, №10 за 2008 рік
Swiatosław MIZERNIUK Zdjęcia autora „Nowa ziemia” — poemat epicki klasyka literatury słowiańskiej Jakuba Kołasa (Konstantego Michajłowicza Mickiewicza, 1882—1956) Słusznie nazywany jest rapsodią białoruskiej ziemi. Bo tak, jak w rapsodię wirtuozowsko wplata się ludowe melodie, śpiewy i przyśpiewki, tak utkano poemat „Nowa ziemia” — z eposu ludowego, folkloru, z opiewanej przez poetę ojczystej przyrody, chłopskiej pracy. Poemat to encyklopedia życia rodaków poety, a także ich wielka pieśń-marzenie o Wolności. Jako słowiańska niewolnica-służebnica przywitała XX wiek Białoruś, którą caraty szczelnie zapakował w urzędowy szynel i zakazał imienia, ojczystego języka… Cierpiąc nad losem zniewolonego kraju, sławny Adam Mickiewicz w rozpaczy zwracał się do Boga: „Odezwij się...” („Improwizacja” w III części „Dziadów”). I niebiosa odpowiedziały! Trzeciego listopadowego wieczoru 1882 roku „niemeńskie wydeptane pola” zrodziły jeszcze jednego Mickiewicza — Kostusia. Najwyższy podarował Białorusi geniusza, który przemówił do Wszechświata macierzystym, ojczystym językiem! Wielki pieśniarz Kostuś Mickiewicz pozostał w literaturze białoruskiej pod ziemskim pseudonimem Jakub Kołas, rozpoczynając poemat „Nowa ziemia” jeszcze w 1911 roku — w carskim więzieniu. Ale przez tragedie lat 20. i w kolejnych latach, kiedy osobista tragedia stała się ogólnonarodową, 40-letni poeta-pieśniarz zakończył swoje artystyczne płótno na XXX pieśni. Komuniści przygotowywali wyroki śmierci, Sybiry dla tysięcy Białorusinów. Szukając broni, stawiali twarzą do ściany także poetę, „jakby przed rozstrzelaniem”. Nawet najbliższych krewnych Jakuba Kołasa aresztowano w jego obecności w nocy z 5 na 6 lutego 1938 roku i poddano represjom. „1/6 część planety Ziemia kręciła się wokół własnej osi Marksa-Lenina-Stalina, wytyczając straszny komunistyczny kurs w Galaktyce ziemian…” I na tym Krwawym Szlaku, zamiast bajek i legend, białoruskiej ziemi (tego „ziarna w orzechu”), tysięcy jezior i rzeczek pozostawały potomkom jedynie piołunowe, zgorzkniałe pogorzeliska, obrabowana białoruska chata, wychłodzona rekrutacją i przeklętym Sybirem, rzeki krwi i miliony niewinnych ofiar. Ustami Jakuba Kołasa, jakby całemu światu, opowiadała o sobie sama Białoruś, utalentowana i poniżona, bogata duchowo i nieuznana jako naród: „Gaj talentów się wywiódł! // Ile ich i gdzie leży, // Ich, nie uznanych na wolności, // Nie opłakanych przez nikogo, // Tylko odśpiewanych w polu // Wiatru świstem pustym!” (Jakub Kołas. „Symon-muzyka”). Wybitny poeta Białej Rusi, Jakub Kołas w „Nowej ziemi” genialnie stworzył hymn-pochwałę białoruskiego kraju, hymn chłopskiej pracy, Walerij Striłko, Anatol Wertynski
«Слово Просвіти», CC BY 4.0; machine translation from Ukrainian by Prosvita.Digital · PDF w Wikimedia Commons ↗ · Tłumaczenie maszynowe
