Strona · s. 15strona oryginału ↗
Antyk, folklor i współczesność
Слово Просвіти, №10 за 2021 рік
„Grzesznica” to spektakl-eksperyment, próba odtworzenia głosu Łesi Ukrainki we wszystkich jego strunach i dźwiękach, w zapisach etnograficznych i atmosferze. Widz może zetknąć się z antyczną tragedią w połączeniu z głębią ukraińskiego folkloru. – Jeszcze podczas doboru kompozycji muzycznych do spektaklu „Wiedźma z Konotopu” przypadkowo natknęłam się na dziecięcą piosenkę-zabawkę „Gra w wiedźmy”, zapisaną podczas ekspedycji folklorystycznej przez samą Łesię Ukrainkę – wspomina reżyserka-inscenizatorka Tetiana Awramenko (Matasowa). – Piosenka organicznie wpisała się w kontekst spektaklu, a mnie zainteresowało dziedzictwo etnograficzne, pozostawione w zapisach małżeństwa Kosaczów-Kwitek. Na jubileusz Łarysy Petriwny, oprócz materiału muzycznego, chciało się dobrać coś szczególnego w aspekcie dramatycznym, wcześniej nieodkrytego przed widzem. Uwaga padła na mało znane utwory. Głęboko poruszył mnie poemat dramatyczny „Grzesznica”, na motywach którego w dalszej kolejności formował się spektakl. W utworze nie ma odniesienia do konkretnych wydarzeń historycznych. Autorka poświęca uwagę samym okolicznościom, w jakich znalazły się bohaterki, ich wewnętrznym przeżyciom oraz ocenie sytuacji, w której się znajdują. Szczególnie ostro w poemacie dramatycznym wyodrębnia się temat stanu psychicznego jednostki w okresie okupacji, tak bolesny dla Ukraińców w ósmym roku wojny. Głębokie przeżycia człowieka, który znosi zniewagę uległości i odczuwa desperacką potrzebę wewnętrznego i czynnego oporu wobec wroga, wciąż walczy i zwycięża własny strach, traci wiarę, ale znajduje nowe siły – wszystko to widz będzie przeżywał wraz z aktorami podczas spektaklu „Grzesznica”. Oprawa muzyczna spektaklu to debiutancka praca Maryny Korohody. To właśnie jej przypada koncepcja muzyczna – „odtworzenie głosu Łesi” w sensie muzycznym i teatralnym, naświetlenie jej postawy obywatelskiej, odtworzenie dźwięków, wśród których żyła i tworzyła poetka. W spektaklu wykorzystano materiał muzyczny zapisany przez Łesię Ukrainkę, kompozycje folklorystyczne, śpiewy rodzinnego Wołynia, a także odszyfrowane nagranie, na którym prawdopodobnie słychać głos samej Łesi. Stał się on swoistym lejtmotywem spektaklu. Od niego zaczyna się i nim kończy teatralizowane widowisko. Wiele czasu poświęcono zarówno próbom wokalnym, jak i dramatycznym. Okres przygotowawczy był długi i niełatwy. Analiza materiału, przełożenie go na język współczesnego świata, rozwiązanie statystyczno-rytmiczne – wszystko to wymagało od aktorów maksymalnej koncentracji i zagłębienia się w materiał. Zespół z wielkim zainteresowaniem zabrał się do pracy. W „Berehyni” nikt nie boi się trudnych wyzwań, wszyscy są gotowi na eksperymenty i nowatorstwo. W procesie prób inspirował nas temat głębokiego szacunku dla Łesi Ukrainki, aktualność poruszanych przez nią tematów i chęć wyrażenia własnej postawy obywatelskiej. Ponieważ utwory Łesi Ukrainki otwierają przed nami wydarzenia i przeżycia duchowe o skali antycznej tragedii, postanowiłam zbudować scenografię spektaklu właśnie w stylu antycznym. Dramat, który rozgrywa się na oczach widza, dotyczy wydarzeń na Ukrainie, cierpień wolnomyślnej ukraińskiej duszy, dlatego elementy scenografii i kostiumów bohaterów są swoistym miksem antycznych i ukraińskich autentycznych strojów. W kostiumach połączono antyczne togi z poleskimi nakryciami głowy. Na twarzach aktorów znajdują się elementy ochronne-amulety ukraińskich lalek-motanek. Motanka jest bez twarzy, bez oczu, ust, a krzyż z nici to bardzo silny znak solarny. – Marzenie o zrobieniu spektaklu na jubileusz Łesi Ukrainki pojawiło się w sierpniu ubiegłego roku, kiedy rozpoczynał się sezon teatralny – kontynuuje rozmowę dyrektorka – kierowniczka artystyczna teatru Iljina Hensićka-Semencowa. – Same próby rozpoczęły się po świętach noworocznych i trwały półtora miesiąca. Proces prób był szczególny, gdyż reżyserka spektaklu Tetiana Awramenko przygotowywała się do roli matki. Do tego równolegle robiono spektakl „Wesele w Awlabari”. Dlatego próby prowadzono późnym wieczorem lub rano, część – online, a kilka – w pomieszczeniu biblioteki, która znajduje się obok teatru. Wśród wykonawców jest zasłużona artystka Ukrainy, koryfejka naszego teatru Nadija Burawśka. Większość innych aktorów również od dawna pracuje w teatrze. Prawdopodobnie najdłużej – Maryna Korohoda, która w „Berehyni” jest od połowy lat 90. Zawsze spoczywała na niej wielka odpowiedzialność. W ostatnim czasie Maryna zagrała wiele ciekawych ról, aktywnie rozwija się jako aktorka dramatyczna. Obok – doświadczone aktorki Lila Milewśka, Hałyna Taturewycz, jedyny wykonawca roli męskiej Wiktor Piskun. A główne role wykonały artystki baletu Iryna Hajworonśka i Kateryna Bondar. O ile dla Iryny to druga próba wcielenia się w postać dramatyczną (wcześniej był spektakl „Zabawy Kuchmistrzyni”), o tyle dla Kateryny – pierwsza rola dramatyczna. Na początek następnego sezonu teatralnego planujemy spektakl na 80-lecie urodzin Iwana Mykołajczuka. Jeśli pozwoli na to sytuacja epidemiologiczna, we wrześniu chcemy przeprowadzić w Kijowie święto ulicy, która nosi imię tego sławnego aktora. Stronę przygotował Eduard Owczarenko. Na 150. rocznicę urodzin Łesi Ukrainki Kijowski Akademicki Teatr Ukraińskiego Folkloru „Berehynia” przygotował antyczny dramat „Grzesznica” na motywach utworu Łesi Ukrainki o tym samym tytule. To spektakl o granicach ludzkiej duszy, o ich podobieństwie i różnicy, o walce i poszukiwaniu pojednania oraz harmonii.
«Слово Просвіти», CC BY 4.0; machine translation from Ukrainian by Prosvita.Digital · PDF w Wikimedia Commons ↗ · Tłumaczenie maszynowe
