Strona · s. 5strona oryginału ↗
ARYSTOKRATA DUCHA KS. MYCHAJŁO CEHELŚKYJ (6. XI. 1848—5. IV. 1944)
Слово Просвіти, №10 за 2011 рік
Lidija KUPCZYK, przewodnicząca Lwowskiej Miejskiej Ligi Kobiet Ukraińskich Mychajło Cehelśkyj był synem, wnukiem i prawnukiem księży. O wielu Cehelśkych można napisać osobne traktaty. W końcu znana jest monumentalna praca Jurija Cehelśkiego „Zarys rodu Cehelśkych i opowieść o Kamionce Strumiłowej”, która ukazała się w 1992 roku w wydawnictwie diaspory „Smołoskyp”. Opisano w niej szczegółowo działalność wielu księży Cehelśkych. My zatrzymamy się na postaci ks. Mychajła Cehelśkiego, który urodził się 6 listopada 1848 roku we wsi Wysocko koło Brodów w obwodzie lwowskim w rodzinie proboszcza ks. Lwa Cehelśkiego i Marii z domu Welychowśkich. Uczył się w brodzkim gimnazjum, potem w lwowskim gimnazjum akademickim z niemieckim językiem nauczania. Następnie wstąpił na wydział prawa Uniwersytetu Lwowskiego im. Józefa. A po ukończeniu studiów rozpoczął naukę w lwowskim seminarium duchownym. Możemy więc sobie wyobrazić, jak wykształconym człowiekiem był. W 1874 roku Mychajło Cehelśkyj ożenił się z Anizją z domu Dzerowyczów, również z dawnego rodu księży. 26 grudnia 1875 r. w soborze św. Jura we Lwowie metropolita Josyf Sembratowycz wyświęcił Mychajła Cehelśkiego na księdza i mianował go w miasteczku Kamionka Strumiłowa. I tutaj już możemy mówić o unikalności biografii ks. Mychajła Cehelśkiego. Kamionka stała się jego pierwszym i jedynym miejscem duszpasterzowania. Przeżył w niej 70 lat! I tylko raz, i to nie z własnej woli, opuszczał to miasteczko. Przez pierwsze dwa lata ks. Mychajło był pomocnikiem starego proboszcza ks. Ignatija Morawećkiego, a po jego śmierci i aż do końca życia — proboszczem Kamionki Strumiłowej, mając pod swoją opieką dwie cerkwie — św. Mikołaja oraz Narodzenia Najświętszej Maryi Panny. Ks. M. Cehelśkyj mieszkał wraz z rodziną w domu parafialnym przy cerkwi św. Mikołaja. Obok domu posadził i pielęgnował ogród. Od początku działalności ujawniły się wybitne cechy jego charakteru. Są to: gorliwość i obowiązkowość w pracy duszpasterskiej oraz czynny ukraiński patriotyzm, który determinował pełną poświęcenia działalność społeczną. Jego córka Maria Cehelśka-Karmazyn w swoich ciekawych i cennych wspomnieniach tak opisuje ojca: „Nie jest wielki wzrostem, ale wielka osobowość. W wyrazie jego twarzy i postawie jest coś tak władczego, co zmusza każdego, kto się z nim spotka, do posłuszeństwa. Wielki arystokrata ducha, znakomity mówca, gładki w zachowaniu, twardy w miłości do wszystkiego, co ukraińskie, prowadzi powierzoną mu wspólnotę do jednego celu, a mianowicie do Boga i Ukrainy. To jego dewiza i hasło, i tym hasłem formuje dusze swoich parafian”. Jakże lakoniczna i wyczerpująca charakterystyka! Całe jego życie i działalność potwierdziły ją… Najpierw, co musiał zrobić jako ksiądz, to dokończyć sprawę budowy nowej cerkwi na miejscu starej, rozebranej w 1862 roku, drewnianej cerkwi Narodzenia Najświętszej Maryi Panny. Fundusze na budowę zaczął zbierać jeszcze ks. Morawećkyj, a sprawę dokończył ks. Cehelśkyj z pomocą kamioneckiego bractwa cerkiewnego. Siłami parafian pod energicznym kierownictwem ojca Cehelśkiego cerkiew została dość szybko zbudowana i 21 września 1882 r. w uroczystej oprawie poświęcił ją metropolita Sylwestr Sembratowycz. Do nowej cerkwi przewieziono przedmioty kultu, które tymczasowo przechowywano w cerkwi św. Mikołaja. Wśród nich także starodawną cudowną kamionecko-strumiłowską ikonę Matki Bożej. A dalej — energiczna praca duszpasterska… W krótkim artykule niemożliwe jest opisanie wszystkiego, co zrobił ks. M. Cehelśkyj, dlatego ograniczymy się do wyliczenia jego tytułów kościelnych. Są to: proboszcz Kamionki Strumiłowej, dziekan dekanatu strumiłowsko-kamioneckiego, protoprezbiter złoczowski, wizytator nauczania religii w szkołach w imieniu Metropolitalnego Ordynariatu greckokatolickiego, kanonik Lwowskiej Konsystorii Metropolitalnej, wikariusz generalny całej Ukrainy, szambelan Jego Świątobliwości Papieża Rzymskiego i hrabia rzymski. Oprócz działalności kapłańskiej ojciec Mychajło Cehelśkyj od razu włączył się we wszystkie sfery życia miasta i okolicy. Działalność społeczną ks. Mychajło prowadził w samej Kamionce i w całej okolicy strumiłowsko-kamioneckiej ówczesnej gminy Bużany. W końcu jego działanie i wpływ wykraczały poza granice tego okręgu. Przewodniczącym kamioneckiej „Proświty” ks. Cehelśkyj pozostawał niemal niezmiennie do 1927 r., kiedy to, mając prawie 80 lat, przekazał obowiązki przewodniczącego adwokatowi Romanowi Petrusewyczowi. Jednak podczas obchodów 60-lecia „Proświty” odprawił we Lwowie uroczystą Mszę Świętą, przyjmował liczne gratulacje jako jeden z niewielu żyjących uczestników zgromadzenia założycielskiego Towarzystwa. Oprócz „Proświty” ks. Cehelśkyj był członkiem-założycielem jeszcze wielu towarzystw i organizacji. W szczególności Spółki Akcyjnej Kolei Lwów-Stojanów, gdzie należał do Rady Nadzorczej, Powiatowej Rady Szkolnej, należał do dyrekcji Kasy Zaliczkowej itp. Przy tym był członkiem Wydziału Powiatowego w Kamionce oraz Rady Miejskiej. Za Austrii ks. Mychajło Cehelśkyj zwyciężył w wyborach do Sejmu Krajowego, jednak oddał mandat swojemu zastępcy w wyborach Wołodymyrowi Sinhałewyczowi, uważając, że jako proboszcz będzie mógł zrobić dla Kamionki Strumiłowej więcej niż jako poseł do Sejmu. A kandydował dlatego, że w wyborach miał wyraźnie większe szanse (niestety, obecnie jakoś nie widać takich podejść do bycia deputowanym). Do rezultatów jego działalności, które i dziś mogą widzieć mieszkańcy miasta, oprócz nowej cerkwi, należy zaliczyć także Dom Ludowy filii towarzystwa „Proświta”. Swój dawny zamysł budowy Domu Ludowego ks. M. Cehelśkyj zdołał wcielić w życie w 1911 roku. Wspaniały budynek Domu Ludowego został wzniesiony według projektu znanego architekta Iwana Łewynśkiego. Latem 1914 r. spokojne życie Kamionki Strumiłowej zostało przerwane przez I wojnę światową. I ten okres cierpień i wielkich ofiar narodu ukraińskiego istotnie odbił się na losie ks. Mychajła Cehelśkiego. Wojska rosyjskie na wszelkie sposoby utrudniały mu wykonywanie obowiązków greckokatolickiego księdza, przywiozły ze sobą popów, którzy wrogo odnosili się do wszystkiego, co ukraińskie. A podczas odwrotu w lipcu 1915 roku rosyjscy wojskowi zabrali ks. Mychajła Cehelśkiego ze sobą na wschód jako zakładnika. Tak po raz pierwszy pozbawiono wolności kamioneckiego proboszcza. Wywieziono go do Kijowa. Wychodząc z tej przymusowej sytuacji, metropolita A. Szeptyćkyj, który również przebywał na zesłaniu, upoważnił ks. Mychajła Cehelśkiego do przejęcia opieki nad wszystkimi tzw. placówkami obsługi duchowej dla grekokatolików we Wschodniej Ukrainie i nadał mu tytuł wikariusza generalnego Ukrainy. Wykonując te pełnomocnictwa, ks. Cehelśkyj zbudował w Kijowie greckokatolicką cerkiew Chrystusa Zbawiciela, którą bolszewicy zburzyli w latach 30. I w zrusyfikowanym Kijowie przymusowo wywieziony ks. Cehelśkyj podnosił ducha Ukraińców! Dopiero w 1917 r., kiedy we Wschodniej Ukrainie władzę przejęła Ukraińska Centralna Rada, ks. Mychajło Cehelśkyj zdołał powrócić.
Kiedy obchodzimy rocznicę powstania sławnego ukraińskiego towarzystwa „Proświta”, które odegrało niezwykle ważną rolę w utwierdzeniu ukraińskiego narodu, wspominamy jednego z jego czołowych działaczy — księdza Mychajła Cehelskiego. Mychajło Cehelski jeszcze jako student był na zebraniu założycielskim towarzystwa „Proświta” 8 grudnia 1868 roku, a w 1892 roku wystąpił z inicjatywą utworzenia filii tego Towarzystwa w Kamionce Strumiłowej (obecnie Kamionka Bużańska). Już na pierwszym zebraniu filii w lipcu 1892 r. został wybrany przewodniczącym i wystąpił z inicjatywą budowy pomnika na grobie Markijana Szaszkewycza we wsi Podlisie w powiecie kamioneckim. W podpisanej przez niego odezwie wzywano, „…aby postawić na grobie pomnik i tym pokazać, że u nas nie zginęła wdzięczna pamięć o tym, który obudził Rusinów-Galicjan do pracy na rodzimej ruskiej niwie”. („Diło”, 11 lipca 1892 r., nr 155). Rok później ks. Cehelski był wśród inicjatorów przeniesienia doczesnych szczątków Markijana Szaszkewycza na Cmentarz Łyczakowski we Lwowie. Wspomnijmy więc i my ks. Cehelskiego, który wiele pracował na niwie „Proświty”!
«Слово Просвіти», CC BY 4.0; machine translation from Ukrainian by Prosvita.Digital · PDF w Wikimedia Commons ↗ · Tłumaczenie maszynowe
