Strona · s. 14strona oryginału ↗
Natalia Riumina: „Wierzę w gwiazdę Ukrainy!”
Слово Просвіти, №10 за 2018 рік
Właśnie kończą się zdjęcia do filmu pełnometrażowego znanego gruzińskiego reżysera Zazy Urushadze „Anton”, którego koproducentami są „InsightMedia Production Center” (Ukraina) oraz Georgian International Films (Gruzja). To będzie niezwykły obraz! Do głównej roli kobiecej w filmie — matki chłopców, Chrystyny — zaproszono znaną angielską aktorkę filmową Natalię Riuminę, którą w zeszłym roku uznano za najlepszą aktorkę za rolę w filmie „Itch” i która otrzymała nagrodę TMFF-The Monthly Film Festival. Jednak dla nas aktorka jest interesująca ze względu na interpretację w języku angielskim opowiadania filmowego Lubow Syroty „Syndrom prypecki”, które ukazało się w kilku krajowych wydawnictwach w językach ukraińskim i rosyjskim. A dzięki lekkiej, utalentowanej ręce pani Natalii Riuminy — ukazało się także w wydaniach anglojęzycznych... Nawiasem mówiąc, pracując nad tłumaczeniem wspomnianego właśnie opowiadania filmowego Lubow Syroty, aktorka widziała w roli bohaterki tylko siebie! Obraz powstaje na podstawie scenariusza kanadyjskiego pisarza Dale'a Eislera, według jego własnej powieści pod tym samym tytułem „Anton — mały chłopiec, jego przyjaciel i rosyjska rewolucja”. Warto zauważyć, że podstawą filmu jest ekranizacja biografii rodziny pisarza. Innymi słowy, chodzi o dramatyczną, dokumentalną kartę z życia dwóch nastolatków, których gorzkie dzieciństwo przypadło na czas wstrząsów społeczno-ekonomicznych, wojny i głodu na Ukrainie. Dzięki swojej bujnej wyobraźni dzieci próbują uniknąć przemocy, która otacza ukraiński świat... Jednak nawet ich mądrej matce nie sposób dokładnie określić, na ile szczera chłopięca przyjaźń okaże się silniejsza od okrucieństwa owego dorosłego świata, którego świadkami nastolatkowie musieli się stać... Rozmawiać z młodą, ale już znaną w Europie aktorką filmową jest niezwykle łatwo nie tylko dlatego, że biegle włada językiem ukraińskim… Pani Natalia swoje dzieciństwo pamięta z miasteczka Hajworon, więc i jej mowa jest całkowicie organiczna i przyjemna dla ucha właśnie dzięki rodzimym brzmieniom... Chociaż Natalia urodziła się i wychowała na Łotwie, pośród licznej rosyjskojęzycznej warstwy społecznej.
— Aby język dzieciństwa nie został zapomniany, chyba trzeba było włożyć w to niemały wysiłek? — Język swojego dzieciństwa warto pamiętać… Jednak jeśli nawet zdarzy się takie nieszczęście, że ktoś go zapomina, to jest jeszcze literatura, pieśń, wreszcie media… Wszystko zależy od człowieka! — Jak to się stało, że londyńska dama, już znana aktorka filmowa, profesjonalna piosenkarka, nagle zasiadła do tak żmudnej, wyczerpującej pracy, jak tłumaczenie nieznanego światowej społeczności utworu prozatorskiego?! — Zaczęło się wszystko od poezji Lubow Syroty, którą zaczytywałam się w internecie… A potem natrafiłam w sieci jeszcze na fragment jej opowiadania filmowego, zachwyciłam się… Więc zaproponowałam pani Lubow, kiedy dowiedziałam się o ukazaniu się opowiadania filmowego światu, pomoc w zaadaptowaniu tego niezwykłego utworu na język angielski. Przecież dzięki korespondencji poetki z różnymi anglojęzycznymi korespondentami w sieci przekonałam się, że jest ona zdolna także do pracy translatorskiej. W zamian, w odpowiedzi na moją szczerą propozycję, pani Luba uprzejmie zaproponowała, że pomoże mi uporać się z owym niełatwym zadaniem… Oto tak rozpoczęła się moja kariera translatorska. — Ale przecież połączenie planu filmowego z pracą przy biurku w tak młodym wieku nie udawało się jeszcze żadnej ze znanych aktorek filmowych! Jak Pani wyjaśni ten fenomen?! I raczej nikt nie uwierzy, że robiła Pani to za darmo… — Nie zamierzam przekonywać nikogo o swoim altruizmie! Proszę przejrzeć uważniej opowiadanie filmowe L. Syroty i wszystko stanie się jasne. Rzecz nie w jakimś materialnym stymulowaniu, a w potrzebie duszy! Przecież nie samym chlebem żyje człowiek. To dlaczego ma dziwić Pani czytelnika zgodność dusz czy myśli?! Sądzę, że właśnie tak powinno odbywać się twórcze porozumienie między ludźmi, którzy jednakowo widzą i czują ten świat. — A jakie wrażenie wywarło na Pani spotkanie z autorką przetłumaczonego przez Panią opowiadania filmowego? Tym bardziej, że w tym celu musiała Pani wybierać czas równolegle z pracą na planie filmowym w Odessie… — Pani Luba jest przesiedleńcem z Prypeci… Więc chciałam choćby myślami przejść tę cierpiętniczą drogę wygnańców urbanizacji, jak i drogę jej bohaterki… Potrzeba wczucia się w rolę jest czysto profesjonalna! Do tego, niemal od pierwszych stron przetłumaczonego opowiadania widziałam siebie właśnie w tej roli… Dzięki dwudniowemu „oknu” w grafiku zdjęć, poleciałam na Kijowszczyznę, aby spotkać się z osobą, którą polubiłam zaocznie… Znajomość z autorką utworów jedynie wzmocniła pragnienie doprowadzenia sprawy do logicznego zakończenia — wspierania ekranizacji opowiadania filmowego „Syndrom prypecki”. Przecież takie utwory, które odpowiedzialnie i wysokiej klasy artystycznej znaczą epokę, nie rodzą się codziennie!.. Z pomocą syna pani Syroty, Ołeksandra, prezesa Międzynarodowej organizacji społecznej „Centrum Prypeć.com”, odwiedziłam martwe obecnie miasto energetyków Czarnobylskiej Elektrowni Jądrowej. To, co zobaczyłam, przerosło wszystkie moje oczekiwania! Proszę mi wierzyć, sprawa nie tylko w przeczuciu czegoś niezwykłego, poruszającego… Przecież kiedy odwiedzasz jakiś historyczny nekropol lub zwykły cmentarz, to przejmujesz się minorowym nastrojem… Ale w tym przypadku jakbym wracała do rodzinnego domu, jak bohaterka opowiadania filmowego, samotna matka, która doświadczyła cynicznej urzędowej zniewagi urzędników, absolutnie obojętnych na realny los obywateli… Oto właśnie uświadomienie sobie takiego faktu, jak i postawy obywatelskiej kobiety i literatki Lubow Syroty, daje mi prawo aktywnie protestować, a więc i publicznie występować przeciwko energetyce jądrowej, która niszczy nie tylko ludzi, ale i środowisko naturalne!.. Właśnie dlatego proponuję czytelnikom, którzy do tej pory nie uświadomili sobie zła wyrządzonego ludziom przez elektrownie jądrowe, koniecznie odwiedzić opuszczoną Prypeć… — Jakie jednak emocje kłębiły się w Pani sercu: gniew, strach czy oburzenie przeważało tam, w martwym mieście energetyków? — Rozumie Pan, kiedy widzisz ludzkie mieszkanie zniszczone przez wojnę, to jedna rzecz, a kiedy zielone, wspaniałe, nowoczesne miasto niszczeje przez zbyt obojętne urzędowe podejście do przeciętnego człowieka — to rzecz radykalnie inna… Tym bardziej, że wielu z przesiedleńców, którzy jakoś przeżyli w tym śmiertelnym radioaktywnym wichrze, tak i nie zdołało zaadaptować się do nowych warunków życia… Chociaż to bardzo smutne, bo świadczy o absolutnej nieprzydatności dawnego systemu politycznego do wychowania należnego ludziom kolektywizmu. Więc nic innego, poza oburzeniem i gniewem, nie mogło mnie ogarnąć! Tym bardziej, że obok był człowiek, który razem z matką (w dziesiątym roku życia) porzucił dom, szkolnych przyjaciół, aby, być może, już nigdy z nimi się nie spotkać! Czyż pozostawi kogoś obojętnym podobna rzeczywistość?! Nie na darmo przecież właśnie wśród byłych prypecczan, kolegów pani Syroty, zrodziła się 20 lat temu idea Międzynarodowej akcji „Ocalona planeta” — corocznie obchodzić 26 kwietnia Dniem pamięci o ofiarach Czarnobyla i walki o czystą ekologię. Nawiasem mówiąc, Ołeksandr Syrota, profesjonalny dziennikarz, podchwycił ów matczyny apel, drukując w gazecie „Literaturna Ukrajina” wymowne zwrócenie się do władz i opinii publicznej w sprawie nadania martwemu miastu energetyków statusu Międzynarodowego pomnika ofiar katastrof technogennych. Na apel syna Lubow Syroty odpowiedziały tysiące ludzi z niemal wszystkich kontynentów! Zatem w Ukrainie koniecznie trzeba uzbroić się w zaawansowane technologie i humanitarną politykę wewnętrzną, skorygowaną ze wspólnym celem całej ludzkości. Tylko taki cel jest zdolny rozświetlić nową Gwiazdę dla kontynentalnych Ukraińców. Właśnie w taki wynik od niedawna wierzę. — Udział w filmach przyniósł Pani zasłużoną sławę. Jednak ukraińskiemu czytelnikowi dość trudno wyobrazić sobie, co dokładnie dzieje się na znanych festiwalach filmowych, jak i to, czy tak już rzeczywiście komfortowo czują się na nich artyści?
— Festiwal filmowy w Cannes to nieustanne, niezrozumiałe nawet dla mnie, a co dopiero dla osoby postronnej, kalejdoskopowe, labiryntowe mrowisko. Opowiadanie o nim nie wystarczyłoby i doby! Inna sprawa to masterclass z Sophią Loren, tą charyzmatyczną aktorką, z którą związana jest cała epoka w kinie… Kiedy wspomniała o Marcello Mastroiannim, koledze i partnerze, nie mogła powstrzymać łez! I było to tak wzruszające, że i my, obecni na masterclass aktorzy, też prawie płakaliśmy... Ogromne wrażenie wywarł na mnie głęboki i wyrazisty film Andrieja Zwiagincewa „Lewiatan”… Żeby go zrozumieć, musiałam obejrzeć go jeszcze raz… Ale i o tym niezwykłym obrazie trzeba opowiadać nie jedną godzinę! Zbyt niebanalne spojrzenie reżysera na sens ludzkiego bytu zostało w nim ukazane... Do tego dość utalentowanie! — Rola matki w filmie „Anton” jest dość tragiczna… Lecz, sądząc po internetowych fragmentach, poradziła sobie Pani z nią na „celująco”. Ale ciekawie byłoby wiedzieć, jakie właśnie role chciała Pani grać bardziej — tragiczne czy komiczne? — Każdemu aktorowi chce się zagrać ważną, zauważalną rolę. A jaka ona jest — tragiczna, komiczna — nie jest istotne… Oczywiście, skłaniam się bardziej ku poważnym, dramatycznym rolom, bo właśnie one wyróżniają się na tle niskiej jakości produkcji filmowych i naszych szarych dni powszednich. Ale i liryczne oraz romantyczne natury nie są mi obce… Zwłaszcza role charakterystyczne, które wymagają przemyślanego przeistoczenia! Moim bohaterom filmowym nie są obce ani tańce towarzyskie, ani jazda konna! Tym bardziej, że zdrowy tryb życia to podstawa sukcesu każdego aktora! Rola matki małego Antona to już nie pierwsza moja rola matki, więc podeszłam do niej z szczególnym pietyzmem… A wszystko inne zależeć będzie tylko od uwagi widzów i jury. Przecież to właśnie oni wydają ostateczny werdykt obrazowi. W produkcji filmowej zbyt wiele zależy właśnie od organizacji pracy... Jeśli zespół, zaczynając od charakteryzatorów, a kończąc na oświetleniowcach, pracuje w jednym rytmie, sukces, jestem tego pewna, w każdych warunkach nie każe na siebie czekać... Sądzę, że bardzo utalentowany batono Zaza Uruszadze zrobił wszystko, co było w jego mocy! Dlatego liczymy na odpowiednią ocenę. Tym bardziej, że prawie wszystkie zdjęcia do filmu odbywały się na Ukrainie (Odessa), a jeszcze trochę było za granicą... Nigdy nie odmówię grania właśnie w ukraińskich filmach!.. Przecież do babci, do Hajworonu, przyjeżdżałam „na lato” jako dziecko-Rosjanka z Łotwy, a wracałam do domu prawdziwą Ukrainką! Któż, jeśli nie przyjaciele, uczyli mnie szczerego języka?! A do tego, oczywiście, tak ciekawe wydania humanistyczne, jak czarujący ogólnoukraiński „Dzwin”, bardzo wieloaspektowe „Słowo Proświty”, „Zdorowja i dowholittia”… Rozmawiał Danko SWITŁYK
«Слово Просвіти», CC BY 4.0; machine translation from Ukrainian by Prosvita.Digital · PDF w Wikimedia Commons ↗ · Tłumaczenie maszynowe
