Strona · s. 1strona oryginału ↗
Czy może istnieć ukraińskie miasto bez ulicy Moskiewskiej? O palącej potrzebie derusyfikacji mentalności lokalnych włodarzy i inteligencji, podkarmionej przez postkolonialną władzę
Слово Просвіти, №10 за 2021 рік
Dziwna rzecz: prorok ukraińskiego narodu zwrócił uwagę na to rażące zjawisko ponad półtora wieku temu. Nazwa jego – ofensywnie agresywne moskalstwo we wszystkim (w mowie, myśleniu, oprawie wizualnej). Faktycznie całe życie społeczne, społeczno-polityczne, a nawet codzienne niejednego pokolenia „obcych” na szóstej części kuli ziemskiej – pod niezmiennym moskiewskim, a co więcej, wielkoruskim „parasolem”. Mykoła TYMOSZYK „W centrum miasta, czyli na ulicy Moskiewskiej, zaszedłem do hotelu pod firmą „Moskwa”, poprosiłem o parę herbaty… Ulica Moskiewska… Czy istnieje choć jedno gubernialne miasto w Rosji bez ulicy Moskiewskiej? Zdaje się, że nie. A bez sklepu z kiełbasą istnieje wiele gubernialnych miast, w tym także portowa Astrachań”. (Dziennik Tarasa Szewczenki. Zapis z 8 sierpnia 1857 roku). Niezwykle aktualne przesłanie Szewczenki. Czyż nie jest nielogicznym, absurdalnym i niesprawiedliwym takie zjawisko dzisiaj? Zwłaszcza obfite zalewanie rosyjskością i moskiewskością toponimiki licznych ukraińskich miast i wsi? I to – w ósmym roku niewypowiedzianej, ale i niewymyślonej, nie wirtualnej, a realnej wojny rosyjsko-ukraińskiej! Wojny, jak się okazało, nie tylko o odwieczne ukraińskie terytoria, ale także o nasz język, kulturę, wiarę, duszę. A zatem, o nasze prawo do bycia Ukraińcami. To to pierwsze prawo każdego samowystarczalnego narodu, którego Ukraińcom w grubiańskiej formie i z tak nieukrywaną nienawiścią oraz agresją odmawia niegdyś rzekomo jednokrwisty „starszy brat”. Przejrzewamy. Powoli i boleśnie. Ceną coraz to nowych śmierci młodych ukraińskich żołnierzy-obrońców od kul rosyjskich najemników przychodzi nam to przejrzenie. Cieszy to, że w głowach przeciętnych Ukraińców coraz mniej pozostaje Ale teraz? narzucanego przez stulecia ideologicznego obłędu o „wiekowych więzach przyjaźni”, „wspólności losów” oraz narodowej niższości Ukraińców. Jednak wszechwładny „ruski mir” nie zamierza poddawać się tak po prostu. A najbardziej przykre jest to, że wciąż pozostaje on w głowach tych, od woli i decyzji których zależy dalszy los, mówiąc słowami Liny Kostenko, humanistycznej aury narodu. Cytowany wyżej zapis w „Dzienniku” Taras Szewczenko utrwalił w trzecim dniu po opuszczeniu dziesięcioletniego „węża obrzydliwości” w orenburskich stepach i pierwszym przystanku jako wolny człowiek w oczekiwaniu na statek do Niżnego Nowogrodu, w gubernialnym mieście Astrachań. To ta Astrachań, która, według słów Kobziarza, „połowę ogromnego rosyjskiego carstwa karmi jesiotrem”. Od tamtego czasu wiele wody upłynęło przez miasta, które spotykały Tarasa Hryhorowycza w czasie ostatniego powrotu parowcami i końmi, przez Moskwę i Petersburg, do zakazanej mu przez cara-imperatora rodzinnej Ukrainy. „Sklepy z kiełbasą” są teraz w każdym, nawet najmniejszym mieście; „ogromne rosyjskie carstwo” po 1991 roku wyraźnie się skurczyło. Jednak ulic, placów, restauracji, hoteli z moskiewskimi nazwami na dawnych obrzeżach tego „carstwa” obrzydliwości jeśli ubyło, to nie na tyle, by mówić o ostatecznym zrzuceniu znienawidzonego moskiewskiego „parasola”. Choćby w tak, wydawałoby się, całkowicie niewinnej dziedzinie nazewnictwa, która powołana jest do uwieczniania najistotniejszych imion i szczytowych wydarzeń, utrwalonych przez każdy odrębny naród i świadomą światową wspólnotę. Ciekawy szczegół: na Ukrainie dawno przejrzały proces derusyfikacji rozpoczął się, w przeciwieństwie do dekomunizacji, nie od „góry”, a od „dołów”. Wyraźnie wzmocnił się od 2014 roku, kiedy Rosja siłą okupowała ukraiński Krym i otwarcie rozpętała „młodszemu bratu” nową, niewypowiedzianą, wojnę w Donbasie. Zakończenie na str. 2 Tak trwało przez kilka stuleci i było dla Ukraińców czymś naturalnym i zrozumiałym. Wszak Ukraina zmuszona była przebywać w kolonialnej zależności od Imperium Rosyjskiego, a później – radzieckiego. Julija TKACZOWA Petro SZKRABIUK
«Слово Просвіти», CC BY 4.0; machine translation from Ukrainian by Prosvita.Digital · PDF w Wikimedia Commons ↗ · Tłumaczenie maszynowe
