Емблема «Просвіта»Prosvita.DigitalWiedza · Ludzie · Przyszłość
Strona · s. 11strona oryginału ↗

Trident — od starożytności do współczesności

Слово Просвіти, №10 за 2018 рік

Eduard OWCZARENKO Zdjęcia Georgija ŁUKIANCZUKA W Narodowym Muzeum Historii Ukrainy działa unikatowa wystawa z okazji 100-lecia Państwowego Herbu Ukrainy — „Symbol twojej Ukrainy”. Inicjatorem jej organizacji jest Ukraiński Instytut Pamięci Narodowej. Na wystawie zaprezentowano unikatowe eksponaty z zasobów Narodowego Muzeum Historii Ukrainy, Narodowego Muzeum Sztuki, Resortowego Państwowego Archiwum SBU, Instytutu Rękopisów Narodowej Biblioteki Ukrainy im. W. Wernadskiego, Narodowego Memoriałowego Kompleksu Bohaterów Niebiańskiej Sotni — Muzeum Rewolucji Godności oraz prywatnego zbioru kolekcjonera Wiktora Kyrkiewicza. Ekspozycja opowiada, że 25 lutego 1918 roku Mała Rada (organ Ukraińskiej Centralnej Rady, działający między sesjami) postanowiła: „Godłem Ukraińskiej Republiki Ludowej przyjmuje się znak państwa kijowskiego Włodzimierza Wielkiego”. Od tego czasu Trójząb oficjalnie stał się państwowym symbolem UNR. Po proklamowaniu Aktu Zjednoczenia UNR z ZUNR 22 stycznia 1922 roku Trójząb stał się państwowym symbolem także dla ziem zachodnioukraińskich. Trójząb — książęcy symbol czasów Rusi Kijowskiej — rodowy znak Rurykowiczów. Przedstawiano go na staroruskich monetach, na okuciach pasów, świecznikach, płytkach ceglanych, broni, naczyniach, ozdobach. W okresie od X do pierwszej połowy XIII wieku znaki Rurykowiczów były rozpowszechnione we wszystkich księstwach Rusi Kijowskiej. Do dziś trwa dyskusja o znaczeniu i symbolice Trójzębu — trójząb, świecznik, trikiriom, kotwica, łuk ze strzałą czy wizerunek sokoła… Po raz pierwszy w ukraińskiej korespondencji urzędowej Trójząb umieszczono w 1917 roku na pieczęci Sekretariatu Generalnego. Inicjatorem jej powstania był Generalny Pisarz Pawło Chrystiuk, a w opracowanie włączył się znany znawca starożytności Mykoła Biliasziwski. Od stycznia 1918 roku Trójząb drukowano już na pieniądzach. Następnie zatwierdzono szkice dużego i małego godła w ozdobie z oliwnej wieńca, autorstwa grafika Wasyla Kryczewskiego. Trójząb stał się symbolem walki o niepodległość Ukrainy. Używały go rządy UNR na emigracji, ukraińskie organizacje społeczno-polityczne, Organizacja Ukraińskich Nacjonalistów i Ukraińska Powstańcza Armia. Dla władzy radzieckiej Trójząb był „znakiem nacjonalistycznym”. Za jego użycie zwalniano z pracy, wtrącano do więzienia, przymusowo leczono w szpitalach psychiatrycznych. Śmiałkowie jednak zawsze się znajdowali: 1 maja 1966 roku niebiesko-żółtą flagę z Trójzębem pośrodku odkryto na maszcie Kijowskiego Instytutu Gospodarki Narodowej; 30 grudnia 1967 roku niebiesko-żółta flaga z Trójzębem na drzewcu i napisem „Jeszcze nie umarła Ukraina, i chwała, i wolność” pojawiła się na budynku Kirowskiego Rajwykonkomu w Dniepropetrowsku (obecnie Dniepr); 22 kwietnia 1970 roku niebiesko-żółtą chorągiewkę z napisem „Chwała Ukrainie” i Trójzębem znaleziono w budce telefonicznej Uniwersytetu Czerniowieckiego… Do kwestii państwowej symboliki parlamentarzyści niepodległej Ukrainy powrócili w grudniu 1991 roku. Komisja Rady Najwyższej ds. kultury i odrodzenia duchowego zleciła heraldykowi Andrijowi Hrecyhłowi oraz artystom Iwanowi Turećkiemu i Ołeksijowi Kohanowi stworzenie wizerunku godła. 19 lutego 1992 roku Rada Najwyższa Ukrainy uchwaliła Postanowienie „O Państwowym Godle Ukrainy”, którym zatwierdziła Trójząb jako małe Państwowe Godło. Jednak ideę dużego Państwowego Godła odłożono wówczas na przyszłość. — Nasze muzeum wykonało wiele pięknych upominków z wizerunkiem Trójzębu. Nie będziemy ich sprzedawać. Przez miesiąc, dopóki będzie trwała wystawa, organizować będziemy wiele konkursów, questów, dziecięcych gier, a wszystkim uczestnikom będziemy wręczać te upominki. Także przez cały miesiąc wszystkie wycieczki w naszym muzeum będą rozpoczynać się od krótkiej opowieści o historii Trójzębu i zapoznania z tą wystawą. Nasze dzieci na razie słabo znają historię Ukrainy. Ale uważają Trójząb za swój symbol. Na większości dziecięcych rysunków, niezależnie od tematyki, przedstawiona jest niebiesko-żółta flaga i Trójząb. Docelową kategorią naszego muzeum są uczniowie, studenci, młodzież. A ta wystawa pomoże kształtować nowe pokolenie — podkreśliła dyrektor generalna Narodowego Muzeum Historii Ukrainy Tetiana Sosnowska. Obchodząc 100-lecie Rewolucji Ukraińskiej, nawiązując do tego, 1 marca 1918 roku Mała Rada pod przewodnictwem Mychajła Hruszewskiego uchwaliła „Ustawę o jednostce pieniężnej, biciu monet i druku kredytowych banknotów państwowych”, tworząc nową jednostkę pieniężną — hrywnę. Wśród wprowadzonych banknotów (2, 10, 100 i 500 hrywien) pierwszy pojawił się banknot o nominale 2 hrywny, zatwierdzony do oficjalnego druku i obiegu według projektu Wasyla Kryczewskiego. W stulecie znaczących wydarzeń państwowych należy oddać hołd niesprawiedliwie zapomnianemu geniuszowi ukraińskiej kultu- 1917—1921 lat, zwracamy uwagę na tworzenie głównych instytucji państwowych tamtego czasu: parlamentu, rządu, sił zbrojnych, służby dyplomatycznej. Dziś obchodzimy stulecie Godła Państwowego. W lutym 1918 roku ukraińscy politycy wybrali na ten cel Tryzub — dawny symbol książęcy z czasów Włodzimierza Wielkiego. W ten sposób chcieli zademonstrować historyczne korzenie państwa, które powstało podczas rewolucji. Dla nas ważne jest podkreślanie dziedzicznego związku między współczesną Ukrainą a Ukraińską Republiką Ludową, a przez nią z tysiącletnią tradycją państwową Ukraińców. Budowa niepodległego państwa na mocnym historycznym fundamencie jest bowiem gwarancją sukcesu w przyszłości — podkreślił przewodniczący Ukraińskiego Instytutu Pamięci Narodowej Wołodymyr Wiatrowycz. — Bardzo miło, że nasze dokumenty oraz artefakty przechowywane jako dowody w SBU cieszą się zainteresowaniem i mają znaczenie nie tylko dla badaczy, ale także dla wszystkich, którzy interesują się przeszłością Ukrainy — powiedział dyrektor archiwum SBU Andrij Kohut. Na wystawie można zapoznać się z artefaktami doby Rusi Kijowskiej, które zawierają wizerunki Tryzubu: cegłami i ceramiką, monetami książąt kijowskich, symboliką Tryzubu jako godła doby Rewolucji Ukraińskiej 1917—1921 r. W ekspozycji zaprezentowano zdjęcia, pocztówki, ówczesne projekty pieczęci, flagi, banknoty i odznaki, a także cenne dokumenty ówczesnych ukraińskich struktur państwowych. Szczególne miejsce w ekspozycji zajmują szkice godeł Heorhija Narbuta i Wasyla Kryczewskiego, pierwsze wizerunki Godła na szkicach banknotu 100 hrywien (1918 r.), oryginał odznaczenia — Żelaznego Krzyża UNR za Drugi Zimowy Pochód. Ogółem na wystawie zaprezentowano ponad 200 eksponatów. W ekspozycji wykorzystano unikalne eksponaty, które pokazują dawną historię państwowego symbolu Ukrainy oraz ważną rolę, jaką Tryzub odgrywa w historii Ukrainy. …ry, która ostatecznie powraca do narodowej plejady lśniących. Jedyne w Ukrainie Muzeum Rodziny Artystycznej Krzyczewskich przygotowuje uroczyste wydarzenia z okazji 100-lecia stworzenia przez Wasyla Krzyczewskiego Godła Narodowego Ukrainy „Tryzub” oraz pierwszych ukraińskich banknotów. W Opiszne odbędzie się prezentacja unikalnej wystawy pierwszych banknotów Ukraińskiej Republiki Ludowej. Żanna NEWKRYTA, służba informacyjna Narodowego Muzeum-Rezerwatu Ukraińskiego Garncarstwa

«Слово Просвіти», CC BY 4.0; machine translation from Ukrainian by Prosvita.Digital · PDF w Wikimedia Commons ↗ · Tłumaczenie maszynowe

Емблема «Просвіта»Prosvitianyn