Strona · s. 1strona oryginału ↗
OGÓLNOUKRAIŃSKI TYGODNIK KULTUROLOGICZNY 10 (958), 8—14 marca 2018 JĘZYK JEST JEDEN Pierwsza bitwa wygrana. Pierwsza bitwa wygrana. Walka o język trwa Walka o język trwa
Слово Просвіти, №10 за 2018 рік
28 lutego 2018 roku, po czterech latach oporu i walki ukraińskiej społeczności, Sąd Konstytucyjny Ukrainy uchylił niesławny, prowokacyjny „ustawę Ka-Ka” („O zasadach państwowej polityki językowej”). Obecnie sytuację językową reguluje jedynie art. 10 Ustawy Zasadniczej, który określa język ukraiński jako język państwowy Ukrainy. Olga ŻMUDOWSKA Lecz nie wszystko jest takie proste — i o tym 6 marca w Ukraińskim Kryzysowym Centrum Medialnym podczas konferencji prasowej „Ustawa Kiwałowa-Kolesniczenki uchylona — co dalej?” mówili przedstawiciele społeczeństwa: kierowniczka projektu „Je-mowa” oraz „Bezpłatne kursy języka ukraińskiego” Anastasija Rozłucka, doktor nauk politycznych, profesor Wołodymyr Kułyk, współkoordynator ruchu „Przestrzeń Wolności” Taras Szamajda, członek zarządu NSTKU Jurij Makarow. Nieco ponad rok temu oni, podobnie jak Ogólnoukraińskie Towarzystwo „Proświta” im. T. Szewczenki, podpisali apel do Prezydenta, Rządu, Rady Najwyższej Ukrainy, nalegając na kluczowe znaczenie przyjęcia nowej ustawy o języku ukraińskim. Obecnie w Parlamencie jest już kilka projektów ustaw, a najatrakcyjniejsza w tamtym czasie ustawa nr 5670 przez rok wzbogaciła się o literę „d” oraz poprawki deputackie, które naukowcy i językoznawcy odbierają niejednoznacznie. W szczególności 21 lutego na Ogólnoukraińskiej konferencji naukowo-praktycznej z okazji Dnia Języka Ojczystego (jej materiały drukujemy w bieżącym i ubiegłym numerze „Słowa Proświty”) kilku mówców wyraziło krytyczne uwagi do poprawek wniesionych przez deputowanych podczas głosowania nad projektem ustawy w pierwszym czytaniu. Te poprawki, zdaniem językoznawców, niwelują postępową treść poprzedniej redakcji ustawy. Ale, twierdzi Taras Szamajda, jeden z najaktywniejszych koordynatorów współpracy deputackiej na rzecz promowania ustawy o języku ukraińskim, także w obecnej redakcji ustawa nr 5670d jest aktualna, ponieważ wyraźnie zaznacza, że język ukraiński jest jedynym językiem państwowym. Politolog Wołodymyr Kułyk podkreślił, że trzeba wyraźnie rozdzielać ustawę właśnie o języku państwowym oraz ustawę o językach mniejszości narodowych — i jest to praktyka krajów europejskich, które rygorystycznie wspierają status swoich języków: „Ustawa obejmuje i reguluje stosowanie właśnie języka państwowego, a nie języków w ogóle. Takie podejście odpowiada europejskiej praktyce regulacji językowych, pozwala uniknąć niepotrzebnego mieszania i przeciwstawiania w jednej ustawie języka państwowego oraz innych języków o zupełnie innym statusie i funkcjach”. Ważne jest, że projekt ustawy przewiduje wyraźne mechanizmy kontroli nad jego wykonaniem. „Widzimy, że właśnie wyraźne sankcje za naruszenie kwot na język ukraiński w telewizji i radiu stymulują właścicieli kanałów do przestrzegania ustalonych zasad. Tak samo musi być z używaniem języka przez urzędników państwowych i pracowników w instytucjach publicznych” — zaznaczył Taras Szamajda. Dla sprawdzenia poziomu znajomości języka ukraińskiego na Ukrainie powinno zostać utworzone Centrum Certyfikacji oraz powinni być „inspektorzy językowi”. Jednocześnie projekt ustawy zaznacza również to, w jaki sposób osoba nieznająca języka ukraińskiego może otrzymać pomoc w jego nauce — państwo musi udzielać takiej pomocy, podczas gdy obecnie zajmują się tym tylko wolontariusze. Mówcy zaznaczyli, że stosowanie języka ukraińskiego w kraju i tak rośnie w ciągu ostatnich czterech lat, kiedy znaczna część niedawno rosyjskojęzycznych obywateli przechodzi na ukraiński: „Tak ludzie w warunkach wojny pragną czuć się ukraińskimi patriotami” — zaznaczył Jurij Makarow. Dane statystyczne, uzyskane w maju ubiegłego roku, pokazują: ponad 64% obywateli Ukrainy uważa, że państwo powinno wspierać przede wszystkim język ukraiński, 68% uważa, że dokumentacja w instytucjach państwowych powinna być prowadzona tylko w języku ukraińskim, 59% popiera ukraiński jako jedyny w komunikacji w urzędach. W przypadku przyjęcia tego projektu ustawy, twierdzi Wołodymyr Kułyk, spory o to, czy urzędnicy państwowi, w tym najwyższego szczebla, powinni mówić tylko w języku ukraińskim, odpadną. Później zaznaczył, że najmniej nadziei na wsparcie podczas głosowania oczekuje się od deputowanych frakcji Bloku Petra Poroszenki — chociaż taką postawą dyskredytują Prezydenta, którego sojusznikami się nazywają. Póki co, do nich oraz do najwyższych osób kierowniczych kierują swoje apele dziesiątki organizacji społecznych, ruchów, inicjatyw — niemało wśród nich z Donbasu. Obecnie największe perspektywy ma właśnie projekt ustawy nr 5670d — został on wypracowany przez grupę roboczą prawników, aktywistów społecznych i ekspertów ds. językowych przy Radzie Koordynacyjnej ds. stosowania języka ukraińskiego we wszystkich sferach życia społecznego Ukrainy przy Ministerstwie Kultury Ukrainy i poparty przez tę radę oraz właściwą komisję Rady Najwyższej. Inicjatorami wniesienia projektu ustawy pod rozpatrzenie Rady Najwyższej jest 76 deputowanych ze „wszystkich postmajdanowych frakcji, od bardzo różnych deputowanych”, zaznaczył Taras Szamajda. Popierają go naukowcy Lwowskiego Uniwersytetu Narodowego im. I. Franki, Narodowego Uniwersytetu „Akademia Kijowsko-Mohylańska”, Kijowskiego Uniwersytetu Narodowego im. T. Szewczenki, Ministerstwa Kultury, Oświaty i Nauki, Młodzieży i Sportu itd. Naukowcy, artyści, przedstawiciele związków zawodowych zwracają się i żądają ustawy o funkcjonowaniu języka ukraińskiego jako państwowego — i najwyraźniej bardzo szybko będziemy świadkami tego, jak to żądanie odbierają w Parlamencie konkretni politycy, jak będą głosować. Czy szybko uda się przyjąć ten, czy może inny projekt ustawy o języku państwowym? Czy parlamentarzyści zniekształcą istniejącą wersję projektu ustawy nowymi poprawkami czy, przeciwnie, udoskonalą? Czy wypowie się wreszcie w poparciu takiej Ustawy Prezydent? Odpowiedzi na wszystkie te ostre pytania usłyszymy już wkrótce. BADAWCA NADDNIEPRZA SZEWCZENKIANA PAWŁYCZKI MOJA WIEŚ REMEL SPECJALNIE DLA „SŁOWA PROŚWITY”
«Слово Просвіти», CC BY 4.0; machine translation from Ukrainian by Prosvita.Digital · PDF w Wikimedia Commons ↗ · Tłumaczenie maszynowe
