Strona · s. 9strona oryginału ↗
Proszę o głos! Z Moskwy
Слово Просвіти, №10 за 2014 рік
Włodymyr MELNYCZENKO, dyrektor generalny Narodowego Centrum Kultury Ukrainy w Moskwie, doktor nauk historycznych, laureat Narodowej Nagrody Ukrainy im. Tarasa Szewczenki
Oglądając w telewizji kanału „Rada” parlamentarne przesłuchania, poświęcone 200. rocznicy urodzin Tarasa Szewczenki, zwróciłem uwagę, że nikt nawet słowem nie wspomniał o samoofiarnej pracy kolektywu Narodowego Centrum Kultury Ukrainy w Moskwie na chwałę Kobzarza. Tymczasem możemy rywalizować z każdą placówką naukowo-badawczą i kulturalną na świecie pod względem jakości i skali tej pracy. Nie odważyłbym się jednak chwycić za pióro dla takiego pewnego siebie, choć przekonującego stwierdzenia. Niski ukłon dla „Słowa Proświty”, które od wielu lat udostępnia nam swoją wysoką trybunę. Jednak wrażenie jest takie, że w warunkach obecnego słusznego oburzenia Moskwą niektórzy w Ukrainie w ogóle boją się powiedzieć dobre słowo o naprawdę dobrych sprawach, dokonanych przez kogokolwiek w rosyjskiej stolicy. Czego więc nauczyliśmy się od Szewczenki, któremu znów gorąco przysięgamy?! To dla niego wszystko, co truje i odurza świadomość narodową, było związane właśnie z „moskiewską
Oto co pisze we wstępie Włodymyr Melnyczenko: „Tytuł tej książki odzwierciedla samą istotę historycznego przeznaczenia Narodowego Centrum Kultury Ukrainy w Moskwie — być naprawdę Szewczenkowskim domem w rosyjskiej stolicy, propagującym ukraiński język, kulturę, duchowość narodu ukraińskiego. Książka ukazała się w przededniu wielkiego święta — 200. rocznicy urodzin Tarasa Szewczenki i jest naszym swoistym sprawozdaniem z pracy twórczej w latach poprzedzających jubileusz”. Ta książka to wielka praca Centrum z ostatnich kilku lat, zawiera liczne wywiady, artykuły i inne materiały, opublikowane przez autorów w ukraińskich i rosyjskich mediach, mediach elektronicznych, na stronie Centrum. Wydanie będzie przydatne wszystkim, którzy interesują się bogatym życiem kulturalno-artystycznym i duchowym Ukraińców Rosji, ogólnie ukraińskiej diaspory. O wiele mówią już same tytuły rozdziałów książki: „Upamiętnienie
Obchody 200. rocznicy urodzin Tarasa Szewczenki w Rosji nabierają coraz większego rozmachu. 1 marca w Rosyjskiej Akademii Sztuk, gdzie Szewczenko spędził ostatnie lata życia, Ukraińska Narodowo-Kulturalna Autonomia Sankt-Petersburga wraz z organizacją społeczną „Ukraińcy Moskwy” przeprowadziła akcję haftowania „Ręcznika dla Wielkiego Tarasa”. Fundacja Charytatywna „Ukraiński Ręcznik”, którą kieruje Mykoła Stepanenko, w latach 2013–2014 prowadzi kulturalno-artystyczną, społeczną akcję „Obejmijcie się, bracia moi!”. Akcja odbywa się na Ukrainie, w Rosji, w Kazachstanie, w miejscach związanych z życiem i twórczością wybitnego Tarasa, a także w innych krajach, w których mieszkają Ukraińcy. U podstaw akcji leży haft „уніблекотою”.
To on otworzył oczy całemu narodowi na to, że to właśnie Moskwa (w tandemie z Warszawą) była winowajczynią bezpaństwowości Ukrainy i historycznym uosobieniem antyukraińskich dążeń Rosji. Swoją twórczością Szewczenko do dziś oskarża Moskwę o skażenie – mówiąc dzisiejszym językiem – narodowego kodu cywilizacyjnego. Jednak… Jednak genialnie mądry Kobzarz, pamiętając o zawsze pełnym „kielichu moskiewskiej trucizny”, nie odrzucał żywego miasta jako w ogóle biologicznie niezgodnego z ukraińskim kodem. Wyjeżdżając z Pierwszoprzestolnej w marcu 1858 roku, Szewczenko zapisał w dzienniku: „…Opuściłem gościnną Moskwę”: „W Moskwie najbardziej ucieszyło mnie to, że u oświeconych moskwian spotkałem najcieplejszą serdeczność wobec mnie osobiście i szczere współczucie dla mojej poezji”.
To także Szewczenko! Nie pozwolimy, by jego uczucia poszły w zapomnienie. Tym bardziej nie należy przemilczać, a nawet piętnować wszystkiego, co dzieje się w Moskwie w imię narodowego geniusza. Chcę poświadczyć, że gościnna dla Kobzarza Moskwa istnieje także teraz, a „oświeceni moskwianie” równie życzliwie odnoszą się osobiście do niego i szczerze współczują jego poezji.
Wielu jest tu przedstawicieli, mówiąc słowami poety, „moskiewskiej sławy uczonej i literackiej”, z którymi, podobnie jak z Szewczenką, trzeba się kontaktować „jak z dawno znanymi krewnymi”. Tym bardziej, że nasz Prorok ma w Moskwie chatę, a w niej — „swoją prawdę, i siłę, i wolę”. Niedawno w rosyjskiej stolicy ukazała się po ukraińsku książka „Narodowe Centrum Kultury Ukrainy — Dom Szewczenki w Moskwie”. Notabene, to już dziesiąta monografia o tutejszej obecności poety. Ku wielkiemu żalowi nie udało się na zasadach międzypaństwowych rozwiązać kwestii otwarcia w Moskwie, do jubileuszu, pomnika dwóch postaci — Tarasa Szewczenki i Michaiła Szczepkina, mimo że wcześnie zwracaliśmy się do byłego prezydenta Ukrainy. Ale postawiliśmy popiersie Kobzarza bezpośrednio w Centrum Kultury. Wiecznie żywy Taras stanął na Starym Arbacie młody, takim właśnie przyjechał po raz pierwszy do Moskwy i napisał w niej genialnie bolesne „Czyhryninie, Czyhryninie…”. Słowo moje, łzy moje, Raju ty mój, raju! Na zakończenie proszę o rozwiązanie na poziomie państwowym od dawna dojrzałej kwestii nadania imienia Tarasa Szewczenki Narodowemu Centrum Kultury Ukrainy w Moskwie.
«Слово Просвіти», CC BY 4.0; machine translation from Ukrainian by Prosvita.Digital · PDF w Wikimedia Commons ↗ · Tłumaczenie maszynowe
