Strona · s. 15strona oryginału ↗
Iryna Prawo: dzieci po wojnie
Слово Просвіти, №10 за 2018 рік
Stanisław Hotsuliak
Nowa rzeczywistość ukraińskich kin wreszcie dała szansę dystrybucyjną filmom rodzimej produkcji. Jest to szczególnie ważne dla narodowego niezależnego kina, które powstaje bez wsparcia państwa. Niedawno pokazami w Kijowie (Centrum Kultury „Kinoteatr »Kijów«”, 22–27 lutego) oraz we Lwowie (Kinopałac Kopernik, 22–28 lutego) rozpoczęła się ogólnokrajowa dystrybucja filmu Ireny Prawiło „Moje dzieciństwo”. Teraz film wyrusza w podróż po Ukrainie, a jego kolejnym przystankiem będzie Dniepr, 16 marca.
„Moje dzieciństwo” to międzynarodowy projekt, składający się z trzech nowel filmowych, z których każda ma własne literackie źródło. Sfilmowano opowiadania pisarzy trzech różnych kultur — gruzińskiej (Nodar Dumbadze), ukraińskiej (Stepan Wasylczenko) oraz włoskiej (Nino Palumbo). W centrum każdej z nich stoi postać Dziecka po wojnie. Wojna nie jest przy tym częścią rozwoju fabuły, lecz obecna gdzieś w tle. Przenikając dziecięcy los bolesną przerywaną linią, wojna swym echem wciąż nie przestaje wywierać niszczycielskiego wpływu.
Tymczasem przeciwwagą dla tego staje się albo wezwanie krwi rodzinnej (gruzińska część „Krew”), albo głos wiary (ukraińska część „Mużycki anioł. Historia bożonarodzeniowa”), albo życiowe powołanie (włoska część „Mój uniwersytet”). W tych poszukiwaniach uzdrawiającej recepty na „życie po…” — terapeutyczna wartość filmu dla naszego społeczeństwa, które już cztery lata choruje na wojnę wbrew własnej woli.
Właśnie tu niezwykle ważne jest zauważenie, że wybór tematu posttraumy wojennej nie ma nic wspólnego z dążeniem, by tak rzec, trafić do mainstreamu, stworzyć coś na czasie. Pierwszą część filmu kręcono w Gruzji ponad osiem lat temu, po rosyjsko-gruzińskiej wojnie. Druga, ukraińska, ujrzała światło dzienne w przededniu Rewolucji Godności i także tu nie obyło się bez smutnego proroctwa. Symboliczna w niej jest postać ojca-powstańca, który o świcie opuszcza rodzinny dom, wyruszając bronić ojcowskiej ziemi.
Imponujące autentyczne lokacje, samoistny ciąg muzyczny, nieoczekiwana przekonywalność aktorów niezawodowych — to tylko niektóre z bezsprzecznych zalet dzieła Ireny Prawiło. Młoda reżyserka podejmuje próbę przekazania nam swojego poczucia tego, co prawdziwe, ponadczasowe, bezgraniczne. Czyni to czasem naiwnie, ale bardzo szczerze, otwarcie, uczciwie. Przestrzegając w biegu czasu, by nie przeoczyć tego, co najważniejsze, przepuszcza przed nami swoich bohaterów. Oni, aby odpowiedzieć na pytanie, jakiego koloru były oczy ich matek, mogą polegać już wyłącznie na pamięci.
Słowami swoich bohaterów filmowych, a zwłaszcza ich przejmującą niemą wymową, I. Prawiło prosi, abyśmy zdążyli wypytać najbliższych nam ludzi o wszystko, co ważne, i zdążyli otrzymać wszystkie ważne odpowiedzi. I dopóki wciąż mamy taką szansę, przyjrzyjmy się kolorowi matczynych oczu.
«Слово Просвіти», CC BY 4.0; machine translation from Ukrainian by Prosvita.Digital · PDF w Wikimedia Commons ↗ · Tłumaczenie maszynowe
