Strona · s. 9strona oryginału ↗
Pod wpływem biennale
Слово Просвіти, №10 за 2012 рік
Łesia Ukrainka — projekt dyplomowy. Ludmyła DECHTIAROWA. Potężny pociąg artystyczny „Ukraina od Trypola do współczesności” po raz piąty dostarczył do kijowskiego Centralnego Domu Artysty wielkoskalową ekspozycję sztuki plastycznej o tematyce historycznej. Jak wyjaśnia założyciel wydarzenia, znany i bezgranicznie oddany sprawie artysta-monumentalista Ołeksandr Melnyk, gatunek dzieł ograniczono do malarstwa (z odrobiną ceramiki i małych form rzeźbiarskich). Ale to nie oznacza, że młodym utalentowanym mistrzom innych gatunków brakuje patriotyzmu lub nie interesuje ich przeszłość własnego kraju. W tym (pozostawionym poza biennale) środowisku powstał nawet żart o założeniu własnej alternatywy „Od współczesności do przyszłości przez Trypole”. Jeśli bez żartów, warto obejrzeć dziedzinę grafiki i przyjrzeć się, na przykład, akwafortcie „Płótno życia”. Jest ona całkowicie współbrzmiąca z ideologią biennale. Zeszłego lata z sukcesem eksponowana była w galerii rezerwatu Kijowsko-Peczerskiego wraz z innymi pracami młodej artystki Tamary Hyk. „Płótno życia” chyba najdłużej utrzymywało uwagę zwiedzających ciekawą filozoficzną symboliką, oryginalnością kompozycji, wykwintnym kolorytem w ciepłych tonach sepii. Zewnętrzny krąg kompozycji składa się z koronki symboli epoki trypolskiej. Stylistycznych elementów sztuki Scytii, wizerunków postaci na antycznej ceramice Chersonezu i Olbii. A także sakralne symbole słowiańskiego pogaństwa i wczesnego chrześcijaństwa, elementy późniejszej sztuki ludowej Ukrainy. Własny zamysł Tamara wyjaśnia tak: — Wizerunkami zewnętrznego kręgu podkreślam fakt sukcesywnego dziedziczenia elementów kultury wszystkich cywilizacji, które zastępowały jedna drugą na naszych terenach. Dla mnie, jako dla artysty, unikalność sztuki Ukrainy właśnie w jej wielokulturowości. Musimy to pielęgnować i szanować. Ale każdy z nas — to po prostu ludzka istota wobec przemijalności i skończoności ziemskiego bytu. Należy śpieszyć się tworzyć dobro i piękno dla potomnych. Jesteśmy przecież chrześcijanami. Centralna część akwaforty natchniona jest wątkiem archaicznej greckiej mitologii o fatalnym bóstwie kobiecym Ananke (w tłumaczeniu „konieczność”), które później Rzymianie przekształcili w Fatum. Ananke obraca kosmiczne wrzeciono jako proces cykliczności. Pokazałam jego symbole wizerunkami dzieciństwa, młodości, dojrzałości, starości. Córki Ananke, trzy mojry, przędą płótno życia dla każdego nowo narodzonego człowieka. Właśnie one figurują w centrum akwaforty: Lachesis („ta, która daje los”) zaczyna tkać; Kloto („przędąca”) wytwarza główną część; Atropos („nieuchronna”) obrywa nić życia. Człowiek ma wybór — ozdobić płótno dobrymi czy złymi uczynkami. W kompozycję włożono niemało podtekstu. Wyjaśnię tylko, czym przyciągnęła idea wykorzystania wizerunków mojr. To także świadectwo dziedziczności kultury. W starosłowiańskim pogańskim światopoglądzie te wizerunki wraz z Ananke przekształciły się w jedyne bóstwo kobiece Moksza (Mococize). W przedchrześcijańskim książęcym Kijowie była to jedyna kobieca hipostaza, której idol stawiano na świętych wzgórzach obok męskich najwyższych bożków w rodzaju Peruna. Jeszcze i teraz w ukraińskich wsiach można usłyszeć, jak babcie ostrzegają młodziutkie rękodzielniczki, żeby nie zostawiały własnego dzieła na widoku, „bo Mokoszka przyjdzie w nocy i zepsuje albo podrze nici i rzuci urok najgorszy”. Na terenach przedrewolucyjnej Ukrainy przesąd ten był bardzo wpływowy i przyuczał do schludności. Większość akwareli i płócien olejnych Tamary Hyk świadczy o dążeniu artystki do piękna i dobra. Kwiaty w martwych naturach wyróżniają się świeżością, paleta ich jest bezgraniczna — od nasyconych kontrastowych kolorów do miękkich pastelowych odcieni. W martwych naturach przedmiotowych łączy ona technikę malarstwa olejnego ze skrupulatnym graficznym opracowaniem detali. Podobne prace z delikatną koronką szali i serwetek, ładnymi drobiazgami i jubilerskimi ozdobami na toaletce dają odczucie niewidzialnej obecności kobiety, która tworzy własny przytulny świat. Nie mniej liryczne są pejzaże, nad którymi pracuje w technice akwareli. Malarstwo portretowe świadczy o zainteresowaniu kontrastowymi przejawami ludzkich charakterów w różnych życiowych okolicznościach. Powiedzmy, portret własnej babci — wizerunek silnej osobowości, która w podeszłym wieku pragnie pozostawać sobą dawną mimo trudności życia. Obecnie Tamara Hyk kończy serię martwych natur, bo czekają na nie galeria Fundacji Prezydenckiej „Ukraina”. W perspektywie — przedstawienie własnej twórczości w bliskiej i dalekiej zagranicy, a także stworzenie serii historycznej o przeszłości Kijowa.
«Слово Просвіти», CC BY 4.0; machine translation from Ukrainian by Prosvita.Digital · PDF w Wikimedia Commons ↗ · Tłumaczenie maszynowe
