Емблема «Просвіта»Prosvita.DigitalWiedza · Ludzie · Przyszłość
Strona · s. 4strona oryginału ↗

MANKURCI I MANKURTYZACJA

Слово Просвіти, №10 за 2011 рік

Witalij BERIUK, członek Ilicziwskiej „Proświty”, obwód doniecki. Mankurt, według powieści Czyngiza Ajtmatowa „I dłużej niż wiek trwa dzień”, to człowiek wzięty do niewoli, przerobiony w bezduszną niewolniczą istotę, która całkowicie oddana jest swojemu władcy i nie pamięta niczego ze swojego poprzedniego życia. Takiemu człowiekowi golono do czysta głowę i naciągano na nią szerść — kawał skóry świeżo zabitego wielbłąda. Następnie wiązano mu ręce i nogi, na szyję zakładano kołek, żeby nie mógł dotknąć głową ziemi, i zostawiano go na kilka dób na pustyni pod palącym słońcem. Szerść kurczyła się od upału, ściskała głowę, wywołując nieznośne katusze, które potęgowało pragnienie. Większość jeńców nie wytrzymywała tortur i ginęła. A ci, którzy przeżywali, stawali się mankurtami, którzy całkowicie tracili pamięć i stawali się idealnymi niewolnikami, pozbawionymi własnej woli. Tacy niewolnicy kosztowali bardzo drogo. W powieści opowiada się, jak młodego kipczaka Donenbaja, którego pojmali żuanżuanie, zamieniono w mankurta. Jego matka Najman Ana długo szukała syna, lecz gdy go znalazła, on jej nie rozpoznał i na rozkaz władcy ją zabił. Żuanżuanie musieli zdobyć takich niewolników pilnie, dlatego stosowali tak okrutne metody. A imperia rosyjskie i radzieckie miały czasu w bród. I niewolników potrzebowały wielu. Dlatego imperialna władza tworzyła mankurtów w inny sposób. Od najmłodszych lat wychowywała dzieci z podległych jej ziem, wkładając do ich głów pojęcia, które pozbawiały ich wiedzy o własnej ojczyźnie. A wpajano „wiedzę”, zniekształconą w swojej istocie. Kiedy w wieku 16 lat odbierałem paszport, poradzono mi, żebym zapisał się jako Rosjanin, bo tak łatwiej zrobić karierę. W młodości ludzie myślą i działają tak, jak im każą ich władcy. I dopiero z życiowym doświadczeniem ludzie, i to nie wszyscy, rozumieją, że zostali oszukani. Więc w czym tkwi źródło mankurtyzacji w Rosji? Imperium potrzebowało ujednoliconej ludności przede wszystkim do wykorzystania w wojnach. Oficjalna narodowa identyfikacja — rosyjska — zaczęła się w połowie XVIII wieku. Cała „russkaja” kultura (w oficjalnym sensie) przez ostatnie 300 lat to rozwój tej oficjalnej identyfikacji. Kluczowe jest to, że jest ona całkowicie sztuczna, wymyślona od początku do końca. Pisarze XIX wieku zamazywali przepaść między inteligencją a prostym ludem w kulturze i języku. Jeszcze w połowie XIX wieku mieszkańcy różnych guberni Rosji rażąco różnili się kulturą, strojem i językiem, a na początku XX wieku wszystko zlało się w jednakową szarą masę. Samoidentyfikacja przedstawiciela każdego narodu opiera się na konkretnych zjawiskach: języku rodziców, rodzimym krajobrazie, grobach przodków, opowieściach starych ludzi. W identyfikacji imperialnej podstawa jest inna: abstrakcyjne symbole, terytorium, stolica. A także mitologia, w większości o charakterze wojenno-patriotycznym. Władza radziecka, dysponując znacznymi zasobami i ogromnym aparatem represji, prawie zakończyła ujednolicenie ludności i zaszczepienie sztucznej oficjalnej identyfikacji (naród radziecki). Różnica między oficjalnym „russkim” Imperium Rosyjskiego a „sowieckim” w ZSRR tkwi tylko w ideologii politycznej, a nie w istocie zjawiska. Z kształtowaniem się identyfikacji imperialnej ściśle wiąże się takie pojęcie, jak „terror kulturowy”. Jest to niszczenie w kulturze i języku poddanych wszystkiego, co różni się od oficjalnej ideologii. To polityka pozbawiania ojczyzny, mankurtyzacja. Uporczywa rusyfikacja narodów nieslowiańskich to tylko część sprawy. Z nie mniejszą uporczywością i okrucieństwem wykorzeniano kulturę i język samych Słowian. Niemal zupełnie zniszczono język pomorski, szeroko rozpowszechniony na początku XX wieku. Dobrze znana nam jest walka przeciwko językowi ukraińskiemu. Przykładów jest bez liku. Zainteresowanie władzy taką polityką jest zrozumiałe, bo produkty mankurtyzacji to idealni poddani, których można wrzucić do maszynki do mięsa w imię imperialnych interesów.

«Слово Просвіти», CC BY 4.0; machine translation from Ukrainian by Prosvita.Digital · PDF w Wikimedia Commons ↗ · Tłumaczenie maszynowe

Емблема «Просвіта»Prosvitianyn