Strona · s. 10strona oryginału ↗
HISTORIE Z PÓŁIMPERIAŁEM I CUKIERKAMI
Слово Просвіти, №10 за 2011 рік
Uliana WOLIKOWSKA
“Kiedy Szewczenko wrócił z Siedniowa, spotkaliśmy jego dawnego przyjaciela, malarza Mychajła Sażyna, i wkrótce zamieszkaliśmy wszyscy razem na Chreszczatyku, na ulicy, która nazywała się „Kozie Błoto” – pisał w swoich wspomnieniach ukraiński poeta O. Afanasjew-Czużbyński. Właśnie tutaj, niedaleko od gwarnego Majdanu, na miejscu domu Iwana Żytnyckiego, obecnie znajduje się Literacko-Memoriałowy Dom-Muzeum Tarasa Szewczenki, w którym z czcią pielęgnuje się ducha Tarasa… Każdy szczegół opowiada o kijowskim okresie życia i twórczości poety. Tutaj przykuwają uwagę cenne eksponaty – biały kostium, w którym chodził latem 1859 roku, akwaforty z autografami, wydania dzieł Szewczenki z jego osobistymi podpisami z czasów jego życia, płócienna żołnierska koszula, w której przebywał na zesłaniu… Największe zainteresowanie wzbudził pokój, w którym mieszkał Taras Szewczenko. Biurko, na którym panuje artystyczny nieład – sprawia wrażenie, jakby Taras niedawno przy nim pracował… Chaotycznie rozrzucone rzeczy osobiste poety – pióro z żelazną stalówką, pióro krucze, monety, papiery z notatkami, fajka ze słoniowej kości, ozdobiona srebrem, którą na Boże Narodzenie podarował Szewczence M. Kostomarow. Kierownik muzeum Ołena Siomka opowiada, że przez długi czas uważano, iż Taras Szewczenko mieszkał na mansardzie, gdzie była pracownia. Ale potem odnaleziono wspomnienia rosyjskiego dziennikarza Wiktora Skoczyńskiego. „W letni dzień przyszedł do Tarasa i usiadł, żeby odpocząć od upału. Szewczenko również odpoczywał na kanapie. W tym czasie przez otwarte okno zobaczyli, jak przechodził staruszek żebrak z przewodnikiem, prosząc o jałmużnę. Skoczyński wziął ze stołu drobną monetę i chciał ją już podać, ale Szewczenko zerwał się, wziął półimperiał (5 rubli) i podał żebrakowi. Pomacawszy monetę, tamten zrozumiał, że to bardzo duże pieniądze, których nie mógł przyjąć, więc zwrócił je… Ale Szewczenko wziął wtedy drobniejszą monetę i podał…”. Dzięki tym wspomnieniom stało się jasne, że pokój, którego okna wychodzą na zaułek, należał do Szewczenki. Obecność Tarasa Szewczenki wyczuwa się również na mansardzie w jego pracowni, gdzie panuje twórcza atmosfera: pędzle, farby, sztaluga, małe składane krzesełko, z którymi artysta chodził malować kijowskie pejzaże…
Właśnie tutaj Szewczenko kończył te prace, które rozpoczynał na świeżym powietrzu. Artysta wraz z malarzem Mychajłem Sażynem, codziennie wyruszając malować kijowskie pejzaże, wzgórza, cerkwie, marzyli o stworzeniu albumu „Widoki Kijowa”. A na ulicy, w pobliżu muzeum, pochyliła się stara-prastara morwa, która rosła jeszcze za czasów Tarasa Szewczenki – tutaj to jedyne drzewo, które zachowało się od tamtej pory. Ołena Siomka opowiedziała, że w zeszłym roku była akcja ratowania tego unikalnego drzewa, które poddano renowacji. Wyruszam do memoriałowego domu-muzeum „Chata na Priorce”, gdzie Szewczenko przeżył wśród obcych ludzi i obcych rzeczy swoje ostatnie dni w Kijowie. Obecnie chatka z drewnianymi okiennicami w otoczeniu współczesnej zabudowy, a w latach 50. XIX wieku taki budynek był typowy dla kijowskiego przedmieścia. „Nasze muzeum trzyma się na duchowej aurze, a główny nasz eksponat to sama chata, która się zachowała i w niej trwa życie. Muzeum nie jest źródłem wiedzy, jest momentem ekologii duszy, momentem wrażeń…” – wita mnie opiekunka tego jasnego domu Nadija Naumowa. W sieni cep, sierpy, strug, drewniane ławy, drabina, drewniane wiadro z nosidłami… Przed oczami wyłania się obraz Tarasa Szewczenki, który lubił myć się przy studni, własnoręcznie wyciągając wiadro lodowatej wody… Wchodzę do memoriałowego pokoju, gdzie ze zdjęcia jakoś smutno patrzy 45-letni Taras Szewczenko. „Ta chata to nie tylko memoriałowy dom, gdzie mieszkał Szewczenko, ale i niespełnione marzenie poety, ponieważ właśnie taką chatę (nawet sporządził plan) marzył wznieść tam, na Kaniowskich Górach, żeby wreszcie przeprowadzić się tam i zamieszkać. I tam dożyć starości” – kontynuowała opowieść Nadija Naumowa. „Szedłem, szedłem – widzę chatka stoi, nie to pańska, nie to chłopska, biała-biała, jak śmietana, a jeszcze ogródkiem obrosła, a na podwórku dziecięce koszulki suszą się – rękawami machają – mnie wołają: ja i wszedłem!” – tak wyjaśnił wizytę w domu jego gospodyni Warwarze Paszkowskiej, która całe życie szczyciła się, że u niej kwaterował Taras. I tutaj ludzie przyjęli go jako prostego „wujka Tarasa”, którego częstowała smacznym barszczem kucharka Fedirka. Nadija Naumowa opowiedziała bardzo ciekawe wspomnienia miejscowych mieszkańców, w szczególności o przekazach pisarza dla dzieci Kuźmy Hryba, który w 1959 roku, szukając starych ludzi, którzy mogli słyszeć o pobycie Tarasa Szewczenki, natrafił na starą chatę, a w niej
«Слово Просвіти», CC BY 4.0; machine translation from Ukrainian by Prosvita.Digital · PDF w Wikimedia Commons ↗ · Tłumaczenie maszynowe
