Емблема «Просвіта»Prosvita.DigitalWiedza · Ludzie · Przyszłość
Strona · s. 3strona oryginału ↗

Fakt elektronicznego deklarowania majątku i dochodów w świetle koncepcji czterech poziomów rozwoju duchowego człowieka

Слово Просвіти, №10 за 2017 рік

Elektroniczne deklarowanie majątku przez wysokich rangą urzędników potwierdziło nie tylko ilość, cenę majątku i rozmiar fortun, ale także poziom moralności i pobudek naszej elity politycznej. W tym ostatnim być może tkwi większy sens niż w tym, że społeczeństwo zobaczyło ich „niebotyczne” zyski. „Elita” społeczeństwa w warunkach dwudziestopięcioletniej walki narodu ukraińskiego o umocnienie państwowości Ukrainy nie zapominała dbać o własne kieszenie i sumiennie okradała państwo oraz nas wszystkich, stwarzając zagrożenie dla bezpieczeństwa narodowego Ukrainy. Zresztą, jeszcze Konfucjusz mówił, że wstyd być bogatym, gdy naród cierpi niedostatek. Naszym wysokim urzędnikom i deputowanym, być może, nie jest wstyd. Ich majątki potwierdzają ich niską moralność. Pojawia się pytanie: czy w warunkach braku umiaru w zdobywaniu dóbr materialnych i braku moralności człowiek będzie osobowością? W poszukiwaniu odpowiedzi zwróćmy się do klasyków filozofii. I. Kant, G. Hegel, F. Nietzsche w sposób uzasadniony twierdzili, że osobowość wyrasta z moralności. Osobowość u Kanta to człowiek, który nie tylko przestrzega absolutnego prawa moralnego, ale także działa zgodnie z nim. Hegel nalegał na to, że osobowość musi podporządkować swoje osobiste potrzeby obiektywnym potrzebom społeczeństwa. Najbardziej bezlitosny wobec szumowin społeczeństwa był Nietzsche, który nazwał przeciętnego człowieka pasożytem, pragnącym żyć z miłości, ale niezdolnym do tworzenia miłości. Zatem, z jednej strony, zdolność do kierowania się interesami społeczeństwa, a z drugiej — wysoka moralność — to niezbędne cechy osobowości. Na podstawie dorobku klasyków można bez wahania wyciągnąć wniosek: nasza polityczna „elita”, część urzędników państwowych i wysokich rangą urzędników jednoznacznie nie osiąga poziomu osobowości. Zresztą, od Platona znana jest myśl, że na stanowiska państwowe można mianować tylko osoby o złotych zdolnościach, tych, którzy nie rozmieniają się na korzyści, a kierują się interesami społeczeństwa, są wzorem sprawiedliwości, mówiąc współczesnym językiem — osobowości. Stepan WOŁKOWECKI, przewodniczący Iwano-Frankiwskiego oddziału Ogólnoukraińskiego Towarzystwa „Proświta” im. T. Szewczenki, deputowany ludowy Ukrainy I—II kadencji; Wołodymyr SABADUCHA, kandydat nauk filozoficznych, docent, członek Zarządu Ługańskiego oddziału Ogólnoukraińskiego Towarzystwa „Proświta” im. T. Szewczenki, Ługańsk—Iwano-Frankiwsk Co robić? Wieczne pytanie. Czekać od „elity” na przejrzenie i moralne oczyszczenie — to wykazywać się dziecięcą naiwnością. Trzymać ich przy władzy — to znaczy stwarzać warunki dla dalszej degradacji Ukrainy. Ci ludzie okradli miliony obywateli, którym przysięgali wiernie służyć, doprowadzili ich do nędzy, a część z nich, zdolnych i energicznych, zmusili do szukania lepszego losu za granicą. Ile było programów-projektów dotyczących odrodzenia Ukrainy? Nieszczęśni reformatorzy zapewniali, że mamy wszystko do odrodzenia: zasoby naturalne, ziemię, pracowitych ludzi. Ale cud gospodarczy nie następuje. Dlaczego? Ziemia, zasoby, potencjał gospodarczy, siła robocza — to wszystko przesłanki. Głównym czynnikiem odrodzenia są osobowości, zdolne działać zgodnie z interesami społeczeństwa. A masy krytycznej osobowości wśród politycznej „elity”, wysokich urzędników u nas do tej pory nie ma. Potwierdziło to elektroniczne deklarowanie, które należy postrzegać jako badanie socjologiczne. Jak widzimy, wśród nich przeważają przeciętności. Sytuacja po ogłoszeniu wyników deklarowania to sprawdzian dla społeczeństwa obywatelskiego na obecność w nim masy krytycznej osobowości, która nie tylko poprowadzi walkę z korupcjonistami, ale musi zmienić sytuację społeczno-polityczną i moralną w społeczeństwie. Analizą faktu elektronicznego deklarowania powinny zajmować się nie tylko odpowiednie organy w warunkach ogólnoukraińskiego wsparcia, ale także filozofowie. A czy nie czas zrewidować egalitarną, antynaukową koncepcję osobowości, która twierdzi, że każdy człowiek jest osobowością? W świadomości społecznej do dziś panuje mit o tym, że każdy jest osobowością. Szczególnie ten punkt widzenia był kultywowany w czasach radzieckich. Przypomnijmy powiedzenie Gorkiego: „Człowiek — to brzmi dumnie”. Maszyna ideologiczna w tamtych czasach pracowała potężnie i to absolutnie nienaukowe twierdzenie zakorzeniło się nie tylko w świadomości przeciętnego człowieka, ale stało się jedną z komunistycznych dogmatów. Komuniści, jak i we wszystkim innym, chciane brali za rzeczywiste. Uważamy, że teza o tym, że każdy człowiek jest osobowością, jest nie tylko nienaukowa, ale i szkodliwa. Skomentujemy te wyobrażenia z pozycji współczesnych teorii filozoficznych o człowieku. W latach 80. ubiegłego stulecia w warunkach upadku imperium radzieckiego u wykładowcy katedry filozofii marksistowsko-leninowskiej Ługańskiego Uniwersytetu Maszynowego (obecnie Wschodnioukraiński Narodowy Uniwersytet imienia Wołodymyra Dala, m. Siewierodonieck) Ołeksandra Fenohęnowycza Hreczanego (1934—2002) narodziła się „antyludzka” koncepcja, zgodnie z którą człowiek może znajdować się na jednym z czterech poziomów rozwoju duchowego: 1) człowiek zależny (niewolnik własnych nierozwiniętych potrzeb, albo człowiek cielesny); 2) przeciętny (działa zgodnie z własną korzyścią ekonomiczną, polityczną, prawną, co pozwoliło znanym filozofom i pisarzom nazwać go chamem (W. Łypynśkyj, D. Mereżkowski), biesami (F. Dostojewski), a nawet Antychrystem (W. Sołowjow); 3) osobowość (działa zgodnie z potrzebami drugiego człowieka, państwa, społeczeństwa); 4) geniusz (kieruje się ideałami dobra, piękna i sprawiedliwości). Ta koncepcja dowodziła, że najgłębszą istotą człowieka jest jego skłonność do życiowej aktywności, i poddała w wątpliwość panujący punkt widzenia, że każdy radziecki człowiek jest osobowością. Koledzy-filozofowie jak jeden mąż zaczęli krzyczeć, że to nie tylko antyhumanitarna koncepcja, ale faszystowska idea i autor nie ma prawa klasyfikować ludzi. Koncepcja napotkała emocjonalny, zawodowy, polityczny i administracyjny opór, być może dlatego, że naocznie zademonstrowała prawdziwy portret państwa radzieckiego: kraju niewolników i przeciętniaków, gdzie osobowości uważano za wrogów i prześladowano. Autora koncepcji wykluczono z szeregów KPU i przedterminowo wysłano na emeryturę, aby nie przeszkadzał w procesie komunistycznego wychowania młodzieży. Bez wątpienia w kontekście wzajemnych relacji, w aspekcie psychologicznym, społecznym, prawnym i politycznym, do każdego człowieka należy odnosić się jak do osobowości — to prawo życia. Jednakże stosunku nie należy mieszać z ludzką istotą, która polega na moralnych i duchowych cechach. Niemniej musimy zrozumieć, że ze względu na swoje cechy nie każdy człowiek osiąga poziom osobowości, a dlatego wybierać deputowanych ludowych i mianować na stanowiska w organach władzy państwowej, na stanowiska kierowników przedsiębiorstw państwowych, instytucji, organizacji można tylko osobowości. Reformy na Ukrainie są hamowane nie w ostatniej kolejności dlatego, że filozofowie nie wyjaśnili społeczeństwu, a w szczególności elicie politycznej, że jakiekolwiek zmiany muszą zaczynać się od moralnego i duchowego oczyszczenia, które powinno poprzedzać reformy gospodarcze, polityczne i prawne. Odmowa filozofów od hierarchicznego rozumienia ludzkiej istoty drogo kosztuje samych filozofów: utracili status nosicieli prawdy, duchowych i intelektualnych liderów. Jeśli szukać winnego, to w tej sytuacji winni są filozofowie. To oni nie sformułowali kryteriów: kto jest kim? Jednak znana jest prawda, że jeśli ślepi prowadzą ślepych, to… Rozważmy problem: skąd może wziąć się masa krytyczna osobowości? Ich brak w ukraińskim narodzie można przypisać temu, że imperium rosyjskie, a potem radzieckie (jako odmiana rosyjskiego), planowo je niszczyło, ponieważ rozumiało ich znaczenie w życiowej aktywności narodu. Uwzględniamy ten fakt, ale badamy problem dalej. Osobowości nie spadają z nieba, wychowuje się je w szkole. Dzisiaj szkoła jest w stanie reformowania, jednak z pozycji proponowanej koncepcji nadal wychowuje przeciętniaków. Wniosek: trzeba zaczynać od szkoły. A skąd weźmie się nauczyciel-osobowość, jeśli kandydaci i doktorzy nauk pedagogicznych, psychologicznych i filozoficznych nie uznają hierarchicznego charakteru ludzkich zdolności. Pod pozorem humanizmu uczeni zaprzeczają koncepcji czterech poziomów duchowego rozwoju człowieka, i to w czasie, gdy nie ma ani jednej pracy, która dowodziłaby, że każdy człowiek jest osobowością. To twierdzenie ma czysto ideologiczne pochodzenie. Powstało na żądanie mas i przeciętnego człowieka, jest produktem kolektywnej nieświadomości, która uformowała się w epoki Oświecenia i Wielkiej Rewolucji Francuskiej. Z drugiej strony, koncepcja poziomów duchowego rozwoju naświetla to, że daleko nie wszyscy filozofowie kierują się prawdą i interesami społeczeństwa. Filozofowie powinni byli powiedzieć, że zasada „każdy człowiek jest osobowością” nie jest naukowym, a ideologicznym hasłem. Trzeba rozróżniać humanitarne podejście do człowieka od naukowego rozumienia ludzkiej istoty. Nasze doświadczenie propagowania hierarchicznej koncepcji osobowości zaświadcza, że naukowcy nie mają argumentów na jej zaprzeczenie: ona ich szokuje. Niektórzy z nich otwarcie pytają: „A do jakiego poziomu pan siebie zalicza?”. Wychodzi całkiem dziecinnie. Problem naukowy przekształca się w psychologiczną konfrontację. Proponowana hierarchiczna koncepcja nie jest sprzeczna z chrześcijańskimi poglądami na ludzką istotę, ponieważ chrześcijaństwo stoi na hierarchicznych pozycjach i wyodrębniło cielesnego, duszewnego (zewnętrznego) i duchowego (wewnętrznego) człowieka, którego nazwało doskonałym i osobowością. Sens życia człowieka ta koncepcja widzi w zbliżaniu się do doskonałości. Zatem z pozycji chrześcijaństwa osobowość to moralnie doskonały człowiek. Według chrześcijańskiej tradycji pierwiastek duchowy jest pierwotny, zatem cielesny człowiek (człowiek masy) nie miał prawa decydującego głosu. A dlatego podczas Wielkiej Rewolucji Francuskiej kolektywna nieświadomość ogłosiła wszystkich osobowościami i zrobiono to rękami filozofów. To odpowiedź na pytanie: dlaczego w filozofii nie ma pracy i filozofa, którzy dowodziliby, że każdy człowiek jest osobowością. Antynaukowe i jednocześnie antychrześcijańskie twierdzenie „każdy człowiek jest osobowością” przypadło do gustu także filozofii marksistowskiej. Ta egalitarna koncepcja dała możliwość dojnej i kucharcze dojść do władzy. Według tej samej „humanitarnej” zasady współcześni ukraińscy niemoralni przeciętniacy otrzymali legitymowane prawo bycia deputowanymi ludowymi i zajmowania stanowisk państwowych. Filozofia marksistowska pod pozorem „jedynie słusznej nauki” zniszczyła u humanistów krytyczny stosunek do prawdy, człowieka i samych siebie w szczególności. Czasy się zmieniają, a mit nadal panuje w świadomości społecznej. Nawet ci, którzy próbują reformować tę czy inną branżę, nie rozumieją, od czego zaczynać. Co mamy dzisiaj? System sądowy zgnił, gospodarczy, polityczny i informacyjny są podporządkowane oligarchom-przeciętniakom. Wszystkie sfery życia społecznego przenika korupcja. Społeczeństwo oplotli niemoralni przeciętniacy w warunkach niedojrzałości społeczeństwa obywatelskiego. Przeciętniacy to nowotwór części poradzieckich republik. Ten nowotwór można pokonać tylko odrodzeniem moralności i nowymi filozoficznymi wyobrażeniami o istocie człowieka. I tutaj swoje słowo powinien powiedzieć Instytut Filozofii NAN Ukrainy imienia Hryhorija Skoworody. (Dla informacji zauważmy, że Skoworoda, ukraiński Sokrates, uznawał hierarchiczny charakter ludzkich cech i wyodrębniał trzy poziomy duchowej dojrzałości człowieka). Jednak filozofowie milczą, bo stoją na „humanistycznych” pozycjach i tak „kochają” człowieka, że nie mogą mu powiedzieć, kim jest ze swojej istoty. Filozofowie wyrzekli się ludzkiej istoty, której poznanie może zachwiać ich iluzorycznymi wyobrażeniami o samych sobie. Niemniej u zarania ukraińskiej niepodległości były zastępca dyrektora Instytutu Filozofii, doktor nauk filozoficznych Serhij Krymski (02.06.1930—30.06.2010) ostrzegał, że jakichkolwiek reform nie robi się tylko ekonomicznymi czy politycznymi środkami. W głębi reform muszą leżeć moralno-duchowe czynniki. Niestety, nawet filozofowie nie usłyszeli tych wniosków, nie mówiąc o elicie politycznej. Jak długo czekać? Społeczeństwu dzisiaj brakuje osobowości, które kierują się interesami społeczeństwa, a my nadal stoimy na populistyczno-humanistycznej pozycji: „Każdy człowiek jest osobowością”. Ta „naukowa zasada” daje wolną drogę przeciętniakom i populistom wszystkich politycznych barw. Pod ich „rządami” Ukraina straciła swój potężny intelektualny, naukowy, ekonomiczny potencjał i znalazła się na granicy przetrwania. Oto cena twierdzenia, że każdy człowiek jest osobowością. Rozumiemy, że koncepcja poziomów duchowego rozwoju nie tylko dotyka ambicji elity politycznej, ale i wielu intelektualistów. Przywraca ona do życia hierarchiczną koncepcję rozumienia ludzkiej istoty, która leżała u podstaw poglądów Konfucjusza, Platona, Arystotelesa, apostoła Pawła, Ojców chrześcijańskiego Kościoła Grzegorza z Nazjanzu, Aureliusza Augustyna, Tomasza z Akwinu, chrześcijańskich myślicieli, ale została zdeptana przez trzeci stan podczas Wielkiej Rewolucji Francuskiej nie bez udziału filozofów. Nawiasem mówiąc, problem panowania przeciętniaków to nie tylko ukraiński problem. Ostatnie wybory w USA, pojawienie się „centrów” rozpowszechniających fałszywe wiadomości i ich rola w zwycięstwie Trumpa, zuchwała kremlowska propaganda mówią o tym, że przeciętny człowiek, te współczesne „biesy” za pomocą internetu otrzymały dodatkowy zasób w manipulowaniu świadomością społeczną i ruszyły do ataku. Podobna sytuacja była w Europie w latach 20.—30. XX wieku, co zakończyło się dojściem do władzy Mussoliniego, Hitlera, Stalina. Przeciętny człowiek na początku XXI wieku ruszył do nowego ataku na moralność, osobowościowe i demokratyczne wartości ludzkiego bytu. Ale filozofowie i psycholodzy nie spieszą się z zaprzeczeniem antynaukowej koncepcji o tym, że każdy człowiek jest osobowością. Jesteśmy przekonani, że koncepcja poziomów duchowego rozwoju człowieka zdoła stworzyć światopoglądowy fundament dla pokonania panowania przeciętniaków we wspólnocie ludzkiej, stawiając przed każdym pytanie: kto jest kim pod względem swojego duchowego potencjału i wyników działalności, albo jak powiedziano w Piśmie Świętym: „Po owocach ich poznacie ich”. Zapraszamy humanistów, filozofów, intelektualistów, polityków, działaczy społecznych do dyskusji. Uważamy, że przyczyni się ona do moralnego oczyszczenia społeczeństwa i uświadomienia konieczności wybierania do władzy szlachetnych obywateli.

«Слово Просвіти», CC BY 4.0; machine translation from Ukrainian by Prosvita.Digital · PDF w Wikimedia Commons ↗ · Tłumaczenie maszynowe

Емблема «Просвіта»Prosvitianyn