Емблема «Просвіта»Prosvita.DigitalWiedza · Ludzie · Przyszłość
Strona · s. 16strona oryginału ↗

Twórcze kolory Ołeksandra Biłasza: w 90. rocznicę urodzin wybitnego kompozytora z Połtawszczyzny

Слово Просвіти, №10 за 2021 рік

Prawdziwy ludowy muzyk O twórczości i osobowości Ołeksandra Biłasza powiedziano mnóstwo ciepłych słów. „Dwa kolory” (sł. Dmytra Pawłyczki), „Jesiony”, „Przyleciała jaskółka”, „Śnieg na zielonych liściach” (wszystkie do słów Mychajła Tkacza), „Kwitną jesienne ciche nieba” (sł. Andrija Malyszki), „Żurawka” (sł. Wasyla Juchymowycza), „Jawor i jaworzyna” (sł. Dmytra Pawłyczki). I jeszcze setki pieśniowych „dzieci” mieszkańca Połtawszczyzny dawno już nie są tylko utworami wokalno-instrumentalnymi w formie kupletowo-stroficznej. Tymi melodiami śpiewa teraz Ukraina. Ołeksandr Biłasz to liryk z natury swojego talentu. Miejsce urodzenia dość symboliczne. Artysta urodził się 6 marca 1931 roku w miasteczku Hradyźk na Połtawszczyźnie. Kozacki kraj połtawski ma wszelkie podstawy, by pretendować do miana duszy i serca naszej ziemi. Jakie pieśni są „najbardziej ukraińskie” – połtawskie, jaka gwara jest najbardziej kolorowa – „połtawska”, kto jest najlepszą dziewczyną na naszej scenie teatralnej – „Natalka-Połtawka” ze sztuki również połtawianina Iwana Kotlarewskiego... Wiele zrobili dla ukraińskiej i światowej muzyki połtawianie z urodzenia i pochodzenia: Mykoła Łysenko, bracia Majborodowie, Petro Czajkowski (jego pradziadek pochodził z Krzemieńczuka). Ciekawostką jest, że Sasza rozpoczynał karierę muzyczną jako prawdziwy ludowy muzyk: grał „nie z nut, a na weselach” – początkowo na samoróbnej bałałajce, później na akordeonie, wyłącznie „ze słuchu”, jak dziesiątki pokoleń ludowych wykonawców-samouków. „W melodii nuta, jak litera w słowie” Podstawy profesjonalnej edukacji muzycznej 16-letni Sasza otrzymał w Kijowskiej szkole muzycznej dla dorosłych. Nauczycielami byli rodacy – bracia Majborodowie: Płaton wykładał teorię muzyki, a Heorhij – harmonię. Być może twórczy los autora słynnej „Pieśni o ręczniku” (P. Majborody) określił przyszły pieśniowy charakter muzyki Biłasza. Po szkole muzycznej przyszły kompozytor wstępuje do Żytomierskiej szkoły muzycznej, a później do Konserwatorium Kijowskiego, gdzie uczył się w klasie wybitnego kompozytora i pedagoga M. M. Wilińskiego. „W melodii nuta, jak litera w słowie. Melodia w pieśni, jak słowo w wersie. A pieśń diamentem błyszczy w mowie, A mowa w muzyce – majem w ogrodzie”. Te autorskie poetyckie wersy w pełni można uznać za twórcze credo Biłasza. Wiadomo, jak długo i skrupulatnie kompozytor szukał poetów, których natchnione wiersze powołałyby do życia nowe pieśniowe arcydzieło. Nie każdy współczesny poeta dostąpił zaszczytu bycia „udźwiękowionym” przez samego Biłasza. Wśród nich – Andrij Malyszko, Dmytro Pawłyczko, Iwan Dracz, Mychajło Stelmach, Jewhen Hucało i mnóstwo innych. Oczywiście pieśni i utwory solowe pisano również do tekstów klasyków (Taras Szewczenko, Łesia Ukrainka, Iwan Franko, Ołeksandr Ołeś i in.). Jednak nie zawsze Ołeksandr Biłasz szukał „cudzych” słów: oprócz muzyki, inną hipostazą jego lirycznej twórczej duszy była poezja. Między 1977 a 2001 rokiem stworzył dziesięć tomików poetyckich, wśród nich – „Melodia”, „Studnia”, „Jaskółcze nuty”, „Mamine skrzydło”. Jego twórczość – nasze skarby kultury Muzyczna twórczość Biłasza to nie tylko pieśni i utwory solowe, czyli utwory „małych form”. Jeszcze jeden gatunek – opera. Między innymi jest to stworzona w 1965 roku przez rodaka z Połtawszczyzny opera „Hajdamacy” według poematu Tarasa Szewczenki. Jeszcze jednym monumentalnym dziełem Ołeksandra Biłasza jest oratorium „Wiśniowy wiatr” do słów Iwana Dracza „Na śmierć poety”, poświęcone Tarasowi Szewczence (1989). Monumentalna kompozycja przeznaczona jest dla recytatora, trzech solistów, chóru i wielkiej orkiestry symfonicznej. Do utworów wokalno-symfonicznych kompozytora należą również kantaty „Wieczorne dzwony” (poświęcona tragedii kremlowskiego ludobójstwa-hołodomoru 1932-33 lat) do słów W. Browczenki (1993) oraz „Pokłony” do słów Iwana Franki (1994). W dorobku twórczym Ołeksandra Biłasza znajdujemy również wspaniałe przykłady muzyki dla dzieci. Jest to poświęcony wnuczce cykl fortepianowy z dziewięciu utworów „Album Tetiany” (2000), a także dwa cykle pieśni „Alfabetowe uśmiechy” (1993) i „Pszeniczka” (1997). Mało kto z kompozytorów XX wieku ominął uroki „dziesiątej muzy”, i Biłasz nie jest wyjątkiem. Stworzył muzykę do filmów: „Roman i Francesca”, „Sejm wychodzi z brzegów”, „Sen”, „Chwast”, „Duma o mieście”, „Wir”, „Niebezpieczna gastrola”... Jego twórczość – nasze skarby kultury. Uwiecznienie pamięci Artysta otrzymał szereg honorowych nagród i wyróżnień, ogólnonarodowe uznanie i prawdziwą popularność. Swoim życiem jakby połączył całe pokolenia ukraińskiej elity twórczej – pisarzy, literatów, kompozytorów, wykonawców... Biografie niektórych z nich, na przykład Dmytra Pawłyczki i Dmytra Hnatiuka, na zawsze są związane z imieniem ukraińskiego pieśniarza. W małej ojczyźnie, w Hradyźkiej zjednoczonej terytorialnej wspólnocie, szanują rodaka: tutaj stworzyli muzeum o kompozytorze; w miejscowym gimnazjum ustawili popiersie, w centrum osady – brązowe popiersie, a w szkole, w której się uczył – tablicę pamiątkową; postać kompozytora uwieczniono w nazwach chóru ludowego, szkoły muzycznej i gimnazjum. Corocznie w Hradyźku odbywa się zapoczątkowany przez Ołeksandra Biłasza festiwal „Pieśniowe źródła”. Z okazji 90. rocznicy urodzin komitet wykonawczy Hradyźkiej ZTW zorganizował szereg wydarzeń upamiętniających. Wieczory pamięci odbyły się w miejscowym gimnazjum, muzeum, szkole, bibliotekach. A 6 marca przy pomniku Ołeksandra Biłasza przeprowadzono uroczyste wydarzenie ze złożeniem kwiatów. „Jesteśmy spadkobiercami twórczości naszego rodaka, który rozsławił Ukrainę na cały świat! Bądźmy więc godnymi nosicielami dziedzictwa kulturowego, które pozostawił nam artysta, aby pieśń i słowo brzmiały w każdym kolejnym pokoleniu!”, – powiedział przewodniczący Hradyźkiej ZTW Myrosław Nosa. U stóp pomnika złożono wiosenne kwiaty. Tego samego dnia w miejscowym Domu Kultury na cześć sławnego rodaka zorganizowano koncert „Ulubieniec dwóch muz...”. Północno-wschodni międzyregionalny oddział UINP (na podstawie materiałów oficjalnych stron Narodowego Związku Kompozytorów Ukrainy oraz fundacji im. Ołeksandra Biłasza) Zdjęcie: oficjalna strona fundacji im. Ołeksandra Biłasza, Hradyźka ZTW 6 marca minęło 90 lat od dnia urodzin Ołeksandra Biłasza (1931–2003), rodaka z miasta Hradyźk na Połtawszczyźnie, kompozytora, Bohatera Ukrainy. Z inicjatywy Ukraińskiego Instytutu Pamięci Narodowej (UINP) zgodnie z uchwałą Rady Najwyższej „O obchodach dat pamiątkowych i jubileuszy w 2021 roku” jubileusz wybitnego ukraińskiego działacza kulturalnego obchodzony jest na szczeblu państwowym. Bądźmy razem! P R Z E D P Ł A T A—2 0 2 1 Koszt przedpłaty TYGODNIK OGÓLNOUKRAIŃSKIEGO TOWARZYSTWA „PROŚWITA” (z dostawą i kosztami pocztowymi):

«Слово Просвіти», CC BY 4.0; machine translation from Ukrainian by Prosvita.Digital · PDF w Wikimedia Commons ↗ · Tłumaczenie maszynowe

Емблема «Просвіта»Prosvitianyn