9 marca w Kijowie odbyło się uczczenie pamięci Proroka Ukrainy Tarasa Szewczenki z okazji rocznicy jego urodzin.
Do uczczenia Świętego Ojca narodu ukraińskiego przybyli przedstawiciele organizacji twórczych i społecznych, ukraińscy pisarze, śpiewacy, politycy, malarze, recytatorzy, miłośnicy twórczości wybitnego pisarza. Moderatorem wydarzenia był przewodniczący Narodowego Związku Pisarzy Ukrainy Mychajło Syдорżewski. Po złożeniu kwiatów i uroczystym wykonaniu Państwowego Hymnu Ukrainy przewodniczący NSPU zaznaczył, że wybitna spuścizna twórcza Tarasa Szewczenki wciąż nie jest w pełni zbadana, nie jest poznana i nie jest przeczytana, że jego znaczenie dla narodu ukraińskiego jest ogromne, bo to jemu przypadło w najciemniejszych czasach niewoli Ukrainy podnieść kulturę ukraińską na najwyższy poziom, nadać jej swoim natchnionym słowem znaczenie, położyć mocny fundament pod dalszy rozwój duchowy Ukrainy, pobłogosławić ją do walki o niepodległość, o prawo do bycia i utwierdzania się zarówno na tej ziemi, jak i w historii ludzkości. Mychajło Sydorżewski zauważył również, że po Tarasie Szewczence przyszli inni jego współpracownicy, którzy poświęcili życie ofiarnej służbie Ukrainie, pielęgnowaniu jej kultury, zwłaszcza Iwan Franko, Lesia Ukrainka i inni, powstały słowniki, etnograficzne studia i badania, które zachowały duchowe dobra narodu ukraińskiego. Przewodniczący NSPU podkreślił, że i dziś trwa niezwykle trudny proces walki o naszą kulturę, bo to właśnie kultura jest podstawą, rdzeniem narodu, który daje nam prawo nazywać się Ukraińcami, a Taras Szewczenko dał nam tę wizję, tę szansę, abyśmy się ostali, aby nasz naród nie rozproszył się na rozstajach historii; jego twórczość jest wielonarodowa i aktualna, jest ponad czasem. Mychajło Sydorżewski odczytał fragment wiersza Tarasa Szewczenki „Kosiarz” (z cyklu „W kazamacie”, 1847), który od prawie dwóch stuleci pozostaje palący, bo daje prawdziwe odpowiedzi na pytania, które niepokoją wszystkich Ukraińców. Również na wydarzeniu wystąpił znany mistrz słowa artystycznego, Bohater Ukrainy Anatolij Pałamarenko, który odczytał wiersze Tarasa Szewczenki „Rozkopany grób”, „I umarłym, i żywym”, „I tu, i wszędzie – wszędzie źle…”. Wystąpił także doktor nauk pedagogicznych, profesor, członek rzeczywisty Narodowej Akademii Nauk Pedagogicznych Ukrainy, pierwszy wiceprzewodniczący Ogólnoukraińskiego Towarzystwa «Proświta» im. Tarasa Szewczenki Heorhij Filipczuk, który zauważył, że rzeki i jeziora zawsze wysychają, tylko źródło jest wieczne, dlatego trzeba je zasilać, bo naszym źródłem jest natchnione słowo Tarasa, które dziś rozbrzmiewa i na Ukrainie, i daleko poza jej granicami, ponieważ uosabia wolność i niepodległość, gdyż jest zwróceniem się do wszystkich narodów świata; a nasz Prorok dał nam swoją ideę ukraińską, a jego niezniszczalne słowo widzimy teraz w postaci ukraińskiego wojownika. W wydarzeniu wystąpił ukraiński polityk, działacz społeczny, naukowiec, deputowany ludowy Ukrainy V i VI kadencji, aktywny uczestnik Pomarańczowej Rewolucji i Rewolucji Godności, sekretarz
NSPU Wasyl Kujbida, który wezwał do pokłonu wszystkim, którzy oddali życie za niepodległość Ukrainy, i podkreślił, że naszym świętym zadaniem jest zniszczenie imperium zła, dlatego musimy być silni i zjednoczeni; Siły Zbrojne Ukrainy to nadzieja całego świata; niektórzy politycy światowi jeszcze nie rozumieją, z jaką straszliwą istotą walczy Ukraina, wywalczając spokojne życie nie tylko dla siebie, lecz także dla wszystkich krajów Europy; dlatego nie wolno nam się zatrzymywać, jesteśmy wdzięczni wszystkim, którzy nam pomagają; musimy być jednością, jak nigdy dotąd, bo po naszej stronie jest prawda. Ukraiński poeta i działacz społeczny Władlen Kowtun odczytał swój wiersz „Twoje portrety…”, poświęcony Tarasowi Szewczence, i podkreślił, że to Światło narodu ukraińskiego nie jest przez nas dobrze poznane i że powinno to być naszym zadaniem na przyszłość: pojąć całą wielkość tej genialnej postaci, bo fenomen Kobzarza to dusza narodu ukraińskiego, on jest narodowym Prorokiem, ukrzyżowanym i zmartwychwstałym. Znany ukraiński poeta Petro Zasenko odczytał swój wiersz „Oczyma Tarasa Szewczenki” i podkreślił konieczność jednoczenia narodu ukraińskiego w tych niezwykle ciężkich czasach oraz zachowania duchowych testamentów naszego Ojca. Na koniec Mychajło Sydorżewski zaznaczył, że tym uroczystym wydarzeniem oddaliśmy hołd jasnej pamięci ukraińskiego Geniusza, i serdecznie podziękował Siłom Zbrojnym Ukrainy za nadzwyczajną odwagę w walce z rashystowską nawałą, a chór „Proświta” zaśpiewał pieśń na słowa Tarasa Szewczenki „Ryczy i jęczy Dniepr szeroki…”, którą chórem podjęli wszyscy obecni.
Za informacją prasową NSPU
JAROSŁAWA RIZNYKOWA
EDUARD OWCHARENKO
15–16
PRENUMERATA—2025
Tygodnik „Słowo Proświty” (indeks 30617) można zamówić w oddziałach „Ukrposhty” za pomocą „Katalogu mediów Ukrainy” na 2025 rok (str. 22).
Tłumaczenie maszynowe
9 marca prezydent Ukrainy Wołodymyr Zełenski zatwierdził laureatów Narodowej Nagrody im. Tarasa Szewczenki za 2025 rok. Informuje o tym dekret nr 155/2025, opublikowany na stronie Biura Prezydenta.
Wśród laureatów Nagrody Szewczenki za 2025 rok:
Literatura: Jurij Izdryk za tomik poezji „Kolekcja”.
Literaturoznawstwo i krytyka sztuki: nie przyznano.
Publicystyka i dziennikarstwo: Pawło Kazarin za projekt „Publicystyka wojenna w »Ukrainskiej Prawdzie«”.
Sztuka muzyczna: dwie nagrody otrzymali Bohdana Piwnenko za programy koncertowe z lat 2019–2024 oraz Ołeksandr Szymko za „Wyraj” – sakralną misterię na chór mieszany i orkiestrę symfoniczną.
Sztuka teatralna: Wasyl Wowkun za operę „Lis Mykita”, balet „Cienie zapomnianych przodków” oraz kantatę teatralną „Psalmy wojny”.
Sztuka filmowa: Ołeś Sanin, Serhij Myczalczuk i Alla Zahajkewycz za pełnometrażowy film „Dowbusz”.
Sztuka wizualna: Żanna Kadyrowa za wystawę „Trajektorie lotów”.
Sztuka dekoracyjno-użytkowa: Walentyna Karpec-Jermołajewa, Andrij Pikusz, Marija Pikusz i Natalija Rybak za projekt artystyczny „Pietrykiwskie malarstwo: w obronie tożsamości”.
Cena wynosi:
1 mies. — 65 hrywien.
3 mies. — 195 hrywien.
6 mies. — 390 hrywien.
9 mies. — 585 hrywien.
Bądźmy, przyjaciele, razem!
Tłumaczenie maszynowe
Ciąg dalszy z wcześniejszej strony — fragment strony
o jego wkładzie w dziedzictwo kulturowe. Do dni szewczenkowskich dołączyli także żołnierze 95. samodzielnej poleskiej brygady desantowo-szturmowej DSHW ZSU, biorąc udział w konkursie recytacji jego poezji. Każdy uczestnik otrzymał prezent oraz wydanie „Frontowy Kobziarz”. Wydarzenie odbyło się przy wsparciu Ogólnoukraińskiej organizacji społecznej „Zjednoczenie Ochotników” oraz Fundacji „MHP – Społeczności” – informuje żytomierskie wydanie „Subota”. „Kobziarza” Tarasa Szewczenki, datowanego na 1939 rok. Poinformowano o tym w księgarni „Sens”. Opowiedziano tam, że książkę znaleziono wśród makulatury, którą przyniesiono w celu wzmocnienia obrony przeciwlotniczej. Zespół księgarni postanowił zachować tę książkę i zaprezentować ją odwiedzającym. Po tym wydanie zostanie przekazane do renowacji i przechowywania w Narodowym Muzeum Tarasa Szewczenki – informuje wydanie #SHOTAM. Przebywając w ewakuacji, bibliotekarze z Pokrowska z powodzeniem zorganizowali i przeprowadzili miejski konkurs online dla recytatorów „Słowo Tarasowe strunami bije”. Ceremonia wręczenia nagród odbyła się w Pokrowskiej Bibliotece Centralnej im. T. H. Szewczenki w uroczystej atmosferze. Dyrektor biblioteki Krystyna Tumasowa osobiście wręczyła nagrody zwycięzcom, podkreślając ich talent i szczerą miłość do twórczości Kobziarza. Z powitalnym słowem do uczestników zwróciła się członkini jury konkursu Lubow Czorna, która podkreśliła wagę słowa szewczenkowskiego w naszym życiu i podziękowała wszystkim za szczerość i inspirację. Przygotował Ihor Zoc Zdjęcia ze źródeł otwartych to”. W ramach twórczej współpracy – międzynarodowe festiwale artystyczne „Artystyczne promienie Ukrainy” oraz bożonarodzeniowo-noworoczny festiwal-konkurs „Formidable”, udział w wydarzeniach kulturalno-oświatowych stolicy i zagranicy. Członkini zarządu Nadija Jakymenko podarowała na dobrą pamiątkę honorowemu gościowi amulet – lalkę-motankę. W programie koncertu brzmiały autorskie poezje utalentowanych poetek, poświęcone geniuszowi pędzla, słowa i pióra, w wykonaniu Olhy Kyci („Słowo prawdy Kobziarza”) oraz Olhy Chodackiej („Echo nieśmiertelnego ducha Kobziarza” – refleksje poetyckie nad wierszami T. Szewczenki), a także pieśń „Tarasowa duma” do słów O. Chodackiej w wykonaniu autora muzyki Ihora Jakubowskiego, który wspaniale zaśpiewał Szewczenkowe „I złotej, i drogiej…”. Błogosławionym finałowym katharsis koncertu zabrzmiała „Elegia pamięci Tarasa Szewczenki” Łysenki w wykonaniu skrzypka Kyryła Stecenki oraz pianistki, studentki Narodowej Akademii Muzycznej Walentyny Bakłan. Proświcianie wspólnie sławili Szewczenkę, którego przykazania nie tylko stały się drogowskazem dla narodu ukraińskiego w przeszłości, ale pozostają niezłomne dla nas dzisiaj. Pieśni i wiersze, które brzmiały, wzywały do jedności i walki, wszak słowa Wielkiego Kobziarza zawsze inspirowały i wzywały do walki o prawdę, o sprawiedliwość, o godność. Wśród honorowych gości – wybitny popularyzator ukraińskich naukowców i działaczy kultury, pisarz Wasyl Szenderowski oraz wirtuoz-bandurzysta, artysta ludowy Ukrainy Taras Janycki. Podczas spotkania omawiano także ważne problemy polityki humanitarnej Ukrainy, które są aktualne obecnie i będą takimi po nadchodzącym Zwycięstwie. Fotograf Ołeksandr Macepura uwiecznił historyczne kadry z tej artystycznej imprezy, gdzie „nieśmiertelny duch poety, według słów P. Hrabowskiego, tak jak wcześniej, unosi się nad rodzimą Ukrainą, nieustannie rozbrzmiewa jego prorocze słowo i sieje na narodowej niwie żywe ziarno odnowy”.
Tłumaczenie maszynowe
9 marca członkowie Proświty z Bukowiny uczcili pamięć Tarasa Szewczenki uroczystym złożeniem kwiatów pod pomnikiem Wielkiego Kobziarza w Czerniowcach. Uczestnicy wydarzenia zebrali się przy monumencie, wyrażając swoją wdzięczność i szacunek dla wybitnego ukraińskiego poety i pisarza. Podczas ceremonii rozbrzmiewały słowa poświęcone twórczości i narodowemu znaczeniu Szewczenki, co po raz kolejny przypomniało obecnym. Ukraińcy, którzy dzisiaj przebywają w okupacji, nie pozostali obojętni wobec akcji upamiętniających dzień urodzin Tarasa Szewczenki. O akcji oporu w okupowanych miastach poinformowali aktywiści „Żółtej wstążki”. Jak podaje „Sprawżne” w oparciu o aktywistów ruchu „Żółta wstążka”, mieszkańcy tymczasowo okupowanych terytoriów przeprowadzili akcję oporu – pozdrowienia pojawiły się na pomniku Szewczenki w Eupatorii, na ulicach Melitopola, Ałczewska, Żdaniwki, Symferopola, Sewastopola. W przeddzień wydarzeń związanych z uczczeniem dnia urodzin ukraińskiego poety, na tymczasowo okupowanych terytoriach najeźdźcy wzmocnili patrole, aby nie dopuścić do żadnych akcji. I nawet pomimo tego mieszkańcy TOT przesyłają fotografie swoich domowych „Kobzarzy”: z Doniecka, Ługańska, Nowej Kachowki. „Są one przechowywane w domach ludzi – dziesiątki tysięcy „Kobzarzy” jako symbol wiary i nadziei. I tutaj nie potrzeba więcej żadnych słów czy wyjaśnień” – piszą aktywiści „Żółtej wstążki”. W Kijowie w księgarni „Sens” na Chreszczatyku od 7 do 16 marca wystawiane jest rzadkie wydanie
Tłumaczenie maszynowe
Olha CHODACKA, zastępczyni przewodniczącego kijowskiej „Proświty”, doktor filozofii, nauczycielka. W minionych dniach Ukraina i świat obchodziły 211. rocznicę urodzin poety, myśliciela, malarza, proroka i budziciela Narodu – Tarasa Hryhorowycza Szewczenki, który urodził się na ukraińskiej ziemi, pod ukraińskim niebem, jednak należy do tych ludzi-światłości, którzy stają się Słońcem dla całej Ludzkości, którzy w szacunku Ludzkości znajdują Nieśmiertelność. Według słów akademika M. Żułynskiego, Szewczenko jako zjawisko wielkie i wieczne – jest niewyczerpany i nieskończony. Wolą historii utożsamiony jest z Ukrainą i wraz z bytem ojczystego państwa trwa w nim, wchłaniając nowe dni i nowe doświadczenia narodu, odpowiadając na nowe bóle i myśli, stając przy nowych tablicach losu. On rośnie i rozwija się w czasie, w historii, a nam jeszcze iść i iść do jego zrozumienia. Jesteśmy na wiecznej drodze do Szewczenki. Kijowscy proświcianie w dniu urodzin Kobziarza stworzyli wydarzenie artystyczne – „Szewczenkową tryznę” i przybyli do jego chaty, do Literacko-pamiątkowego domu-muzeum Tarasa Szewczenki w stolicy, gdzie ukraiński Prorok mieszkał od wiosny 1846 roku do swojego aresztowania – 5 kwietnia 1847 roku. Świąteczną imprezę dla prośwician-neofitów o narodowym przywódcy, którego słowo stało się nieśmiertelnym Genem Narodu, zaplanował i wspólnie z aktywem Kijowskiego Związku Miejskiego „Proświta” przeprowadził jego kierownik Kyryło Stecenko – skrzypek i kompozytor, zasłużony artysta Ukrainy. Według słów starszego pracownika naukowego Domu-muzeum Oksany Kakadij-Nahornej, która przeprowadziła dla prośwician pasjonującą wycieczkę, goście dowiedzieli się, że właśnie tutaj Szewczenko rozpoczął pracę nad serią rysunków do albumu „Widoki Kijowa”, uporządkował rękopiśmienny zbiór „Trzy lata”, napisał ballady „Lilia” i „Rusałka”, był współpracownikiem Kijowskiej Komisji Archeograficznej i na jej zlecenie stworzył serię pejzaży architektonicznych w 5 guberniach, brał udział w działalności Bractwa Cyrylo-Metodiańskiego. Wśród ciekawostek i rarytasów w ekspozycji zaprezentowano rzadkie eksponaty, uratowane w czasie II wojny światowej przez dyrektora Muzeum Andrija Tereszczenkę. Przez długi czas były one przechowywane w USA, ale już w naszych czasach przekazano je do działu zbiorów rękopiśmiennych i tekstologii Instytutu Literatury imienia Tarasa Szewczenki Narodowej Akademii Nauk Ukrainy. Obecnie, w warunkach wojny z Rosją, w celu zachowania rzadkich eksponatów ich większą część wywieziono w bezpieczne miejsca. Podczas wycieczki brzmiały wiersze Kobziarza, które dzisiaj, w czasie, gdy Ukraina znów walczy o swoją świętą wolność, brzmią szczególnie aktualnie, bo droga do wolności zawsze jest trudna, ale warta tego, by o nią walczyć. Emocjonalnie nasyconą i wypełnioną ostro aktualną treścią była druga część programu – artystyczna impreza z udziałem członków i przyjaciół kijowskiej „Proświty”. Przede wszystkim wyróżnijmy dwóch współczesnych kobziarzy, śpiewaków, bardów – to Eduard Dracz – legenda „Czerwonej Ruty-89”, weteran Sił Zbrojnych Ukrainy, lekarz, poeta i kompozytor, a także Wasyl Lutyj – multiinstrumentalista, kompozytor, aktor, kulturoznawca, dyplomant festiwalu „Czerwona Ruta”, współtwórca projektów muzycznych „Osiajna i Żywosył”, „Artania”, „Feodał”, uczestnik działań bojowych, weteran Sił Zbrojnych Ukrainy. Ten ostatni wraz z Kyryłą Stecenką, autorem muzyki do pieśni „Przykazanie” do słów Bohdana Tomenczuka ze zbioru „Wyszyj, mamo, kamizelkę kuloodporną”, dokonał premierowego wykonania tego utworu. Pieśń stała się prawdziwym hymnem narodowej jedności i Zwycięstwa. Jej refren: „Zabić wroga nie grzech, grzechem wroga nie zabić!”, podchwycili wszyscy obecni. Brzmiał on jak wezwanie do walki o wolność i godność, o język i wiarę, podkreślając, że naszym moralnym obowiązkiem jest nie tylko nie stracić swojego człowieczeństwa, ale i pomnażać wolę bojowników o Ukrainę, gotowych stać do końca. Artystyczną charyzmą oczarował obecnych aktor, poeta, bard, wykonawca głównej roli w filmie „Ten, który przeszedł przez ogień” Dmytro Linartowycz – docent Instytutu Dziennikarstwa przy Narodowym Uniwersytecie imienia Tarasa Szewczenki, zasłużony artysta Ukrainy, żołnierz wojsk desantowo-szturmowych, oficer Sił Zbrojnych Ukrainy, uczestnik działań bojowych, odznaczony medalem „Za przelaną krew w walkach o wolność Ukrainy”, autor muzyczno-poetyckiego spektaklu „Słowospiew”, który emocjonalnie przeczytał wiersze Tarasa Szewczenki „Mijają dni, mijają noce...”, „U tej Kateryny chata na pomoście”. Zmysłowo brzmiała pieśń Kobziarza „Po dąbrowie wiatr wyje...” w wykonaniu gościa prośwician – Łesi Korolyk-Bojko, zasłużonej działaczki sztuki estradowej, przewodniczącej Międzynarodowej Organizacji Społecznej „Postęp kobiet-niosących pokój w diasporze”, ambasadorki ukraińskiej kultury we Włoszech, która bardzo owocnie współpracuje z kijowską „Proświtą”. Kyryło Stecenko, Eduard Dracz, Dmytro Linartowycz, Wasyl Lutyj
Tłumaczenie maszynowe
Ciąg dalszy z wcześniejszej strony — fragment strony
duszy, zagarniętej przez obce wartości, tradycje, ideały, prowadzi człowieka w „nigdzie”, ponieważ droga ta jest nie tylko nieproduktywna, ale i haniebna. I wtedy tylko na „siebie” warto składać pokutę, wspominając (jeśli starczy sił) przenikliwe słowo Szewczenki: „Bo na duszę moją wstali / Silni obcy, / Nie widzą Boga nad sobą, / Nie wiedzą, co czynią”. Zatem musimy nieustannie „iść” do Szewczenki, aby nie zbaczać na manowce, aby dotknął on sumienia obywatelskiego i aby w Człowieku „przemówiła” godność, poczucie narodowe, moralność, ukraińskość. I im bardziej natarczywie Kobziarz będzie pukał do drzwi każdej jednostki społecznej, tym silniejszy, bardziej zjednoczony będzie stawał się organizm narodowy, tym silniej będzie wyrabiała się odporność państwa i narodu, chroniąc je przed nowymi zagrożeniami i wyzwaniami. Wydaje się, że dopóki będzie istniał okrutny, niesprawiedliwy i skrzywdzony świat, muza Szewczenki będzie brzmiała swoją ostrą aktualnością dla ludzi, narodów i państw. Po raz kolejny wspominam trafne słowo Pawła Mowczana: „Dopóty, dopóki będzie choć jeden skrzywdzony na świecie, poezja Szewczenki nie straci swojego znaczenia, swojej wagi i swojej aktualności. A ponieważ skrzywdzeni będą zawsze, to i jego słowo jest ponadczasowe”. Słowo Szewczenki nie zna granic geograficznych, historycznych, narodowo-kulturowych w utwierdzaniu przez niego zasady humanistycznej w odniesieniu do „siebie” oraz „innego”. Dla uczczenia Poety Ducha na świecie ustawiono około 1200 pomników, w tym w prawie 50 obcych krajach, a utwory Kobziarza przetłumaczono na 150 języków. Jednak najważniejszym hołdem jest nasza pamięć i nasz czyn zgodnie z Jego Testamentem, spragnionym Wolności: „Walczcie – a zwyciężcie, / Bóg wam dopomaga!”. Właśnie takim wiekopomnym wezwaniem Szewczenko inspiruje siłą ludzi w walce o wolność i sprawiedliwość, potępiając prawo imperiów i imperialistów do zniewolenia i niszczenia narodów. Bo tylko za ludźmi stoi prawda i prawo do darowanego przez Boga bytu. Wielki ideał dla wszystkich czasów i narodów. Dzisiaj Testamenty Szewczenki są potężną bronią Ukraińskiego Wojownika, są potrzebne w szkołach, na uniwersytetach i w muzeach, w cerkwiach i rodzinach, wszędzie i dla wszystkich. Są niezbędne dla teraźniejszości i naszej przyszłości, bo w nich kipi pragnienie Wolności Wielkiego Narodu Ukraińskiego. W Dniu Szewczenki życzmy Ukrainie Siły, Woli i szczęśliwego Losu! tur; wykorzystywanie „pokojowych” misji jako przykrywki dla okupacji. 8. Aneksja lub ustanowienie marionetkowego reżimu. Bezpośrednia inwazja wojskowa lub stopniowe ustanawianie kontroli nad kluczowymi instytucjami państwowymi; integracja zajętego terytorium z rosyjskim systemem gospodarczym, politycznym i prawnym. Ten algorytm był aktywnie stosowany w krajach bałtyckich, na Ukrainie (zwłaszcza podczas aneksji Krymu i wojny w Donbasie), w Gruzji, Mołdawii i innych państwach poradzieckich. FR eksportuje również to podejście do innych krajów, gdzie dąży do podważenia zachodnich wpływów lub wywołania chaosu. Proponujemy rozpowszechniać tę „metodykę”, aby społeczeństwa obywatelskie nie były angażowane w niszczenie własnej państwowości, wartości i wolności. Wyznajemy politykę: świadomy – uzbrojony!
Tłumaczenie maszynowe
Heorhij FILIPCZUK, akademik NAPN Ukrainy. Drogą Wolności: od Skoworody (Charków) do Szewczenki (Kijów). Właśnie wróciłem z Charkowa, który żyje, tworzy i święcie wierzy w Zwycięstwo. Dobra nad złem. Mimo wszystko ponad pół tysiąca ludzi zebrało się w zabezpieczonej sali Teatru, aby uczcić 220-lecie Narodowego Uniwersytetu Pedagogicznego imienia Hryhorija Skoworody. Rzeki wysychają, jeziora maleją, a źródła są wieczne… Kocham ponad wszystko źródło! Tak kiedyś dawno wielki Mędrcolub mówił o Bycie rodzimego Narodu, który wiecznie nieustannie musi ochraniać swoje źródła pamięci narodowej, tradycji, wiary, kultury. Chyba sprawiedliwie, że uniwersytet nosi imię jednego z najbardziej znaczących Ukraińców – inicjatora i twórcy pedagogiki duchowej, który swoją mądrością krzewił naród, jego sławnych synów i córki, w szczególności Tarasa Szewczenkę, który z dusznym żalem pisał do A. Kozaczkowskiego: …I zrobię małą książeczkę. Krzyżami / I wzorami z kwiatkami / Wkoło listki obwiodę. / I spisuję Skoworodę. Ten zew wdzięczności dla naszych wielkich przodków, ojców, mentorów, nauczycieli, zwłaszcza Ukraińskich Wojowników, stał się swoistą preludium święta Skoworodyńskiego „Serca”. Bo wydaje się, że nie ma nic szlachetniejszego i bardziej znaczącego, aniżeli wypełniać przedwieczny testament, kiedy największym darem dla swojego Państwa-Ukrainy jest wykształcona i patriotyczna młodzież. Szewczenkowe „Swoją Ukrainę kochajcie!” brzmiało prawym dzwonem od początku otwarcia oficjalnej ceremonii i do zakończenia niezwykle wzruszającego widowiska artystycznego, kiedy wszystkie Muzy śpiewały hosannę na „Chwałę Ukrainie”… Jednak tak urządzony jest ten świat, zainfekowany okrucieństwem i przemocą, że zdziczała barbaryzacja zawsze maszeruje obok cywilizacji, światła, dobra, próbując utwierdzać ciemność. Dlatego przed i po tym świątecznym widowisku niezdobyty Charków poddawał się złośliwym raszystowskim bombardowaniom oraz śmiertelnym ostrzałom. Bardzo szkoda, że wielcy tego świata jakby nie widzą, że ludobójstwo (ukrainobójstwo) jest niezmienną „dyplomacją” w stęchłym carsko-stalinowsko-putinowskim menu. Wtedy zupełnie inny, niż z wielu europejskich, amerykańskich stolic, wygląd miałyby „charkowskie bajki” o pokoju, o moskiewskiej emigracyjnej i wewnętrznej „opozycji”, o kochających synach „mateczki-rosji”, o putinowskiej klice „z ludzką twarzą”, o „dobrych ruskich”. Bo właśnie taką jest ta faryzejska rzeczywistość, która szczególnie boleśnie rani ukraińskie serce w przededniu negocjacji o „rozejmie”. Ale pamiętajmy ludową mądrość: „Jak moskal mówi sucho, to wyłaź po uszy!”. Dlatego przysłuchajmy się ludziom, a jeszcze – Prawdzie Szewczenki. „Tak, jakbym czytał – pisał Szewczenko – Historię Ukrainy. / Stoję, zamieram...”. Więc Szewczenkowe „nie wierz moskalowi” próbują, przy czym we wszystkich czasach, zatrzeć bardziej neutralnymi, amorficznymi sentencjami, nie doczytując Poety, nie czując jego głębokiego wyczucia i słowa o duchu Wolności i ludzkiej Godności Ukraińców, wszystkich narodów, gdzie „Czuriek i sakla – wszystko twoje, / Ono nieproszone, niedane”. Czyż kiedykolwiek „bratanie się”, flirtowanie, „jedność” z moskwinem przynosiło pożądany rezultat? Nie. Jedynie gotową bezpaństwowość, narodową „niemość”, upokorzenie, niepamięć, wydeptaną kulturę ludową, historię, edukację narodową, przyrodniczy system wychowania. Czyż takiego „pokoju”, podczas którego moskwini kontynuują zabijanie tysiącami, pragną Ukraińcy?! A dlatego tylko siła jedności, odwaga i święta wiara Ukraińców w swoją narodową rację w końcu odwojuje od moskala to, co przez niego ukradzione, a nam dane przez Boga.
Dzisiaj światopogląd Szewczenki i głos zwiastuna dotyczący przyszłości Ukrainy, wysokie ideały ukraińskości, walki o wolność i prawdę muszą stać się drogowskazem Wolności niezależnie od zmian politycznych wiatrów. Bo “tam, gdzie nie kultywuje się siły ducha i wiary, blasku Góry, męstwa walki i stoicyzmu moralnego oporu – twierdził znany ukraiński dysydent, oświatowiec i miłośnik Szewczenki J. Swerstjuk – tam wegetuje słabość, tchórzostwo, samoponiżenie”. Utrwalenie życiodajnych ideałów Tarasa Szewczenki dla Ukraińców, współczesne jego “odczytanie” w XXI wieku jest jedną z największych potrzeb społecznych w obecnych warunkach wojny egzystencjalnej. Ponieważ On jest właśnie tą znaczącą Osobistością, która naucza, doucza, wychowuje, konsoliduje Naród i Państwo. Wszystkie segmenty życia są przesiąknięte słowem, myślą, przestrogą i testamentami Szewczenki. Literatura, historia, pedagogika, muzealnictwo, polityka, sztuka, prawo, filozofia, wreszcie wojna wymagają istotnego przemyślenia życiowych prawd i realiów, zwłaszcza w czasach historycznych tektonicznych pęknięć narodowego bytu ukraińskości. I ci artyści, naukowcy, działacze państwowi i politycy, którzy z różnych przyczyn próbują omijać ostre kąty utworów Poety, stają się z reguły “zdrobniali”, źli i niemi w komunikacji z narodem. W takiej roli nigdy nie będą zdolni zorientować się w koordynatach swojego miejsca i misji, ponieważ iluzją jest to, że można tworzyć coś pożytecznego, ignorując prawdę Szewczenki. Za każdym razem, wcześniej czy później, dokonuje się sprawiedliwy triumf prawdy – takich ludzi (“artystów, twórców i kupców”) zawsze otacza atmosfera narodowego, kulturowego, naukowego niebytu i zapomnienia. Dlatego “Nie oszukujcie samych siebie” – to apel do obecnych i przyszłych pokoleń Ukraińców, aby prawdą historyczną wypędzano z nich “wszystkie nieprawdy”, żeby znali oraz “wypytali / Męczenników, kogo, kiedy / Za co rozpinali!”. Bo tylko w jednym antyimperialnym, antymoskiewskim poemacie-komedii “Sen” zawarto tyle prawdziwej “analityki”, proroctwa przyszłości Ukrainy, że wystarczyłoby ich na wiele “chytrze wymyślonych” badań różnej maści i głośnych współczesnych instytutów politycznych, państwowych centrów strategicznych. Przecież według słów Iwana Franki zawiera się w nim sama Boża prawda o “tym wielkim oskarżeniu ciemnego królestwa”, które dla wszystkich “umarłych, żywych i nienarodzonych” Ukraińców (i nie tylko!) pokazuje satanistyczną istotę zdziczałej moskowszczyzny. Oni dla swojego i przyszłych pokoleń zamieniają się w “nic”, bo zaczęli “modlić się do cudzych bogów”. Jak pisał w “Rodzimej mowie” Sydir Worobkewycz: “Swoi go (takich) unikają, / Do chaty nie wpuszczają, / A obcy, jak zarazę, / Dżumę omijają”. Zaprawdę, taki stan w rząd, media i społeczeństwo obywatelskie; tworzenie lub wspieranie prorosyjskich partii, organizacji czy struktur religijnych; wykorzystywanie kultury, języka i historii do propagandy “jednego narodu” lub “wspólnego losu”. 5. Podważanie struktur siłowych. Podważanie autorytetu armii i służb specjalnych; korumpowanie kierownictwa i oficerów kadrowych; tworzenie warunków dla wewnętrznego konfliktu lub sabotażu. 6. Agresja hybrydowa. Przeprowadzanie cyberataków na infrastrukturę krytyczną; wspieranie nielegalnych formacji zbrojnych; prowokowanie wewnętrznych konfliktów, które mogą przerodzić się w wojnę domową. 7. Pseudolegitymizacja. Organizacja fałszywych “referendów” lub “wyborów”; tworzenie marionetkowych rządów i struktur. Pierwszy zastępca przewodniczącego Ogólnoukraińskiego Towarzystwa “Proświta” im. T. Szewczenki, doktor nauk pedagogicznych, profesor, akademik NAPN Ukrainy Heorhij Filipczuk 6 marca na jubileuszowej akademii Uniwersytetu Skoworody wręczył doktorowi nauk filologicznych, profesor Natalii Łewczenko najwyższe odznaczenie “Proświty” – medal “Budowniczy Ukrainy” – oraz ekskluzywne wydanie “Kobziarza” Tarasa Szewczenki.
Tłumaczenie maszynowe
Początek tekstu może być niepełny — porównaj ze stroną oryginału
poza walką z korupcją, nadużyciami itd. A teraz przeanalizujmy i porównajmy. ZSRR, a dziś także Rosja, stosowały i stosują dość podobny algorytm podważania państwowości w celu ustanowienia kontroli nad innymi krajami. Ten algorytm obejmuje kilka kluczowych etapów:
1. Destabilizacja sytuacji wewnętrznej. Wspieranie radykalnych lub ekstremistycznych grup, które sieją chaos i niezadowolenie; szerzenie korupcji, demoralizacja elit i przekupstwo kluczowych osób; podsycanie konfliktów społecznych na tle etnicznym, religijnym lub ideologicznym; organizowanie fałszywych protestów, strajków, prowokacji i aktów przemocy.
2. Wojna informacyjna. Rozpowszechnianie propagandy w celu zdyskredytowania władzy i instytucji; kształtowanie nieufności wobec struktur państwowych, armii i organów ścigania; wykorzystywanie manipulacji, fałszywych informacji i teorii spiskowych; tworzenie wizerunku „zewnętrznego wroga” w celu polaryzacji społeczeństwa. 3. Podkopywanie gospodarki. Wywoływanie niestabilności finansowej poprzez sankcje, blokady lub sabotaż; wspieranie skorumpowanych polityków i biznesmenów, którzy osłabiają mechanizmy gospodarcze; rozszerzanie „szarej strefy gospodarczej” w celu osłabienia finansów państwowych. 4. Tworzenie „piątej kolumny”. Wprowadzanie agentów wpływu
Tłumaczenie maszynowe
Dmytro CZOBIT, pisarz
Publiczna sprzeczka z Prezydentem Ukrainy Wołodymyrem Zełenskim w Gabinecie Owalnym Białego Domu 28 lutego tego roku nabrała globalnego znaczenia, ponieważ dotknęła fundamentalnych podstaw bezpieczeństwa, a zatem pokoju i wojny na świecie. Nie ma wątpliwości, że wszystkie narody, nawet Rosjanie, chcą żyć w pokoju, jednak każdy kraj utrzymuje armię do obrony swojego suwerennego terytorium. Dlatego na świecie istnieje nieufność między państwami. Tak trwa od wieków. XX wiek naznaczyły dwie wojny światowe, które doprowadziły do ogromnych zniszczeń, pochłonęły życie dziesiątek milionów ludzi i spowodowały tragedie setek milionów osób. Pierwszą wojnę światową rozpętały trzy imperia: rosyjskie, niemieckie i austro-węgierskie. Chciały one poszerzyć swoje terytoria kosztem sąsiadów, a co otrzymały w rezultacie? Wszystkie trzy rozpadły się na odrębne państwa narodowe. Niemcy nie zadowalały granice ustalone traktatem wersalskim i w 1939 roku rozpoczęły II wojnę światową, w wyniku której otrzymały granice z 1945 roku. Prezydent USA Franklin Roosevelt dążył do uniknięcia przyszłych wojen za pomocą prawa międzynarodowego. To z jego inicjatywy powstała ONZ, której statut stanowi podstawę prawa międzynarodowego i określa stosunki prawne na świecie. Rosja jako członek ONZ rażąco naruszyła jej statut i rozpętała szeroko zakrojoną agresję przeciwko Ukrainie; działała wbrew wielu innym normom prawa międzynarodowego, w tym postanowieniom helsińskiego „Aktu Końcowego Konferencji w sprawie Bezpieczeństwa i Współpracy w Europie”. Przez 69 lat żaden kraj Europy nie naruszał prawa międzynarodowego i nie prowadził wojen zaborczych przeciwko sąsiadom. Jako pierwsza zrobiła to w 2014 roku Federacja Rosyjska, zajmując siłą zbrojną suwerenne terytorium Ukrainy – Krym i część Donbasu. Takie podstępne działania nazwano na świecie „wojną hybrydową”. Rosja rozpoczęła wojnę przeciwko Ukrainie 20 lutego 2014 r. od zajęcia Krymu, co sama potwierdziła, wydając państwowe odznaczenie – medal „Za powrót Krymu”, na którym wskazała datę „20.02.2014-18.03.2014 r.”. Wojna i zbrojne zajęcie terytorium Ukrainy przez rosyjskie siły zbrojne rozpoczęły się jeszcze za rządów Janukowycza, którego ukraiński parlament odsunął od urzędu Prezydenta Ukrainy 22 lutego 2014 r. Rosji było mało Krymu i części Donbasu, więc 24 lutego 2022 roku rozpoczęła szeroko zakrojoną inwazję swoich sił zbrojnych na całe terytorium Ukrainy, na całej długości jej lądowych i morskich granic, nawet z terytorium Białorusi. Pod względem rozmachu działań bojowych wojna Rosji przeciwko Ukrainie nie ma sobie równych we współczesnej historii – po 1945 roku świat nie widział niczego podobnego. W swojej agresji Rosja użyła 200-tysięcznej armii lądowej, floty, lotnictwa strategicznego; ostrzeliwała i nadal ostrzeliwuje całą Ukrainę rakietami różnych klas i z różnych terytoriów, w tym z rejonu Morza Kaspijskiego. Według danych USA w wojnie rosyjsko-ukraińskiej zginęło już ponad milion osób po obu stronach. Mimo ogromnych strat Rosja przeprowadziła mobilizację, w wyniku której zdołała zwiększyć swoje ugrupowanie wojsk biorących udział w wojnie przeciwko Ukrainie i doprowadzić je do 620 tysięcy żołnierzy według stanu na 2025 rok. Tę szeroko zakrojoną, agresywną i zaborczą wojnę Putin nazwał „specjalną operacją wojskową”. Istnieje kilka powodów takiej nazwy. Pierwszy: Rosjanie planowali przeprowadzić ją szybko i rozgromić Ukrainę jako państwo w ciągu trzech–czterech dni, a maksymalnie w ciągu dwóch–trzech tygodni mieli dojść do granicy z Polską. Drugim powodem nazwy SWO jest to, że zgodnie z prawem międzynarodowym agresywny napad jednego państwa na drugie oraz prowadzenie wojny zaborczej są bezwzględnym zbrodniczym czynem wojennym. Lecz najważniejszym powodem, dla którego Putin nazwał szeroko zakrojoną, agresywną i zaborczą wojnę „specjalną operacją wojskową”, jest kodeks karny Federacji Rosyjskiej, przyjęty w 1995 roku, w czasach Jelcyna. Wówczas świeża była pamięć o wojnie ZSRR w Afganistanie w latach 1979–1989. Aby nie powtórzyć czegoś podobnego w przyszłości, w artykule 353 tego kodeksu przewidziano karę do dwudziestu lat pozbawienia wolności za „planowanie, przygotowanie lub prowadzenie wojny agresywnej”. Zatem Putin i jego bezpośredni podwładni dopuścili się czynów, które są przestępstwami zgodnie z kodeksem karnym samej FR! Oto prawdziwy powód słownej mimikry. Wojna rozpętana przez Rosję to wojna na wyniszczenie narodu ukraińskiego, wojna ludobójcza. O jej ludobójczym charakterze świadczy wiele faktów. Przede wszystkim szeroko rozpowszechniane twierdzenie Putina, że rzekomo „Rosjanie i Ukraińcy to jeden naród”. A skoro jeden naród, to musi być jedno państwo i jedna armia. W tym tkwi istota sprawy. Rosjanie uważają, że Ukraińcy nie mają prawa do własnej tożsamości, języka, historii, obyczajów i tradycji. Ukraina zgodnie z ich przekonaniami ma zniknąć, a Ukraińcy muszą rozpłynąć się wśród Rosjan na bezkresnych przestrzeniach Syberii. Jak otwarcie napisał kremlowski propagandysta W. Akopow: „Władimir Putin wziął na siebie – bez cienia przesady – historyczną odpowiedzialność, postanowił nie zostawiać rozwiązania kwestii ukraińskiej przyszłym pokoleniom”. Z tych słów widać prawdziwe przyczyny wojny rosyjsko-ukraińskiej – chodzi o ludobójstwo Ukraińców. Nawet wyrażenie „rozwiązanie kwestii ukraińskiej” zapożyczyli obecni putinowscy rasiści od hitlerowskich nazistów. Eufemizm „ostateczne rozwiązanie kwestii żydowskiej” (niem. Endlösung der Judenfrage) oznaczał eksterminację ludności żydowskiej Europy, czyli ludobójstwo Żydów. O zamiarach ludobójstwa Ukraińców nie raz mówili również inni rosyjscy działacze. Tak, Siergiej Mardan z telewizji „Komsomolskaja Prawda” na samym początku rosyjskiej agresji w eterze wzywał do niszczenia wszystkiego, co ukraińskie, na okupowanych terytoriach, i w szczególności stwierdził: „Kapłanów kultu »ukraińskości« trzeba likwidować jak wściekłe zwierzęta. Bez żadnej litości. Z oczywistego wynika jeszcze jeden, mniej oczywisty wniosek. Ukraińskość jako system musi być całkowicie wykorzeniona na wyzwolonych terytoriach. Pełna i totalna deukrainizacja. Każda próba mówienia po ukraińsku powinna być traktowana jako przejaw nielojalności i mieć konsekwencje dla jej nosiciela … I pomniki Szewczenki trzeba wyrzucić na wysypisko”. W podobny sposób wypowiedział się też główny putinowski propagandysta Władimir Sołowjow: „Państwo ukraińskie trzeba zlikwidować w całości. Poprzez podział, poprzez przyłączenie do Rosji, ale w całości”. Poglądy Mardana i Sołowjowa rozwinął ich współpracownik Jakow Kiedmi: „Przekształcenie miejscowej ludności w normalnych rosyjskich ludzi jest życiową koniecznością dla Rosji”. Deputowany Dumy Państwowej Rosji Aleksiej Żuralow, przebywając na okupowanym terytorium ukraińskiego Donbasu, wzywał do intensyfikacji procesu tak zwanej „denazyfikacji” i grozi: „2 miliony Ukraińców muszą albo uciekać, albo zostać zniszczeni”. Innym razem powiedział: „Ukraina ma stać się prorosyjska, albo żadna”. Kolejny członek rosyjskiego parlamentu Andriej Guruljow oświadczył: „O Ukrainie jako państwie trzeba zapomnieć”. W podobnym duchu wypowiedział się także wicemarszałek Dumy Państwowej Rosji Piotr Tołstoj: „Ukrainy nie ma, nigdy nie istniała i nigdy nie będzie”. To on wielokrotnie propagował putinowskie brednie, że „Rosjanie i Ukraińcy to jeden naród”, i twierdził: „Odzyskamy nasze odwieczne rosyjskie ziemie”. Takimi „rosyjskimi” ziemiami P. Tołstoj nazywał całe terytorium Ukrainy. Kolejny deputowany rosyjskiego parlamentu Matwiejczew wprost oświadczył: „Ukrainy i Ukraińców nie powinno być w przyszłości”. Wyraźnie o nastrojach ukrainofobicznych i planach ludobójstwa Ukraińców mówili także inni znani Rosjanie. Tak, dyrektor Instytutu Bliskiego Wschodu Jewgienij Satanowski w głównym propagandowym kanale oświadczył: „Kto zostanie z nami, tem będzie dobrze, a wszystkich innych wytrzebimy”. Jeszcze bardziej cynicznie wypowiedział się tak zwany „ludowy gubernator” Pawieł Gubariew: „Jeśli nie chcecie, abyśmy was przewychowali, – to was zabijemy”. Nie raz oszczerstwami obrzucał Ukraińców, ukraiński rząd, zaprzeczał prawu narodu ukraińskiego do tożsamości, niepodległości i własnego państwa minister spraw zagranicznych Rosji Ławrow. Oto 26 lutego tego roku użył on sformułowania „to, co pozostanie z Ukrainy”. Przytoczone wypowiedzi rosyjskich działaczy odzwierciedlają nie ich osobiste poglądy, lecz naświetlają państwową politykę putinowskiej Rosji wobec Ukrainy i Ukraińców. Należy tu zaznaczyć, że rosyjskie oskarżenia Ukraińców o tak zwany „nazizm”, propagowanie ohydnej „denazyfikacji” Ukrainy oraz fałszywe wezwania do powrotu do „odwiecznych rosyjskich ziem” są przeznaczone dla nieświadomych i mają na celu usprawiedliwienie zbrodni wojennych Rosji. Przytoczone antyukraińskie wypowiedzi rosyjskich polityków, działaczy państwowych i propagandystów świadczą o otwartym szerzeniu nienawiści do Ukraińców i zawierają bezpośrednie groźby fizycznego zniszczenia Ukraińców jako odrębnego, samodzielnego narodu oraz likwidacji Ukrainy jako suwerennego państwa, czyli mają znamiona zbrodni ludobójstwa. O zbrodniach ludobójstwa świadczą także wezwania do zabijania ludzi wyłącznie za to, że są Ukraińcami. Przed nami liczne fakty rosyjskich zbrodni ludobójstwa. Celem wojny rosyjsko-ukraińskiej jest zniszczenie Ukrainy jako główny etap odrodzenia Imperium Rosyjskiego i przywrócenia Rosji statusu supermocarstwa, zwiększenia liczebności Rosjan kosztem innych narodów, przede wszystkim Ukraińców. Kreml moskiewski prowadzi politykę otwartego i nieukrywanego ludobójstwa Ukraińców. To właśnie jest prawdziwa przyczyna pierwotna rosyjskiej agresji wobec Ukrainy. Putin marzy o odbudowie w ramach Rosji nie tylko terytoriów dawnego Związku Radzieckiego, lecz także imperium carskiego oraz o poszerzeniu jego terytorium. W jego planach – dawne rosyjskie marzenie – zjednoczyć pod władzą rosyjskiego cara wszystkich Słowian w Europie, dotrzeć do Morza Adriatyckiego, zdobyć Konstantynopol, Bosfor i Dardanele, a w Azji dotrzeć do brzegów Oceanu Indyjskiego. Takie oto neoimperialne plany, o których otwarcie mówią rosyjska propaganda, rosyjscy politycy i rosyjscy działacze państwowi. Te zdobywcze plany poniosły klęskę dzięki heroicznemu oporowi narodu ukraińskiego. Ugrzęzłszy w morzach krwi na Ukrainie, Putin sam już nie wie, co robić. Wojna wyczerpuje Rosję. Nie w lepszej sytuacji jest także Ukraina, która przeciwstawia się państwu atomowemu i drugiej armii na świecie dzięki wsparciu USA, Unii Europejskiej i wielu innym krajom. Każdy dzień wojny wymaga tysięcy ofiar, dlatego z aprobatą, ale z dużym sceptycyzmem przyjmowano dążenie kandydata na prezydenta USA Donalda Trumpa, by zakończyć ją jeszcze przed objęciem urzędu. A już po jego wyborze na prezydenta termin przedłużono do kilku tygodni, następnie do 100 dni, a teraz już do pół roku. Sprawa nie jest tak prosta, jak początkowo się wydawało. Rozpocząć wojnę łatwo – niezwykle trudno ją zakończyć. Sposób, który wybrał Donald Trump, stał się oczywisty dla całego świata – przymilić się Putinowi i Rosji oraz zmusić Ukrainę do oddania znacznej części swojego narodowego i suwerennego terytorium, nawet tych miast, których agresor nie zdołał zdobyć: Kramatorska, Pokrowska, Słowiańska, Chersonia, Zaporoża. Na jakiej podstawie? Dlatego, że Rosja wpisała je do swojej konstytucji? A kiedy jutro wpisze Alaskę i Kalifornię, to co, Trump odda je Putinowi? Pytanie nie jest aż tak retoryczne, bo o powrocie Alaski i Kalifornii w skład Rosji zaczęła mówić nie tylko rosyjska propaganda, ale również przewodniczący Dumy Państwowej Rosji Wołodin. Cóż tu mówić o Litwie, Łotwie, Estonii, Polsce i Finlandii. Nieprzypadkowo przecież stale neutralni Finowie i Szwedzi wobec wyraźnego zagrożenia ze strony Rosji zmienili swoją politykę zagraniczną i weszli do NATO. Głównym zagrożeniem dla wszystkich krajów NATO jest Rosja, co uznano w koncepcji strategicznej Sojuszu. A tej właśnie wzbudzającej zagrożenie dla pokoju na całym świecie kraj Trump chce podarować kawałek Ukrainy, by przymilić się Putinowi, którego uważa za „dobrego chłopaka” i zapewnia Ukrainę, że „dotrzyma słowa”. Tak prezydent USA ocenia moralne cechy człowieka, który stale i bezczelnie kłamie razem z całym podległym mu aparatem państwowym, również zapewnieniami, że Rosja nie ma i nie może mieć żadnych planów wojny przeciwko Ukrainie. Tak rosyjscy wysocy urzędnicy mówili do 23 lutego 2022 roku włącznie, czyli na dzień przed rozpoczęciem szeroko zakrojonej agresji. W tych dniach nazywali prowokacją publikację planu rosyjskiej agresji w gazecie „Bild” oraz ostrzeżenie prezydenta USA Josepha Bidena z 19 lutego 2022 roku o podjętej w Moskwie decyzji o napaści na Ukrainę. I po tym wszystkim putinowskim kłamstwie, tym bezczelnym kłamcom i brutalnym agresorom, zdaniem Donalda Trumpa, można wierzyć i iść na ustępstwa? Ale Trump wierzy, bo Putin nazwał go „geniuszem”. Nie możemy zaprzeczyć prawdopodobieństwu, że Trump i Vance mogą podarować Putinowi Alaskę i Kalifornię (w XIX w. Rosja graniczyła z Meksykiem i USA właśnie w Kalifornii), ale jesteśmy przekonani, że żadne niezależne państwo spośród dawnych rosyjskich kolonii w Europie, w szczególności Polska, Finlandia, Estonia, Łotwa, Litwa, Mołdawia, Gruzja, Armenia, Azerbejdżan, nie założy dobrowolnie rosyjskiego jarzma; będą walczyć o swoją wolność.
Tłumaczenie maszynowe
Ciąg dalszy z wcześniejszej strony — fragment strony
Oryginał po ukraińsku · tłumaczenie jest aktualizowane
Першою це робить Україна й увесь український народ. Ось уже дванадцятий рік українці проливають кров в ім’я незалежності й свободи України, Європи і всього вільного світу. Перш ніж погодитися на пропозицію Трампа і передати Путіну навіть ще незахоплені українські суверенні території, потрібно нагадати, що до Росії вони не мають найменшого відношення, бо вона їх загарбала щойно наприкінці XVIII – початку XIX ст. Яскравим прикладом є Запоріжжя і Херсонщина – це давній український край. Тут у 1990 році відбулося величне святкування 500-річчя українського козацтва, у якому взяли участь мільйони людей з усієї України. На цій степовій землі, яка називалася Диким полем, у 1490 р. оселилися українці й заснували знамениту Запорізьку Січ – праматір української республіканської державності. Та й сама назва Запоріжжя чисто українська, вона означала, що та земля знаходиться за порогами Дніпра. У цей час Росії як такої ще не існувало – було невелике Московське князівство, яке щойно у 1480 році звільнилося з васальної залежності від Золотої Орди. До 1492 року в Московському князівстві єдиною грошовою одиницею були карбовані у Сараї татарські гроші – дирхеми з написами арабською мовою. У цей час – у XIV–XV ст. на Волині, яка залишалася незалежною українською державою, карбувалися українські срібні монети – денарії великого князя Володимирського і Луцького Дмитра-Любарта. Із Запоріжжям пов’язана плеяда видатних українських полководців і ватажків козацько-селянських повстань: Наливайка, Трясила, Сулими, Павлюка, Сагайдачного, Нечая, Богуна, Кривоноса, Хмельницького, Сірка, Калнишевського та багатьох інших. Твердиню цього давнього українського краю, славетну Запорізьку Січ московські війська за наказом цариці Катерини ІІ підступно захопили щойно влітку 1775 року. І цей давній український край Путін нахабно називає Новоросією та вимагає передати цю землю йому. І Трамп готовий йти на територіальні поступки агресору, загарбнику, порушнику міжнародного права і воєнному злочинцеві. Трамп вимагає від України негайно підписати “сдєлку” без будь яких гарантій безпеки. Наголошую! Президент США Дональд Трамп пропонує Президенту України Володимиру Зеленському не договір про безпеку, а якусь ефемерну “сделку”, у якій жертву агресії прирівняли до агресора. Термін “сделка” є в англійській і російській мовах, але він відсутній в українській. Фундаментальний словник російської мови С. І. Ожегова так пояснює це слово: “піти на уступку із совістю”, “вчинити не по совісті”. Подібне читаємо у “Російсько-українському словнику утрьох томах”, де російському слову “сделка” подано такі українські відповідники: “оборудка”, “змова”, “втягнення у невигідну справу”, “умовитися про щось із злим умислом”, “поступитися перед сумлінням (совістю)”. Наведемо слова самого Дональда Трампа про те, як він пояснює суть “сделки” у книзі “Искусство заключать сделки”. Ось кілька цитат: “Найгірше, що може зробити бізнесмен, який провертає сделку, – це дозволити партнерам відчути, як сильно він в ній зацікавлений”. “Найкраще – заздалегідь потурбуватися про важелі тиску на партнерів”. Якщо таких важелів мало, Трамп радить: “Потрібно створити важіль тиску за допомогою вигадки, вміти зацікавити, заманити, продати”. Як бачимо, взаємною вигодою і добропорядністю тут навіть не пахне. Тепер Трамп хвалиться, що він сорок років укладав такі “сделки”, став мільярдером, тому Зеленський має його слухати і коритися. Навіщо Дональд Трамп нав’язує Володимиру Зеленському бізнесовий термін “сделка”, коли в міжнародному праві є загальноприйнятий термін “договір”? Договір якраз і передбачає “взаємовигідні домовленості про щось”. Держави не укладають між собою “бізнес-сделки” з продажу своїх земель чи корисних копалин. Вони укладають договори для забезпечення безпеки і реалізації спільних інтересів. США разом із Росією вже одного разу нав’язали Україні “сделку”, яка мала дуже гучну назву: “Меморандум про гарантії безпеки у зв’язку з приєднанням України до Договору про нерозповсюдження ядерної зброї” (англ. Memorandum on Security Assurances in connection with Ukraine’s ac- cession to the Treaty on the Non-Proliferation of Nuclear Weapons). Ця “сделка” коротко називається “Будапештський меморандум”, від місця, де його 5 грудня 1994 року підписали з Україною три країни: США, Великобританія й Росія, згодом до нього приєдналися як гаранти Франція і Китай. Згідно з цим Меморандумом Україна добровільно позбулася статусу ядерної держави. На той час ядерний потенціал України був третім за величиною у світі та складався із майже 1500 боєголовок різної потужності, 176 шахтних пускових установок і 44 важких стратегічних бомбардувальників. Україна віддала все це згідно “сделки”, а замість цього отримала не міжнародний договір, а “джентельменський папірець”, тобто “чесне слово”. Процитуємо два перші пункти цього Будапештського меморандуму: “1. Російська Федерація, Сполучене Королівство Великої Британії та Північної Ірландії та Сполучені Штати Америки підтверджують Україні їх зобов’язання згідно з принципами Заключного Акту НБСЄ поважати незалежність і суверенітет та існуючі кордони України. 2. Російська Федерація, Сполучене Королівство Великої Британії та Північної Ірландії та Сполучені Штати Америки підтверджують їх зобов’язання утримуватися від загрози силою чи її використання проти територіальної цілісності чи політичної незалежності України, і що ніяка їхня зброя ніколи не буде використовуватися проти України, крім цілей самооборони або яким іншим чином згідно зі Статутом Організації Об’єднаних Націй”. Як у світлі цих зобов’язань виглядає широкомасштабна агресія Росії проти України, гарантії США, Великобританії, Франції та Китаю? А тепер поставимо просте запитання: хто виграв, а хто програв від “сделки” під назвою “Будапештський меморандум”? Безумовно, що виграли країни НАТО, бо та велетенська кількість ракет була спрямована проти них, а 176 шахтних пускових установок і 44 стратегічні бомбардувальники були націлені на США та їх авіаносні групи у морях і океанах. Виграла Росія, бо зберегла всю потугу колишнього СРСР та ще й роззброїла Україну. В абсолютному програші залишилася лише Україна, яка повірила на слово, віддала усю свою ядерну зброю й залишилася беззахисною перед озброєним до зубів ядерним агресором – Росією. Чи насмілилася б путінська Росія розпочати агресію, якби Україна зберегла хоча б десяту частину свого ядерного потенціалу? Тепер Дональд Трамп, який хвалиться мистецтвом укладання “бізнес-сделок”, намагається втюрити Україні новий папірець, а по суті – капітуляцію перед агресором, яким визнали Росію 144 країни-члени ООН. У цьому проявляється “вдячність” Україні за “будапештський меморандум” і за знищення стратегічних ракет націлених на США? Варто нагадати, що Дональд Трамп вже має досвід укладення політичних “сделок”, зокрема з талібами Афганістану. Після терактів 11 вересня 2001 року, скоєних Аль-Каїдою, США ввели свої війська в
Афганістан, аби знищити терористів і допомогти встановити там демократично обраний уряд. З цього часу війська США перебували у цій країні. Проти американців та урядових афганських сил вели боротьбу терористи Талібану. При президенті Трампі 29 лютого 2020 року у місті Доха (Катар) було укладено “сделку” між урядом США і рухом Талібан, без участі уряду самого Афганістану і союзників США, які також ввели свої війська в Афганістан. Тобто угоду Трамп уклав за спиною офіційного і демократично обраного уряду та своїх союзників, після прямих телефонних переговорів з керівниками Талібану, названих ним “хорошими хлопцями”, яким “можна вірити”. Трамп дав добро на укладення “сделки” з терористами “Талібану” взамін на те, що вони заборонять діяльність Аль- Каїди на підконтрольних територіях, чого не сталося. Перед підписанням Дохійської “сделки” президент США Дональд Трамп заявив: “Вони прагнуть до завершення всього цього. І ми прагнемо до завершення цього. Здається, у нас усіх є спільні інтереси”. Саму “сделку” з талібами Трамп охарактеризував як “дуже гарну”. Результат Дохійської “сделки” відомий. 1 травня 2021 року стартувало офіційне виведення військ США і НАТО з Афганістану, тобто вже при президенті Джозефі Байдені. Водночас почався масштабний наступ талібів, який деморалізовані та малочисельні урядові сили оборони Афганістану, позбавлені підтримки, не змогли зупинити. 15 серпня 2021 року таліби увійшли у Кабул, Ісламська Республіка Афганістан припинила існування. Одною з причин укладення Дохійської угоди була мрія Трампа одержати Нобелівську премію миру. Ось про такий досвід укладення Трампом “сделок” потрібно пам’ятати українським урядовцям, щоб не стати черговими жертвами чужих мрій про “Нобелівську премію миру”. На відміну від прагнень Трампа, Україні потрібен міцний і сталий мир і реальні гарантії безпеки. Нинішні дії президента США Дональда Трампа нагадують події у Мюнхені 1938 р., коли британський прем’єр Чемберлен погодився на передачу Гітлеру частини Чехословаччини – Судетської області. І що, задовольнили апетити тодішніх нацистів? Неправомірні поступки вже через рік призвели до Другої світової війни. То невже апетити теперішніх рашистів обмежаться Кримом, Донбасом, Запоріжжям і Херсоном? Тепер Дональд Трамп, як Чемберлен у 1938 році, грається з вогнем, Він вже заявив, що припиняє воєнну допомогу Україні, подібні вимоги ставлять і інші друзі Путіна в Європі, такі як Орбан і Фіцо. Безперечно, що без’ядерна і недостатньо озброєна Україна, в якій залишилося 30 мільйонів людей (біля 10 мільйонів стали вимушеними біженцями) не в стані самостійно протистояти 140-мільйонній ядерній Росії. То що чекає світ в разі поразки України? Може трапитися те, що із самого початку агресії і планував Путін. Російські війська вийдуть до кордонів Польщі та Румунії; захоплення Молдови відбудеться миттєво. А далі російська армія різко збільшиться за рахунок українців і молдаван. Чи буде захищати Трамп Естонію, Латвію, Литву? Він вже давно дав відповідь, що то справа Європи. Хто і де зупинить оновлену російську армію? І де її новий похід в Європу закінчиться? Російські пропагандисти вже говорять, що зупиняться в Берліні, Парижі, Лісабоні та не залишать їх більше ніколи. А ось слова дуже близького до Путіна митрополита Тихона (Шевкунова), сказані 22 лютого 2025 року: “Я вірю, що Константинополь повернеться у рідну гавань, як і Крим”. Константинополем в Росії називають Стамбул. Судячи із цих слів, в оточенні Путіна не відмовилися від планів захоплення Босфору і Дарданелів – давньої мрії російських царів, Сталіна й теперішніх російських імперіалістів, у тому числі членів Державної Думи Росії таких як Жириновський і Багдасаров, які висловлювали подібні загарбницькі наміри щодо Туреччини. А як росіяни діятимуть на захоплених землях? Методи в них вироблені віками – вони робитимуть їх “російськими” через зміну демографічної ситуації. Вже тепер понад мільйон українців депортовано із окупованих росіянами українських земель у Сибір і Далекий Схід. Така ж доля чекатиме інших українців, молдаван, поляків, литовців, латишів, естонців; їх помешкання займуть росіяни. Як то виглядало на практиці, добре пам’ятають старші люди у Львові, Рівному, Луцьку, Дрогобичі та в усіх інших містах Західної України, Молдови і країн Балтії – у квартири і будинки депортованих у Сибір українців, поляків, євреїв, молдаван, балтів незабаром поселяли імігрантів-росіян і відкривали російські школи. Така практика була повсюдною. Російська армія завжди формувалася із покорених народів, яких використовували проти їхніх сусідів. Тунгуси Сибіру, після їх розгрому й приведення до присяги московському цареві, завойовували для Росії чукчів Чукотки. А поляки, після поразки у повстанні 1831 року, брали участь у покоренні Росією Північного Кавказу, зокрема Черкесії, Чечні, Дагестану. Тепер українців і кримських татар окупованих Криму та Донбасу вдягають у російську форму й змушують воювати проти України. Це давня російська завойовницька традиція. Невже цього Трамп не знає? А якщо знає і добре усвідомлює загрозу, то навіщо нав’язує Україні “сделку” на умовах Путіна, яка по своїй суті є капітуляцією і заохоченням Росії до нової агресії? Успішна агресія Росії, чому сприяє Трамп, стане заохоченням усіх теперішніх і майбутніх агресорів, це шлях до нових і ще масштабніших війн і людських трагедій. Такі дії Трампа не мають нічого спільного із цілями Нобелівської премії миру, засадничим принципами якої є міжнародне право, мир, безпека країн і народів. У теперішній російсько-українській війні Україна стала своєрідними ключами від миру і війни. Саме за ці ключі йде така шалена боротьба. Визначальним для Європи й у світу постало питання: до якої системи безпеки за підсумками цієї війни належатимуть ці ключі – Україна? Якщо Україна програє – програє Європа, програє світ, бо це відкриє шлюзи для нових загарбницьких війн. Як свідчить історичний досвід, війна – це форма існування Російської імперії. Без ведення постійних загарбницьких війн маленька у ХVI ст. Московія не стала б через двісті років імперією, не загарбала б країни й не поневолила б народи Поволжжя, Кавказу, Центральної Азії, Уралу, Сибіру, Тихоокеанського Помор’я, Аляски і Каліфорнії. Агресивні загарбницькі війни Московія-Росія вела постійно, збільшуючи свою воєнну могутність за рахунок інших народів. Така суть Російської імперії аніскільки не змінилася і в ХХІ ст., яскравим доказом чого є теперішня російсько-українська війна. Розв’язавши цю жорстоку й криваву війну Росія назавжди зганьбила себе перед усім світом і продемонструвала, що вона залишається уособленням Зла на планеті. У випадку знищення України як незалежної держави та включення її земель до свого складу, Росія поверне собі статус наддержави, відновить імперію та продовжить силову зміну світового правопорядку. Подібну перспективу не слід виключати, тому такому розвитку подій потрібно рішуче завадити. Україна, Європа і світ не повинні програти, бо це буде програш не лише України, але й усіх демократичних країн, справи миру і безпеки в світі.
7 березня 2025 р.
Dziennikarz i pisarz Leonid Łohwynenko w gazecie „Silśki wisti” (nr 9, 06.03.) pisze o tym, jak żyje Charków pod ciągłym ostrzałem rosyjskich terrorystów. Autor wspomina, że miasto cierpi z powodu podstępnych uderzeń wroga od początku wojny. W Charkowie nie zapomniano o tym, jak 1 marca 2022 roku w wyniku uderzenia balistycznego w budynek administracji obwodowej zginęło 44 mieszkańców, którzy przyszli tego dnia zapisać się jako ochotnicy na front. „Kiedy kapelan święcił pomnik w miejscu, gdzie zginęli ludzie, myślałem o tym, że świat, w którym panuje kłamstwo, toczy się gdzieś nie w tę stronę. To, że Putin zabija Ukraińców i nas samych oskarża o to, zrozumieć można. On jest absolutnym złem... Ale od tego, że nasz zamorski partner, który rzeczywiście bardzo nam pomaga, zaczął mówić jego słowami, jest nieznośnie boleśnie” – pisze dziennikarz. Plan Trumpa przewiduje zawieszenie broni na Ukrainie bez gwarancji bezpieczeństwa. Taką opinię wyraził dziennikarz Witalij Portnykow na antenie „Espreso”. „Trump działa całkowicie logicznie w granicach swojego światopoglądu. Ma jasny plan, który dla mnie jest absolutnie zrozumiały. Dąży do osiągnięcia zawieszenia broni na jakichkolwiek warunkach, bez żadnych gwarancji bezpieczeństwa. Przecież on sam do końca nie rozumie, jakie gwarancje może realnie zapewnić” – zaznaczył. Według pana Portnykowa, kolejnym krokiem Trumpa ma być przeprowadzenie wyborów, aby usunąć Zełenskiego. „Obecnie Zełenski przechodzi tę samą drogę, co Poroszenko w 2019 roku” – zauważył dziennikarz. Bloger i wolontariusz Jurij Kasjanow na swojej stronie na Facebooku rozważa: „A co, mamy już niezawodny i skuteczny środek przeciwko „szahedom”?.. Już dwa i pół roku minęło od pojawienia się tych dronów na naszej wojnie, każdej nocy zadają bolesne uderzenia i terroryzują ludność cywilną, a wóz stoi w miejscu – tylko karabiny maszynowe na taczankach, reflektory i wszechmocne systemy walki elektronicznej, które, jak się okazuje, nie są wcale takie wszechmocne... W rzeczywistości historia z „szahedami” to bardzo jaskrawy przykład bezradności, impotencji państwowego zarządzania sektorem obronnym gospodarki. Granty po pięć, dwadzieścia tysięcy dolarów nigdy nie pomogą wynaleźć środka przeciwko jednemu ze śmiercionośnych rodzajów ataku powietrznego”. Pewna część ukraińskiej telewizji powinna zmienić podejście do relacjonowania działań bojowych w wojnie z Rosją, ponieważ obecnie u widzów kształtuje się wrażenie, że „już zwyciężyliśmy”, a to nie zachęca do dołączania do Sił Obrony. Takim własnym spostrzeżeniem na temat wpływu telewizji narodowej na nastroje osób podlegających obowiązkowi wojskowemu na tyłach dowódca 20. samodzielnego pułku systemów bezzałogowych „K-2”, Bohater Ukrainy Kyryło Weres podzielił się w wywiadzie dla Radia Swoboda, który ukazał się 8 marca. Aby rekrutacja dała pożądany efekt, podkreślił dowódca, trzeba „zmieniać podejście narodu, podejście społeczeństwa”. „Telewizor przyciąć w niektórych kanałach i w niektórych wystąpieniach. Ale ten wektor już musi wybierać władza. To moja osobista opinia, tego (telewizji. – Red.) nie da się oglądać. My już wygraliśmy wojnę... Ja sam chcę się zwolnić. Kiedy przyjechałem do domu wczoraj, obejrzałem telewizor przez godzinę – chcę się zwolnić z armii, bo my jutro wygramujemy wojnę. Na ch*j tam jestem potrzebny? My bez mnie ją wygramy. To przecież niemożliwe! Zombipudełko” – opisał sytuację Weres. Jakie dokładnie „niektóre” kanały telewizyjne Kyryło Weres miał na myśli, nie doprecyzował. Ale jest pewien tego, że komunikaty z frontu nie powinny wyglądać tak optymistycznie i w sposób zdystansowany od widza. „Trzeba ludziom mówić prawdę. Im więcej im kłamiemy, tym większe potem rozczarowanie. Każde działanie ma skutek. W 2023–2024 naobiecywali w sprawie kontrofensywy – teraz nie mamy ludzi. W 2022 roku ludzi było mnóstwo. W 2023 roku ludzi jeszcze było dużo. Kłamać nie trzeba” – podsumował Weres. Wcześniej podobne oskarżenia dowódcy wojskowi i politolodzy kierowali pod adresem państwowego maratonu telewizyjnego „Jedyni nowyny”. Według oficjalnych danych, poza granicami kraju przebywa obecnie od 5 do 9 mln Ukraińców. Rząd mówi, że trzeba tworzyć warunki dla ich powrotu. Ale póki mówią o powrocie, niektórzy deputowani i ich rodziny dawno urządzili się za granicą. Mowa o tym w śledztwie Bihus.Info. Tak, bliscy byłego członka Partii Regionów z obwodu donieckiego Witalija Borta mieszkają na Florydzie, wybrany w Bachmucie prorosyjski przedsiębiorca Fedir Chrystenko osiedlił się w ZEA, a rodzina Andrija Puzijczuka z „Batkiwszczyny” wybrała Hiszpanię. Dziennikarze opowiedzieli o tych deputowanych, którzy wskazali w swoich deklaracjach nieruchomości za granicą, i wspomnieli o tych, którzy uciekli z powodu ścigania karnego. Tak, deputowany ze „Sługi Narodu” Artem Dmytruk uciekł z Ukrainy dosłownie na jakiś czas przed tym, jak mieli go aresztować funkcjonariusze organów ścigania. Deputowany pojawił się w Londynie i to nie w schronisku dla uchodźców, a w przyzwoitych apartamentach. Biskup Abraham skomentował na Telegramie plotki o upadku krzyża na cerkwi Wszystkich Świętych Ławry Kijowsko-Peczerskiej, dementując manipulacyjne oświadczenia dotyczące tego wydarzenia. Podkreślił, że przyczyną nie są mistyczne znaki, a regularne rosyjskie ostrzały, które spowodowały wibracje i fale uderzeniowe. Właśnie to stało się przyczyną uszkodzenia krzyża, a kierownictwo Narodowego Rezerwatu wezwało specjalistów do jego bezpiecznego demontażu. Cerkiew Wszystkich Świętych, zbudowana przez hetmana Iwana Mazepę, wraz z całym kompleksem Ławry Kijowsko-Peczerskiej jest obiektem światowego dziedzictwa UNESCO. Świątynia już od ponad dziesięciu lat wymaga pilnej renowacji. Biskup zapewnił, że krzyż zostanie odnowiony, poświęcony i wróci na swoje miejsce. Duchowny podkreślił również, że Ławra Kijowsko-Peczerska zawsze była częścią ukraińskiej historii, a nie rosyjskich wpływów. W swoim czasie należała do Patriarchatu Konstantynopolitańskiego, a jej odrodzenie stanie się symbolem niezłomności narodu ukraińskiego w walce z rosyjską agresją. Przygotował Ihor ZOC
Tłumaczenie maszynowe
W stolicy USA, obok Białego Domu, odbyła się wielka akcja poparcia dla Ukrainy. Aktywiści wezwali administrację Donalda Trumpa do wznowienia pomocy wojskowej dla Kijowa i zaprzestania wszelkich negocjacji z Rosją. Uczestnicy protestu rozwinęli ogromną ukraińską flagę o wymiarach 52x33 metry i wadze 150 kg, która stała się największą na świecie. Protest otrzymał nazwę „Nie porzucaj Ukrainy”. Organizatorami wydarzenia były organizacje praw człowieka oraz ukraińskie organizacje diasporalne, w szczególności Ukraine Rally DC, Amerykańska Koalicja na rzecz Ukrainy, Razom for Ukraine, United Help Ukraine i inne. Głównym celem akcji jest zwrócenie uwagi administracji Trumpa na konieczność wznowienia wsparcia wojskowego i wywiadowczego dla Ukrainy, które zostało wstrzymane na początku marca. Aktywiści podkreślali, że USA powinny wywiązywać się ze swoich zobowiązań wobec Ukrainy jako sojusznika, pomagając jej w walce przeciwko rosyjskiej agresji. Domagają się natychmiastowego wznowienia dostaw broni, w szczególności rakiet dla obrony przeciwlotniczej, amunicji oraz wymiany danych wywiadowczych. Przypomnijmy, że 4 marca stało się wiadomo o decyzji prezydenta Trumpa o wstrzymaniu całej pomocy wojskowej dla Ukrainy. Dotyczy to przede wszystkim dostaw krytycznie ważnej amunicji oraz rakiet dla obrony przeciwlotniczej. Senator USA z Partii Republikańskiej Lindsey Graham wezwał do wznowienia pomocy dla Ukrainy. Uważa on, że Ukraina powinna otrzymywać dane wywiadowcze i uzbrojenie do obrony, dopóki nie uda się osiągnąć zawieszenia broni. O tym amerykański ustawodawca powiedział w wywiadzie dla Fox News, informuje Cenzor.NET. Graham wyraził zaniepokojenie z powodu wstrzymania dostaw amerykańskiej broni i danych wywiadowczych na Ukrainę po sporze między Wołodymyrem Zełenskim a Donaldem Trumpem w Białym Domu. „Jeśli wyłączymy Ukrainę, będzie to gorsze niż Afganistan (mając na myśli upadek prozachodniego rządu w Afganistanie w 2021 roku – przyp. red.). Nie sądzę, aby prezydent Trump miał ochotę to robić. Dopóki nie zakończymy ognia, dałbym Ukrainie to, czego potrzebuje w zakresie wywiadu i uzbrojenia do samoobrony” – oświadczył amerykański ustawodawca. Dodał, że bez zapewnienia Ukrainie niezbędnego uzbrojenia rozmowy pokojowe nie będą miały sensu. „Nie można pomóc w rozwiązaniu konfliktu, jeśli nie zapewni się Ukrainie danych wywiadowczych i zasobów do obrony, dopóki trwają działania wojenne. Mam nadzieję, że w przyszłym tygodniu otrzymamy jasną wizję ze strony Ukrainy dotyczącą tego, jak powinno wyglądać zakończenie wojny, i zaczniemy pracować nad jej zakończeniem” – powiedział Graham. W Kijowie 8 marca obok ambasady USA nieobojętni obywatele przeprowadzili akcję „Ameryko, obudź się!” przeciwko polityce prezydenta Donalda Trumpa i jego administracji wobec Ukrainy. Mowa o tym w komunikacie Suspilnego. Organizatorzy akcji zauważyli, że ich głównym celem jest przypomnienie o ważności wsparcia Ukraińców, którzy również walczą o demokrację. „Nie wierzymy Trumpowi, który dzisiaj może mówić jedno, a jutro co innego. Wszystko to jest skierowane na kapitulację Ukrainy. On promuje interesy Rosji” – przytacza korespondentka słowa inicjatorki wydarzenia Annabelli Morinej. wyrażają zachwyt uczestnikami i przesyłają słowa wsparcia. Wśród tych, którzy już dołączyli do fali solidarności, są: Wałerij Załużny, Serhij Żadan, Wasyl Wirastiuk, Żan Bełeniuk, Złata Ohniewicz i Arsen Mirzojan. Celem finansowym jest zebranie 2,5 miliona hrywien na operacje rekonstrukcji twarzy 36 ukraińskich obrońców z ranami minowo-wybuchowymi. Operacje te są przeprowadzane w ramach projektu „Twarze Bohaterów” fundacji charytatywnej YANKO. Każdy może wesprzeć inicjatywę i pomóc rannym ukraińskim wojskowym, dokonując wpłaty pod odpowiednim linkiem. Heorhij ŁUKIANCZUK Zdjęcie: służba prasowa Invictus Ocean/Row4Ukraine
Tłumaczenie maszynowe
Uczestnicy inicjatywy – weteran 503. samodzielnego batalionu piechoty morskiej Iwan Hawryłko oraz wolontariusz, mistrz szkutnictwa, wioślarz oceaniczny, kapitan Dmytro Rezwoj – pokonali już dystans 2100 mil morskich na trasie z wyspy Gran Canaria na Oceanie Atlantyckim do miasta Bridgetown na wyspie Barbados. Całkowity dystans wynosi 3000 mil morskich. Dmytro Rezwoj urodził się we Lwowie, od ponad 20 lat zajmuje się wioślarstwem oceanicznym. Wraz ze swoim zespołem buduje na całym świecie łodzie do przepraw oceanicznych na wiosłach. Dmytro jest kontynuatorem dynastii żeglarzy – jego ojciec Pawło Rezwoj samodzielnie na wiosłach przepłynął Ocean Atlantycki i Indyjski. Iwan Hawryłko również jest lwowianinem, plastunem, żołnierzem 503. samodzielnego batalionu piechoty morskiej, o pseudonimie „Geolog”. Był trzykrotnie ranny. Przechodził skomplikowane leczenie we Francji. Podczas rehabilitacji zaczął malować, ma już na koncie kilka wystaw indywidualnych w Ukrainie. Przeprawa przez ocean to dawne marzenie Iwana. Autorem pomysłu i organizatorem ekspedycji Invictus Ocean/Row4 Ukraine został Dmytro, który własnoręcznie zbudował łódź „Sofia”, na której odbywa się ta oceaniczna podróż. Uczestnicy nazywają tę przeprawę „oceanicznym Everestem”, który trzeba zdobyć. Misją ekspedycji jest kolejne zwrócenie uwagi świata na trwającą wojnę w Ukrainie oraz przypomnienie Europejczykom i Amerykanom, jaką cenę płacą Ukraińcy, broniąc wolności, a także pokazanie siły ducha i woli obrońców Ukrainy. Jeszcze jednym celem jest zebranie środków na leczenie i rehabilitację rannych żołnierzy. Ekspedycja zyskała szerokie wsparcie w mediach społecznościowych. Ukraińskie gwiazdy, wolontariusze, wojskowi oraz społeczność międzynarodowa wyraż-
Tłumaczenie maszynowe
Jewhen BUKET
Historię można sobie wyobrazić jako spiralę, a niektóre jej zwoje są tak podobne, że mimowolnie przypomina się znany mem z frazy prezydenta Leonida Kuczmy: „Przecież to już było!”. Otóż i obecne rozmowy o rzekomym zakończeniu rosyjsko-ukraińskiej wojny, na które nowa administracja USA nie chce zapraszać Ukrainy, a dąży do porozumienia o podziale stref wpływów z państwem-agresorem, przypomniały bardzo podobny „proces pokojowy”, który toczył się w XVII wieku. Polska, niemal zniszczona w wyniku ośmioletniej wojny z Wojskiem Zaporoskim i jego sojusznikami, za pośrednictwem cesarza Świętego Cesarstwa Rzymskiego Ferdynanda III porozumiała się w sprawie rozejmu z Moskwą, która była wówczas głównym wojskowym partnerem Kozaków. Traktat wileński został podpisany 3 listopada 1656 roku. Moskwa zobowiązała się zaprzestać pomocy wojskowej dla Ukrainy. Oczywiście Kozacy tej umowy nie uznali, a Bohdan Chmielnicki zdecydowanie protestował przeciwko działaniom moskiewskiego cara. Na zwołanej w Czehrynie radzie kozackiej wszyscy obecni pułkownicy, osaułowie i setnicy przysięgli hetmanowi, że będą wspólnie walczyć o Ukrainę także dalej. Bohdan Chmielnicki zaczął pilnie tworzyć nową koalicję wojskową z szeregu państw europejskich. Miały do niej przystąpić Szwecja, Brandenburgia i Siedmiogród. Zgodnie z planami uczestników koalicji Rzeczpospolita miała przestać istnieć jako jedno państwo i zostać podzielona między uczestników koalicji. Ale ukraiński hetman niespodziewanie zmarł w tajemniczych okolicznościach. Mimo to Kozacy kontynuowali walkę, a Polacy wraz z Moskwicinami prowadzili rozmowy. W połowie lat 60. XVII wieku Polska i Moskiewszczyzna uznały, że to one w Ukrainie walczą między sobą, i postanowiły podpisać umowę pokojową. Przy tym kozackiej delegacji na rokowania nie zapraszano, ponieważ uważano Ukrainę za terytorium zależne od wasala, które nie jest godne decydowania o własnym losie.
Jarosława RIZNYKOWA
Nareszcie to się stało! Świat ujrzał po raz pierwszy w historii wielotomowe – w 12 tomach (!) – wydanie wielkiego intelektualno-twórczego dorobku Olgi Kosacz (z domu Drahomanowej), znanej szerokiemu ogółowi pod pseudonimem Olena Piczilka. Jakkolwiek przykro to uświadamiać, to dotąd ponad 80 procent twórczego dorobku Oleny Piczilki nie zostało opublikowane. To unikatowe wydanie przywraca do naszej narodowej przestrzeni Olenę Piczilkę jako genialną pisarkę, intelektualistkę, działaczkę społeczną, mecenaske, tłumaczkę, etnografkę, folklorystkę, publicystkę, pierwszą kobietę-akademika. A także – matkę Łesi Ukrainki, Michajła Kosacza, Olgi Kosacz-Kryvynjuk, Oksany Kosacz, Mykoły Kosacza i Izydory Kosacz-Borysowej. Tę potężną sprawę ruszyli z miejsca naukowcy-filolodzy Wołyńskiego Narodowego Uniwersytetu im. Łesi Ukrainki wspólnie z jednomyślnymi współpracownikami. W realizację projektu zaangażowało się 15 wykładowców z czterech katedr wydziału filologii i dziennikarstwa, a także trzech naukowców z innych miast. Książki wydała żytomierska drukarnia „Buk-Druk”. Rezultaty swojej pracy, poświęconej 175. rocznicy urodzin Oleny Piczilki, zaprezentowali 3 marca w Wołyńskim Narodowym Uniwersytecie im. Łesi Ukrainki. W wydarzeniu wzięło udział ponad sto gości – przedstawiciele władz, kultury i nauki, oświaty, muzealnictwa itd. Prezentację moderowali profesorowie Jurij Hromyk i Serhij Romanow. Z życzeniami wystąpili zastępca przewodniczącego Wołyńskiej Rady Obwodowej Hryhorij Pustowit, zastępczyni łuckiego városa głowy Iryna Czebeluk, dyrektorka Wołyńskiego Muzeum Krajoznawczego Oksa-
9 lutego 1667 roku we wsi Andruszowo pod Smoleńskiem podpisano traktat, na mocy którego na 13,5 roku między sygnatariuszami miały ustać działania wojenne, a terytorium Wojska Zaporoskiego obaj po prostu podzielili między sobą wzdłuż Dniepru. Traktatu tego nie uznało wówczas ani ukraińskie państwo kozackie, ani jego sojusznicy w Europie, ani Imperium Osmańskie. Więcej, w odpowiedzi na działania dawnych sojuszników – Moskwicinów – hetman obu brzegów Dniepru Petro Doroszenko w lipcu 1667 roku zainicjował negocjacje z rządem Imperium Osmańskiego w sprawie utworzenia wojskowo-politycznego sojuszu. I już 11 marca 1668 roku na generalnej radzie Wojska Zaporoskiego w pobliżu Korsunia oficjalnie ogłoszono „poddaństwo sułtanowi” na wzór zależności od Porty Wołoszczyzny i Mołdawii. Ale teraz już Polacy zaczęli otrzymywać pomoc wojskową od Moskwicinów i wspólnie kontynuowali wojnę z Ukrainą, aby ostatecznie ją zniszczyć i podzielić między siebie. Tak w końcu się stało. W 1686 roku między Rzecząpospolitą a Moskwą podpisano tak zwany „Wieczysty pokój”, który przez niemal stulecie utrwalił siłowy podział Ukrainy… A teraz przenieśmy się do XXI wieku. Federacja Rosyjska, którą w 11. roku wojny trzeba by wreszcie dobić, jakimś cudem uzgadnia coś z nowym kierownictwem USA – głównego wojskowego partnera Ukrainy. 18 lutego 2025 roku po długiej przerwie odbyły się rozmowy między wysokimi urzędnikami USA i rf. O czym się porozumieli – na razie nie wiadomo. Ale prezydent USA Donald Trump 4 marca nakazał wstrzymać całą pomoc wojskową dla Ukrainy. Rada Najwyższa Ukrainy przyjęła uchwałę o wsparciu demokracji, w której wyraziła poparcie dla prezydenta Wołodymyra Zełenskiego i zadeklarowała niemożliwość przeprowadzenia wyborów w czasie wojny. A ukraiński prezydent w Waszyngtonie spierał się z prezydentem Donaldem Trumpem oraz wiceprezydentem USA Jdi Vance’em o to, jaka powinna być umowa pokojowa. Następnie Wołodymyr Zełenski wraz z europejskimi partnerami zaczął aktywnie przygotowywać plan, który ma przybliżyć sprawiedliwy i trwały pokój w Ukrainie. Tymczasem kierownictwo USA coraz częściej powtarza rosyjskie narracje, a sekretarz stanu USA Marco Rubio wręcz oświadczył, że pełnowymiarowa wojna w Ukrainie to wojna zastępcza między USA a rf. Zatem przyszłość Ukrainy można rozstrzygnąć także bez jej udziału. Jeśli więc w Arabii Saudyjskiej doszło do drugiego „rozejmu wileńskiego”, to obecnie pewnie posuwamy się po zwoju historycznej spirali ku drugiemu „traktatowi andruszowskiemu”, tyle że tym razem między Rosją – naszym głównym wrogiem – a USA – jeszcze niedawno naszym głównym partnerem międzynarodowym. Dalej, nie daj Boże, dojdzie do tego, że razem będą walczyć przeciwko Ukrainie i Europie… I choć dokądkolwiek by to zmierzało – jest strasznie, ale od dawna zauważono, że obecna wojna zamyka gestalty minionych czasów. Dlatego są podstawy, by liczyć na to, że nowa koalicja wokół Ukrainy tym razem zadziała i uda się zdemontować naszego głównego wroga – Rosję – a tym samym go unieszkodliwić. Ukraina w bliskiej perspektywie otrzyma pożądany sprawiedliwy i trwały pokój, powróci do swoich międzynarodowo uznanych granic i nie zostanie podzielona na wiele lat wzdłuż obecnej linii rozgraniczenia. Ale do tego potrzebna jest jedność i twarde stanowisko zarówno wszystkich Ukraińców, jak i naszych partnerów. Razem jesteśmy zdolni nawet przywrócić USA do konstruktywności. Trzymajmy front i trzymajmy szyk!
Tłumaczenie maszynowe
„Nie potrzebujemy bohaterstwa, potrzebujemy systematycznej pracy przeciwko wrogowi” – mówi wojskowy analityk Kostiantyn Kryvolap. Nie dziwmy się paradoksalności pierwszej części tego powiedzenia, bo słusznie powiedziano, że dla Ukrainy trzeba nie tylko umierać, dla niej trzeba żyć, walczyć… Co do potrzeby systematycznej pracy – słyszymy coraz częściej od najmądrzejszych, m.in. od Walerija Załużnego. Wiele zależy od tego, co „mieści się” w pojęciu „systematyczny” (systemy bowiem bywają różne). Według mnie chodzi nie tyle o przynależność do określonego rodzaju działalności, ile o uporządkowanie myślenia i działania, oczywiście związane z profesjonalizmem. Szczególnie ważne jest to dla osób zajmujących stanowiska kierownicze, czyli tych, od których poleceń zależą ludzie. Dlatego kiedy ktoś z nich z niewiadomych przyczyn zapragnie zburzyć elementarnie ustalony porządek wspólnej pracy, a do tego nic (na przykład lepszej organizacji) nie proponuje w zamian, wszystkie wysiłki (niezależnie od skali) staną się daremne. …Po czteroletniej służbie w szeregach marynarki wojennej pisarz Hryhir Tiutiunnyk w swoim czasie dobrze rozumiał celowość dyscypliny (na wszystkich szczeblach) dla sprawnej pracy zespołu. Dzięki swojej spostrzegawczości nie mógł nie zauważać odstępstw od takich wymagań, zwłaszcza w działalności „naczelników” – drobnych czy większych – którzy bawią się ludźmi jak kamyczkami czy piaskiem na plaży. Jakby przeczuwał (przewidywał), że mogą wywierać wpływ – negatywny, jeśli nie wręcz fatalny – na dalsze życie, a może i na losy podwładnych (zależnych) ludzi. Kiedy mówimy, że Hryhora Tiutiunnyka (i nie tylko jego) zabił system, to przede wszystkim chodzi o system polityczno-administracyjny, o służby specjalne. Nasz pisarz w opowiadaniu „Iwan Srebnyj” z przekąsem i ironią opowiada o jednym z pracowników systemu gospodarczego, w którym panuje niewiarygodny chaos, powodujący mnóstwo problemów. (A wszystko to „pod przykrywką” propagandowych haseł o „gospodarce planowej”). Tego jeszcze młodego, „ogolonego i przypudrowanego” nowego kierownika depo w małej górniczej osadzie „deporzy nie lubili”, i to nie za zapach „Szyprru” ani za odświętny ubiór. Jest on kontrastem wobec swojego poprzednika – Swyrydowycza, który „był troskliwcem, Towkuczym Markiem, inżynierem-harowcą”, „potrafił” gdzieś pożyczyć deski na naprawę wagonów, „bo na czas las prawie nigdy nie przychodził”, pokonywać inne niepokonane problemy, „kręcił się jak mucha w occie i zawsze się wykręcał, »wyciągając« plan, a z nim i premię” itd. Nasz młody współczesny, czytając to i wiedząc już, jak żyją cywilizowane – zamożne! – kraje, zapewne pomyśli: dlaczego tak? A dlaczego entuzjazm jednego krzepkiego chłopaka, Iwana Srebnego, świeżo zdemobilizowanego z floty morskiej, musiał ratować (własnymi siłami, ryzykując zdrowiem) małe depo przed wielką karą za wagon, którego nie rozładowano na czas, czy to tylko dla efektownej metafory? Raczej nie.
P. S. Przebywając za granicą, nie miałam dostępu do większości utworów Hryhora Tiutiunnyka. W internecie znalazłam właśnie to opowiadanie: „Iwan Srebnyj”… Jednak rozczarowanie: podano tylko jego część. Przy czym tekst urwano właśnie tam, gdzie zaczyna się mowa o „naczelnictwie” – dokładnie tego rodzaju, jak wspomniane przeze mnie powyżej (!). I podano wyjaśnienie, mianowicie że na żądanie właściciela. (Ciekawe, a kto u nas w ogóle jest właścicielem utworów Hryhora Tiutiunnyka…).
Larysa MOROZ, profesorka
Tłumaczenie maszynowe
Początek tekstu może być niepełny — porównaj ze stroną oryginału
na Ważatko i innych zaszczytnych gości, naukowców i wydawców. Przewodnicząca Rady Nadzorczej uniwersytetu, posłanka Ludowa Ukrainy Iryna Konstankiewicz zauważyła: „Zebrali się tu odważni, śmiali entuzjaści, którzy sprawili, że wszyscy uwierzyli, iż to jest możliwe. Praca nad zbiorem rozpoczęła się w czasie pełnowymiarowej wojny. W tym właśnie polega wyjątkowość tego projektu: udowodnić całemu światu, że Ukraina – to nie Rosja. Ukraińcy to dzielni żołnierze, którzy na wschodzie bronią Ukrainy, a na zachodzie wydają Zbiór dzieł Olhy Pczilki w dwunastu tomach. To wydanie jest swoistym przesłaniem zarówno dla naszych obrońców, jak i dla tych, którzy będą dalej żyć w odbudowanej Ukrainie. To wydanie powstało w czasie wojny dla pokoju, dla umocnienia narodu ukraińskiego”. „Wszystkie teksty podano według autografów lub pierwodruków; zachowano osobliwości języka i stylu autorki. Poszukiwania materiałów trwały faktycznie aż do zakończenia projektu. Być może nie znaleźliśmy niektórych materiałów, być może niektóre materiały zostały ostatecznie i beznadziejnie utracone, ale pracę trzeba kontynuować” – wskazał Jurij Hromyk. Profesor Serhij Romanow, podkreślając aktualność tekstów Olhy Pczilki, opowiedział o zawartości i redaktorach wszystkich 12 tomów zbioru. „To projekt, który jest warty całego mojego życia zawodowego. Dziękuję kolegom z projektu i naukowcom, którzy przez dziesięciolecia pracowali w literaturoznawstwie, wszystkim, którzy w nas wierzyli i nas wspierali” – powiedział. W tytanicznej pracy nad poszukiwaniem materiałów i tworzeniem archiwum cyfrowych kopii zespołowi projektu pomagali: archiwum Instytutu Literatury im. T. Szewczenki NAN Ukrainy, Narodowa Biblioteka im. W. Wernadskiego, Ukraińska Wolna Akademia (USA), Biblioteka Słowiańska Narodowej Biblioteki Republiki Czeskiej, Archiwum Naukowe Bułgarskiej Akademii Nauk, Lwowska Biblioteka Narodowa, Centralne Archiwum Państwowe, Muzeum Wybitnych Działaczy Kultury Ukraińskiej, Muzeum Pamięci Łesi Ukrainki w Zwiahelu oraz wiele innych instytucji. Miło, że w tę pracę wniosła swój wkład także nasza Odeska Narodowa Biblioteka Naukowa. Biorąc pod uwagę, że potencjał każdej uczelni wyższej określa m.in. jej dorobek, Wołyński Narodowy Uniwersytet im. Łesi Ukrainki może być dumny ze swojej pracy, swoich specjalistów i profesorów. Oni bowiem zdołali przygotować i opublikować nie tylko Zbiór dzieł Olhy Pczilki, ale także zrealizować projekt wydania Pełnego nieocenzurowanego akademickiego zbioru dzieł Łesi Ukrainki w czternastu tomach, który został zaprezentowany w 2021 roku. Wówczas uniwersytet podjął zobowiązanie przeprowadzenia przygotowania tekstologicznego i redakcyjnego w niezwykle krótkich terminach – w niecały rok. W tym celu utworzono 14 kolegiów redakcyjnych, do pracy w których zaangażowano znanych badaczy twórczości Łesi Ukrainki i tekstologów z różnych miast Ukrainy: Łucka, Kijowa, Ostroga, Lwowa i innych. Wydanie stało się najokazalszym projektem Ukraińskiego Instytutu Książki z okazji 150. rocznicy urodzin Łesi Ukrainki. Dzięki realizacji tych projektów wydawniczych czytelnicy otrzymali fantastyczny prezent i możliwość bliższego i pełniejszego poznania nie tylko Olheny Pczilki i Łesi Ukrainki – matki i córki, ale także ich epoki, atmosfery życia społeczeństwa, całego szerokiego spektrum poglądów, zainteresowań i nastrojów tamtej doby. A nam z wami pozostaje jedynie rozkładać książki i czytać.
Tłumaczenie maszynowe
Michajło ŻAJWORON, pisarz, zasłużony dziennikarz Ukrainy
W natłoku wydarzeń ostatnich przedwojennych lat szczególnie zapadło mi w pamięć poznanie malarza i filozofa Jurija Nahulki latem 2019 roku. To on zilustrował moją poetycką „Białą księgę proroctw”, która ukazała się jesienią tego samego roku, a później zbiór wierszy „Gniazdo wysokości” (2021), wyróżniony ogólnoukraińską nagrodą im. Iwana Ohijenki w kategorii „Literatura”. Między nami zawiązały się dobre, przyjacielskie i twórcze relacje, z których narodziła się idea zorganizowania w Żytomierzu wystawy jego obrazów pod wymownym tytułem „Kod narodu”. Pomysł został z powodzeniem zrealizowany w salach przestrzeni artystycznej Gnatyur Art Center, dzięki jej właścicielowi i mecenasowi Olehowi Hnatiukowi. Dla żytomierzan i gości miasta wystawa stała się prawdziwie wielkim wydarzeniem kulturalnym i artystycznym. Każdy, kto w niej uczestniczył, kto nie zobojętniał duszą i całym sercem przejmował się losem Ukrainy, kto w pianie politycznych namiętności zachował swój kod genetyczny, kto całym sobą dotknął dzieł wielkiego Mistrza malarstwa, jak świętych ikon, ten w mniejszym lub większym stopniu uzdrowił się duchowo, przejrzał sercem i przybliżył się do Prawdy.
Twórczość Jurija Nahulki jest wielowymiarowa, głęboko indywidualna, dobrze znana nie tylko w Ukrainie, ale i za morzami i oceanami. Jego płótna gościły w muzeach i galeriach obrazów we Florencji, Rzymie, Wenecji, Paryżu, Berlinie, Amsterdamie, Nowym Jorku... Nie każdy ma tak szeroką geograficzną paletę prezentacji swoich prac. Nie jestem znawcą sztuki, ale mam pełne prawo powiedzieć: obrazy Jurija Nahulki to najbardziej uderzające, co dotąd miałam okazję oglądać wśród mnogości współczesnego malarstwa. On nie jest taki jak wszyscy. Jest oryginalny. Jest niepowtarzalny. Wykształcenie architekta zbliżyło go do wielu praktycznych dyscyplin, potrzebnych w rzemiośle artystycznym, a często nieobjętych programami akademii sztuk pięknych. Mimo to wynajdywał własne farby, własne podłoża, nowe technologie i niespodziewanie dla siebie odkrył własną drogę. Pomogło mu to stać się filozofem, teoretykiem, praktykiem, wynalazcą w malarstwie, w technikach malarskich, w poszukiwaniu światłocienia i efektów barwnych. Autorska fantazja stała się decydująca w jego twórczości. Tak dzięki malarskiej syntezie koloru, formy i przestrzeni artysta idei i marzeń zaczął tworzyć obraz za obrazem, które poruszały emocjonalnym napięciem duszy samego autora. I na płótnach ożyli Święci, jakby zstąpieni z ikon, athoscy Ojcowie i Starcy, gęsty tłum postaci wszystkich czasów i epok. Czasem wydawało się, że obecny jest tu duch wielkich mistrzów malarstwa: Leonarda da Vinci, El Greca i Rembrandta, Rafaela i Velázqueza, Giorgionego i Tycjana...
Swoją wielogłosowością, jasnością i czystością barw Jurij Nahulko nikogo nie pozostawiał obojętnym. Wszystkie postaci i przedmioty, które trafiały w semantyczne pole jego obrazów, jakby ożywały i rodziły całe światy. Szczególnie uderzały monumentalne obrazy na tematy sakralne, z sekwencjami biblijnymi, ewangelicznymi i kościelnymi. Przy nich czuło się błogosławiące światło tajemniczej siły, które płynęło strumieniem z każdej komórki płótna. Autor z natury jest liryczny i romantyczny, ale stale zwracał się i zwraca się ku duchowym podstawom świata, szukając odpowiedzi na odwieczne filozoficzne pytania o sens istnienia i miejsce człowieka na tej ziemi. Jednak o czymkolwiek by nie były jego prace, są w duchu i zamyśle głęboko ukraińskie, jakby kryły w sobie pewien kod, który odsłania tajemnicę pokoleń i pomaga zrozumieć, kim jesteśmy i z jakiego rodu-plemienia pochodzimy. Można się o tym przekonać, nastrajając się na energetyczną falę obrazów „Sen”, „Drzwi”, „Tunel”, „Dusza”, „Garnek mądrości”, „Nostalgia” i wielu innych. Mało się urodzić Ukraińcem – trzeba nim się stać. Bo siła narodu kształtuje się w tyglu prób, w wirze walki o swoją tożsamość, swoją kulturę, swój sposób myślenia. Tak było od Adama i Ewy, tak jest i dziś.... W wiecznej bitwie dobra ze złem miecze kuje się w ogniu, a hartuje chłodem. Bo człowiek miłosierny i odważny w małym będzie taki sam w wielkim. I wyłania się w wyobraźni ta niewidzialna, prawiekowa rzeka rodowodu, która wypływa z obrazowych wizji, utrwalonych na płótnach Jurija Nahulki: „Adam i Ewa”, „Koło życia”, „Drzewo życia”, „Sen”, „Jajo rajskie”. Autor niezwykle subtelnie oddaje narodowy koloryt, charakterystyczne cechy postaci, każdy szczegół stroju danej epoki. Przed oczami staje to, co zdawałoby się niemożliwe: ludzie różnego stanu i majątku, w strojach uszytych według najlepszych miar swoich czasów, w sukniach czy zbrojach harmonijnie współistnieją w wodnej przestrzeni. Jakby nie podlegali temu upływowi czasu, jakby z pokolenia na pokolenie przelewała się duchowa siła i moc Ukraińców – z rodu w ród, z wieku na wiek. Zazwyczaj obrazy Jurija Nahulki są ucieleśnione, przepojone szczerą miłością i słonecznym światłem, rozjaśnione jaskrawymi i tchnącymi życiem barwami, jego postaci w aureolach, jak święci, aż promieniują ciepłem, co szczególnie widać w obrazie „Ewa”, który jest przejawem samej Miłości. Dla artysty nie ma absolutnie czerni, jak w ikonie abstrakcjonizmu Kazimierza Malewicza „Czarny kwadrat”. Nie ma też absolutnej bieli, bezbarwnej, gdzie wzrokowo zrównoważona suma wszystkich barw widma. Wchodzą one jedna w drugą, jak promień w ciemność, napełniają się wszystkimi barwami tęczy po błogosławionym gwiezdnym deszczu „Ciszy letniej nocy”. U Nahulki jest też swoje „Czarne i białe” w postaci kobiet-aniołów w półprzezroczystych sukniach, nawiązujące do ludzkiej natury postrzegania wydarzeń i zjawisk wyłącznie w czarnych lub białych odcieniach. W podobnym stylu namalowany jest obraz „Wieści”, którego kobiece postaci lada chwila dotkną ziemi swoimi bosymi stopami i przyniosą jakąś wieść – dobrą czy złą, można się tylko domyślać. A słowo, jak mawiali nasi przodkowie, nie wróbel – wyleci, nie złapiesz. Czasem rani boleśniej niż strzała, szczególnie teraz. Może wbić swoje jadowite żądło smutku nawet w tych, którzy cieszą się z wojny w czasie odurzenia duchem całych narodów... W słowie jest siła, w słowie szczęście, w słowie też śmierć. U Nahulki jest także swój „czerwony kwadrat” i… motyl, którego orzeł łapie na ręce młodej kobiety... Przez pewien czas czerwony kwadrat pozostawał tak samo pustym czerwonym kwadratem. Lecz było w nim nieobjęte rozumem przeczucie tej barwy, jakby to było wydarzenie. Jakby to zapowiadało i krew, i ciężką ношę, i zwycięstwo. Obraz długo nie dawał spokoju artyście swoją nieukończonością. Aż w przedświcie nadeszło olśnienie. Od lekkiego machnięcia pędzla ten motyl, a za nim drugi, trzeci... wzleciały na czerwone tło, pokrywając tęczowymi skrzydełkami tę poświatę nadchodzących wieści („Motyl”). Obecność jakiejś niewidzialnej energii jest nawet tam, gdzie nie ma żadnej żywej duszy, jak w obrazach „Skrzyżowanie czasów”, „Świt” czy „Mędrcy”. Im głębiej zanurzasz się w wielowymiarowy świat artystycznego płótna, tym jaśniej rozbłyska wyobraźnia, tym mocniej wyciąga z tajemnych zakamarków serca wspomnienia o tym, co przeżyte i przecierpiane, budzi stłumione emocje, zwodzi gdzieś w dal, która tonie tam, za horyzontem zdarzeń. Nieodparta magiczna siła przyciąga wyobraźnię przy obrazach „Siła ciążenia” i „Wir”, gdzie pozornie nie ma nic prócz... rozszalałego żywiołu wody. Jeszcze chwila – i niechcący zaczynasz słyszeć szum wodospadu, nieustanną pieśń hałaśliwych strumieni, ocierających się bokami o pozielenione kamienie, i czujesz wir czasu, który razem z niebem szaleńczo pędzi obok ciebie. Lecisz sam wiadomo dokąd, jak ów rozpostarty ptak nad rwącym potokiem, mijając galaktyki i mgławice, dusza staje się nieważka, a zarazem tak ważka w każdym Słowie wypowiedzianym w myślach w tych chwilach. Pewnego razu, zatrzymawszy wzrok na obrazie „Przedwiośnie”, długo nie mogłam zrozumieć, co chciał przekazać artysta, przedstawiając na nim ledwie uchwytne zarysy półprzezroczystego drzewa, którego akwamarynowe korony świecami dotykają jasnobiałego księżycowego kręgu, dziwne zielonkawe linie, tryskające ku górze, ptaki i owoc cytrusowy, jak dojrzałe słońce, które stoczyło się w dół. I zapytałam Jurija Nahulkę, dlaczego maluje właśnie takie obrazy. Artysta tylko się uśmiechnął i powiedział: „Dlatego, że jestem Ukraińcem... Bo znam swój świat, który kocham, mimo wszystko. On jest mój, zebrany ze wszystkich wiatrów. Czuję go i oddycham nim. Mam chleb, który wyrósł na polu mojego pradziadka, mojego dziadka i mojego ojca... I na tych nieznanych mi przodkach, którzy przychodzili na tę ziemię ze wschodu i zachodu, od czasu do czasu sięgali po miecz i nie znikali, gdy znikała nazwa ich plemienia. Ich duch jest w moich genach, w genach moich dzieci i wnuków. I tak będzie, dopóki żyje nasz naród. Jak wszystko, co ożywa na wiosnę… Malarstwo trzeba czuć”. I rzeczywiście: kto czuje malarstwo, ten prawie nie dostrzega przedmiotu na obrazie, a człowiek, który widzi tylko przedmiot, nie jest zdolny czuć malarstwa. To nie jest mechaniczne odtwarzanie przyrody, zjawisk czy wydarzeń – do tego służy fotografia, która w epoce postępu technicznego i technologii informacyjnych sama stała się już sztuką obrazową. Malarstwo to nie tylko artystyczne widzenie świata, ale także emocja, przemyślenie własnego wewnętrznego „Ja” poprzez obrazy, stan zmienionej świadomości, bliski tajemnicy stworzenia wszystkiego, co istnieje. Jurij Nahulko ma boski dar tworzenia świata na płótnie. Mimowolnie wstrzymujesz oddech, patrząc na jego monumentalne „Stworzenie” – są ich dokładnie sześć, każdy wielkości dwa na trzy metry, przedstawiające sceny od pierwszego do szóstego Dnia stworzenia świata. Jak w Biblii, u Nahulki światło pojawia się pierwszego Dnia i zostaje oddzielone od ciemności. Jest rozlane jak woda, jak powietrze... W dalszych obrazach tej sześcioczęściowej serii artysta przedstawia nasz układ planetarny, galaktykę i inne galaktyki, ziemię, florę i faunę, pierwszych ludzi w raju. Długo nie możesz otrząsnąć się z tego, że stałeś się szczęśliwym świadkiem boskiego Stworzenia niezwykle bezkresnego i pięknego świata, uświadamiając sobie, jak harmonijnie i rozumnie wszystko w nim jest urządzone. Obrazy Jurija Nahulki nie tylko zachwycają. Duchowo wzbogacają i uzdrawiają, uczą kochać zarówno pszczołę, jak i kwiat, i Słowo, od którego zaczął się ten świat. I te wiersze moje również pochodzą stąd – z niezwykłych obrazów prawdziwie ludowego artysty.
Pełnią życia i lata rozlano w kielichy dni,
Z rosy i wody wschodzi słońce, jeszcze zaspane.
Dopija swój sen najeżone pole ścierniska,
A pszczoła upaja się gęstym nektarem słońca.
W zielonych objęciach wzdychają od jabłek sady,
Młode wróble o świcie wydziobują ciszę.
I czeka czereśnia na swój pierwszy złoty liść,
Owijając w zwój pajęczyn duszę niewinną.
Pokosy obłoków opuszczają sierpowate jerzyki,
A bociany stukają dziobami w klucze od krańca nieba.
W zwilżone oczy im patrzy świat miraży,
I wzywa niebiosa w lot, w daleką drogę.
Nasz świat jest nie tylko boski w swoim pięknie, lecz także okrutny i… kruchy, jak cienki lód na obrazie „Ranek w styczniu”. Jeszcze na długo przed pełnowymiarową rosyjską agresją Jurij Nahulko napisał cały szereg dzieł artystycznych, w których obecne jest przeczucie wojny, nadejścia ciężkich czasów w losie Ukrainy. O tym, powiedzmy, wyraźnie dają do zrozumienia postacie z obrazów „Pieśń”, „Przestroga”, „Mądrość” i inne płótna z czasów przedwojennych. W ostatnim z przedwojennych dzieł – „Supełki losu”, napisanym tuż przed wojną 2022 roku, Jurij Nahulko, w charakterystycznej dla siebie manierze systemowego myślenia obrazowego, podświadomego wpływu na widza, przekazuje wewnętrzne emocjonalne napięcie od całego kłębka problemów, które po raz kolejny spadły na los Ukraińców. Ale z zewnątrz na twarzy postaci z obrazu – spokój i opanowanie, co świadczy o wewnętrznej sile i wierze w pokonywanie przeszkód. Gęstość farb, różnorodność barw i odcieni, swoboda artystycznych środków czynią to płótno niezrównanym wzorem sztuki obrazowej, w którym rękopisu artysty nie sposób z nikim pomylić. W tym tkwi geniusz malarza. Bo u niego, jak u prawdziwego twórcy, jest tylko jedna broń – Miłość... Miłość, która potrafi trzymać także karabin, gdy niebezpieczeństwo staje na progu rodzinnego domu.
P. S. 9 marca 2025 roku w Muzeum T. H. Szewczenki w Kaniowie otwarto wystawę indywidualną obrazów Jurija Nahulka „Skrzyżowanie czasów”.
Tłumaczenie maszynowe
Wołodymyr KUDŁACZ
Dla Łarysy Demianyszynoj sztuka stała się formą bytu, sensem istnienia, jest egzystencjalna, weszła w jej istotę wraz z promieniami słońca i powiewem wietrzyka rodzinnej Bukowiny, z mlekiem i modlitwą matki. Jeśli określać w całości, to powiedziałbym, że sztuka artystki jest narodowa w formie i treści: to jak Ukrainka w wyszywance, uwieńczona wiankiem. Jak każda szczera sztuka, jest dualistyczna: wyrasta gdzieś z podświadomości, z wrażeń dzieciństwa, a także bezpośredniego, bolesnego czy radosnego przeżywania bieżącego momentu, w którego epicentrum jest Ojczyzna. W tym kontekście wspomnę o „sobornej” wystawie artystycznej z 1911 roku w Muzeum Kijowskim, o której historyk sztuki i działacz państwowy Dmytro Antonowycz głośno oświadczył, że jest ona świadectwem poszukiwań znacznej części mistrzów w kierunku sztuki narodowej w formie i treści. Jak widzimy, nawet po stuleciu ten problem jest aktualny, a dzisiejsi twórcy mają szansę stać się swoistym mostem między teraźniejszą a minioną epoką. To również składowa budowania narodu. Forma wyrazu naszej beneficjentki wyrobiła się na gruncie szkoły południowej w obcowaniu z naturą, a także poprzez zgłębianie ikonopisu i ukraińskiego baroku, neobizantyzmu bojczukistów. Dlatego jej język jest jednocześnie malarski i graficzny, plenerowo-kontemplacyjny i nieco umowny, przywiązany do płaszczyzny sylwetką; jest wyrafinowany, umiarkowanie dekoracyjny i niepozbawiony monumentalności. Jeszcze jedna osobliwość polega na figuratywnym lub półfiguratywnym odtwarzaniu świata przedmiotowego, wzmocnieniu pierwiastka poetyckiego. Cechuje ją metaforyczność i skłonność do abstrakcji, czasami niemal kosmiczne i ponadczasowe widzenie, szybkie postrzeganie przestrzeni. Artystka nie przestaje nieustannie dziwić się światu, jak dziecko z dociekliwymi i szeroko otwartymi oczami. Naiw – to jeszcze jedna cecha jej obrazów. Jest w nich zawsze emocja – to liryczna spowiedź. Być może pod podobne definicje podpada nie tylko sztuka Łarysy Demianyszynoj, dlatego te uogólnienia wymagają pewnego odszyfrowania. Aby myślami objąć twórczość artystki, zaznaczę, że przejawia się ona w kilku kierunkach: sztalugowym, monumentalnym i ilustracji. Zauważmy, że imię „Łarysa” ze starogreckiego tłumaczy się jako „mewa” – wolny ptak morski, który na czarnomorskim wybrzeżu żyje na styku morza i stepu. Jest w tym coś symbolicznego. Jej planetą jest Słońce, a ulubionym kolorem – pomarańczowo-złocisty. Światło i wolny lot... W pejzażach Łarysy, namalowanych podczas plenerów na Odesszczyźnie, w Siedniowie na Czernihowszczyźnie czy w Polsce, zawsze jest dużo słońca, czuć jakieś instynktowne, pogańskie dążenie do światła. A jeszcze uwielbia dzikie konie, które również są wyrazicielami wewnętrznej wolności, niezamierzonej zuchwałości. Ta, z wyglądu krucha, kobieta potrafi zadziwić frazą godną awangardzisty: „W sztuce bądźcie trochę chuliganem!”. Osobista wolność naszej mewy łączy się z kompromisem, jeśli nie narusza to jej własnych przekonań. Zewnętrzna cenzura jest odrzucana, ale działają ograniczenia wewnętrzne, tak zwana „samocenzura” – marginalizowanie mentalnie obcego i podążanie za wyznaczoną zbiegiem życiowych okoliczności oraz wewnętrznym imperatywem moralnym egzystencją. Dlatego w sensie tematyki u Łarysy dominują wartości narodowe, gdzie szczególne miejsce zajmują człowiek i natura, nasze zwyczaje, tradycja chrześcijańska z jej wysławianiem macierzyństwa. Jeśli chodzi o dominujący stan duszy, który determinuje jej akt twórczości, zaznaczyłbym przenikliwość miłosierdzia, łagodności i miłości, które są przedłużeniem jej istoty. Być może dlatego na wystawie panowała szczególna aura z pozytywną energią. Szczególny zachwyt wywołują takie dzieła malarskie i graficzne, jak „Czereśniowe wspomnienie”, „Hanna. Wspomnienie o matce” (2005), „Bogurodzica-Złoty kłos” (2023), „Melodia stepu. Pan” (2004), „Niepokojące lato” (2023), „Stepowa Berehynia” (il. do poezji Natalii Sawczuk, 2024), muzyczno-baśniowa „Sława stepu” (2003), nuta czumacka – „Nie śpij, moja rodzinna ziemio” (2016), „Czerwona kalina”, „Przeczucie” (2021), „Mariupol – miasto Marii” (2022) i inne. Ostatnie z wymienionych natychmiast zyskało uznanie członków związku i było prezentowane na kilku wystawach, zarówno obwodowych, jak i ogólnokrajowych. Znajdowało się na afiszu wystawy „Mariupol niezłomny”, a także na wystawach wędrownych w krajach bałtyckich. Jedną z silnych stron Łarysy Demianyszynoj jako artystki jest swobodne malarstwo akrylowe na jedwabiu, to autorska technika, której dawała pierwszeństwo w latach 2000. Właściwie to właśnie te panele – połączenie sztalugowości i dekoratywizmu – sprawiły, że zaczęto mówić o niej jako o fenomenie. Impuls dała twórczość Łesi Ukrainki. Taki sobie wzorzec „feminitywnego” malarstwa, wszak odwołanie do malarstwa na tkaninie wywołuje skojarzenia z ręcznym tkactwem, haftem, farbowaniem tekstyliów. Według mojego głębokiego przekonania, właśnie ta autorska technika stała się jej przepustką na „artystyczny Olimp”. Większość dzieł z tej serii obecnie znajduje się w różnych kolekcjach, ale co nieco można zobaczyć na obecnej wystawie: „W świetle miłości” (2003), „Mawka jesienna” (2007), „Wiosna jeszcze tak nigdy nie śpiewała” (2008), a także poszczególne panele z serii Bożonarodzeniowej. Te oryginalne, wyrafinowane dzieła dla Ukraińców z miast naszego południa są jak łyk świeżego powietrza. Łarysa przyswoiła prostą prawdę: artysta intensywnie rozwija się, jeśli na pewnym etapie zmienia technikę wykonania. Warto wspomnieć też o tych znaczących dziełach artystki, które ze względu na różne okoliczności nie weszły do ekspozycji: „Anioł-Stróż Jużnego” (1997, kol. pryw.), tryptyk „Droga do świątyni” (1999, zb. NVK im. W. Czornowoła, Jużne), „Jesień w Karpatach. Białe konie” (2003, wcześniej zb. N. Matwijenko), „Modlitwa” (2007, zb. W. Juszczenki), „Na Kupała” (2006, aukcja charytatywna). W tym niepokojącym dla naszego kraju czasie Łarysa Semeniwna również jest zaangażowana w ruch wolontariacki, nie raz przekazywała swoje dzieła na różne aukcje, akcje dobroczynne na wsparcie Sił Zbrojnych Ukrainy, dla szpitali itp. Miałem okazję być bezpośrednim świadkiem narodzin wielu dzieł tej niespokojnej, twórczo uskrzydlonej osobowości. W zamian jestem wdzięczny za jej uwagę, gdyż na wystawie zaprezentowano niemało publikacji różnych autorów, w tym również moje z ostatnich dwóch dekad w gazetach „Czornomorski nowyny”, „Deń”, „Dumska płoszcza”, czasopiśmie NSHU „Obrazotworcze mystectwo”, a także artykuły wstępne do kilku jej katalogów osobistych, w tym ostatniego, najbardziej gruntownego, który ujrzał światło dzienne w 2016 roku. Zanurzając się w świat jej sztuki, wraz z innymi odkrywałem tę artystkę dla siebie i dla ogółu. Szczególnie miło zaznaczyć, że Łarysa jako przewodnicząca lokalnej „Proświty” aktywnie wspiera i popularyzuje to ukraińskojęzyczne czasopismo. Przez długi czas była zaangażowana w Klub Twórczej Inteligencji Jużnego, wspiera Prawosławny Kościół Ukrainy, jest aktywną członkinią różnych stowarzyszeń twórczych, takich jak obwodowa organizacja NSHU oraz lokalna „Nowacja”. Pracuje z dziećmi, ma uczniów, razem z nimi wykonuje malowidła na fasadach budynków, zasiada w jury konkursów rysunku dziecięcego. Przypomnę powszechnie znany fakt, że jako monumentalistka Łarysa Demianyszyna wykazała się w opracowaniu szkiców do „Anioła Smutku” – składowej Kompleksu Pamięci ofiar Hołodomoru i represji politycznych w Dobrosławiu (2007) oraz Znaku Pamięci Niebiańskiej Sotni i wszystkim obrońcom niepodległości Ukrainy w Jużnem (2016). Zauważę, że już na poziomie szkicu doskonale czuje materiał, czy to metal, czy malarstwo ścienne. O jej wkładzie w rozwój kultury na przykładzie Jużnego opowiadano w relacji telewizyjnej lokalnej firmy telewizyjnej, która była wyświetlana na ekranie podczas otwarcia wystawy. Szczególne podziękowania dla organizatorów, pracowników Muzeum Ukraińskiej Książki, za wspaniale przeprowadzone wydarzenie: Jewhenowi Zabijanowowi (kierownik), Switłanie Awdejenko i Katerynie Hałenko. Artystkę powitali również pracownicy biblioteki Olha Chodis, Kateryna Czernenko, Ksenija Sorokina. Ekspozycja obejmowała także witryny z książkami zilustrowanymi przez artystkę, w większości z zasobów biblioteki, ale to daleko nie wyczerpujący szereg. Są tu dzieła według motywów klasyków, w tym Tarasa Szewczenki i Łesi Ukrainki, oraz opracowane przez nią
Ze strony internetowej MKSK wydania znanych pisarzy Odessy: Witalija Berezinskiego, Stanisława Konaka, Hałyny Mohylnyckiej, Wałentyna Moroza, Mykoły Palijenki, Wołodymyra Rutkiwskiego, Oksany Worozbyt-Łukasz, Lubowi Isajenko, Inny Iszczuk, Romana Krakaliji, Ołeksy Riznykowa, Nataliji Sawczuk, Ołeksandra Czajkiwskiego, Nataliji Czamłaj, Hennadija Szcypkiwskiego i innych. Bez przesady, Łarysa jest ulubienicą naszych mistrzów pióra. De facto organizacja obwodowa Związku Pisarzy jest dziś zjawiskiem dość iluzorycznym, ale w tych wydaniach utrwalono kronikę jej długotrwałej działalności, myśli, uczucia, natchnione słowo tych, którzy stanowili i stanowią jej trzon. Ilustracje artystki są bardzo lakoniczne, przeważnie czarno-białe. Dominuje w nich linia, a w obrazie – metafora, która daje czytelnikowi możliwość odczucia stanu psychicznego poety czy prozaika – swoista kwintesencja szeregu słownego. Na czym polega urok dorobku twórczego Łarysy Demianyszynej? Moim zdaniem udaje jej się poprzez obraz wyrazić emocjonalnym językiem koloru i linii nasz kod genetyczny, pokazać te ukryte sensy, które żyją w każdym z nas – jednym słowem, reflektować. I robi to szczerze, lekko, tak jak oddycha, przynajmniej tak się wydaje. Chociaż za każdym dziełem ukryta jest napięta, etapowa praca, wątpliwości i poszukiwania, przeformatowania i poprawki, próba złapania czegoś wewnętrznie nieuchwytnego – życiodajnej energii, wiecznego życiowego wzburzenia, odrodzenia, tego niezgłębionego procesu, który nazywa się życiem. Sztuki Łarysy Demianyszynej nie sposób postrzegać w oderwaniu od jej osobowości – niezmordowanej działaczki społecznej, przyjaciółki, mentorki, która zawsze jest przeniknięta empatią, gotowa przyjść z pomocą, zawsze w gąszczu wydarzeń społecznych. Na wernisażu obecna była również rodzina artystki, która jest wsparciem w jej działalności twórczej. Nawiasem mówiąc, wsparcie informacyjne, opracowanie projektu afisza wystawy i kalendarzy, jak również udział w tworzeniu makiet wielu książek, to dzieło rąk jej córki Kateryny Demianyszyny, absolwentki wydziału artystyczno-graficznego Południowoukraińskiego Narodowego Uniwersytetu Pedagogicznego im. K. D. Uszynskiego. W swoim artystycznym samowyrażeniu artystka jest niekoniunkturalna, nie jest jej właściwe wykorzystywanie swojej działalności dla podniesienia własnego statusu społecznego, ponieważ jej celem samym w sobie jest działalność, która wywyższa człowieka duchowo. P. S. 19 lutego w Muzeum Książki Ukraińskiej Łarysa Demianyszyna przeprowadziła warsztaty „Filozofia Hryhorija Sawycza Skoworody: „Nierówna równość”. Koncept filozoficzny XVIII w. Twórcza wizualizacja idei Skoworody”. Aby wyrobić sobie wyczerpujące wyobrażenie o twórczości artysty, pożądane jest nie tylko stworzenie udanej ekspozycji wystawy indywidualnej, ale także znalezienie odpowiedniej przestrzeni prezentacyjnej. W naszym przypadku jest to Muzeum Książki działu działalności naukowo-badawczej i popularyzatorskiej Odeskiej Obwodowej Uniwersalnej Biblioteki Naukowej im. M. S. Hruszewskiego, gdzie w lutym zaprezentowano dzieła Łarysy Demianyszynej. W nazwie imprezy wykorzystano poetyckie wersy Liny Kostenko „Błogosławiona każda chwila życia”, co mentalnie odpowiada artystce.
Tłumaczenie maszynowe
Od 17 do 23 marca odbędzie się Narodowy Tydzień Czytania Poezji, który Ukraiński Instytut Książki (UIK) organizuje już po raz drugi. Tegoroczny temat to „Pieśń tysiąca głosów”, a hasłem stały się słowa Serhija Żadana: „Skąd się to wszystko zaczęło? Ona przemówiła o męstwie i broni. Nie ma nawet głosu – jest w niej wielogłosowość”.
W ramach tygodnia poezji UIK realizuje projekt „Sztuka pamięci” o kreatywnych praktykach pamiętania, który przewiduje stworzenie projektu wideo „Rytmy pamięci” na podstawie poezji poległych poetów, projektu radiowego z udziałem profesjonalnych aktorów i poetów, czytających fragmenty wierszy poległych autorów, a także przeprowadzenie wydarzenia offline z prezentacją projektu wideo oraz przewodnika po kreatywnych praktykach pamiętania. Ten projekt pomoże każdemu zrozumieć swoją rolę w systemie zachowywania pamięci, na nowo przemyśleć podejście do literatury i przyłączyć się do zachowania pamięci o poległych.
Odbędzie się także seria wydarzeń offline „Poezja w czasach wojny: Wieczór wierszy przed Tygodniem Poezji” – czytania poetyckie w 5 regionach Ukrainy. Ponadto w trakcie tygodnia poezji zaplanowano szereg aktywności online, a mianowicie: „Bingo ukraińskiej poezji”, w ramach którego wszyscy chętni będą mogli opowiedzieć o ulubionych i ważnych wierszach, wybierając jedną z 7 kategorii zaproponowanych przez UIK lub obejmując wszystkie – po jednej na każdy dzień tygodnia czytania; flash mob #watchUaPoetry, w ramach którego uczestnicy będą tworzyć filmy, animacje lub pokazy slajdów na podstawie ukraińskich utworów poetyckich; flash mob #ReadUaPoetry – czytanie ukraińskiej poezji w tłumaczeniach na inne języki, aby pokazać jej znaczenie i wpływ na świecie; maraton #ВіршіСвідки, w ramach którego blogerzy i liderzy opinii na swoich stronach w mediach społecznościowych będą dzielić się wierszami, świadczącymi o różnych doświadczeniach przeżywania wojny; internetowy festiwal czytania poezji „Pieśń tysiąca głosów”, podczas którego ukraińscy poeci i poetki w zaplanowanym czasie będą czytać swoje utwory na żywo na swoich stronach w mediach społecznościowych.
Tłumaczenie maszynowe
Wasyl ŁYZANCZUK, doktor nauk filologicznych, zasłużony profesor Lwowskiego Narodowego Uniwersytetu im. I. Franki
Wasyl Mychajłowycz Tkaczuk pragnął żyć tak, jak żyje ziemia-żywicielka – skrzydlato, radośnie, niestrudzenie, aby trudna, ciernista droga owocowała duchowo i materialnie. Zdobywszy dwa wyższe wykształcenia – inżyniera i ekonomisty – systematycznie zajmował się samokształceniem. W. M. Tkaczuk studiował również prace wybitnego uczonego-ekonomisty M. S. Wołobujewa, który pisał, że należy usunąć skutki tych sztucznych przeszkód, które stwarzał rosyjski reżim carski na drodze rozwoju sił wytwórczych Ukrainy. „Naszym zadaniem powinna stać się likwidacja tego odchylenia rozwoju sił produkcyjnych Ukrainy od obiektywnego, najracjonalniejszego, co było skutkiem pewnej polityki kolonialnej... Trzeba zapewnić ukraińskim ośrodkom gospodarczym prawo i możliwości rzeczywistego kierowania całym gospodarstwem narodowym bez wyjątku” – podkreślał M. S. Wołobujew. Podczas jednego z naszych spotkań Wasyl Mychajłowycz opowiedział, że M. S. Wołobujew opracował cały program harmonizacji interesów Ukraińskiej SRR i moskiewskiego centrum, który jest jednym z najważniejszych problemów gospodarczej przebudowy, demokratyzacji zarządzania gospodarstwem narodowym. Ale wtedy nie posłuchano myśli M. S. Wołobujewa, oskarżono go o nacjonalizm. – Gorzkie owoce resortowego, scentralizowanego, wielkomocarstwowego, szowinistycznego myślenia zbieramy i dzisiaj – ze szczególnym tembrem w głosie powiedział Wasyl Mychajłowycz. Było to w 1984 roku, kiedy w Pidhajczykach dyrektor generalny Iwano-Frankiwskiej Obwodowej Kompanii Tele-Radiowej Roman Ołeksijowycz Andrijaszko prowadził dzień radia. Podczas takich spotkań dziennikarze opowiadali o pracy twórczej, relacjonowaniu przez radio działalności kolektywów pracowniczych. Ja wtedy już pracowałem na wydziale dziennikarstwa Lwowskiego Państwowego (obecnie – narodowego) Uniwersytetu imienia Iwana Franki. Ale jako były starszy redaktor radia obwodowego brałem udział w takich wydarzeniach... Wasyl Tkaczuk należał do tych nieprzeciętnych kierowników-gospodarzy, którzy intensywnie szukali wyjścia z kryzysu gospodarczego i duchowego, który przenikał ukraińską republikę, cały Związek Radziecki. Na tym humanistyczno-obywatelskim gruncie zaprzyjaźnił się, zaprzyjaźnił z Dmytrem Wasylowyczem Pawłyczkiem. Oni obaj, jako deputowani Rady Najwyższej ZSRR, możliwymi metodami i sposobami wspierali odrodzenie, ustanowienie i utwierdzenie ukraińskich wartości narodowo-duchowych, stworzonych przez poprzednie pokolenia, ale usuniętych, sfałszowanych lub przemilczanych przez długi czas przez moskiewskie reżimy carski i komunistyczny. Na cały głos takiego wyroku jeszcze nie ogłaszano, ale rozumiano, że najczystszym i jedynym życiodajnym źródłem rozwoju ukraińskich ideałów narodowych jest język. Właśnie w języku naród koduje całą swoją historię, swoje wszechstronne wielowiekowe doświadczenie, osiągnięcia kultury, idee światopoglądowe, swoją odrębność. …Podczas przerwy w posiedzeniu sesyjnym Rady Najwyższej ZSRR po rozmowie z akademikiem Sacharowem na temat rozwiązania kwestii narodowej w Związku Radzieckim Dmytro Wasylowycz Pawłyczko rozłożył gazetę „Literaturna Ukrajina” z 29 września 1988 r. i odczytał dla Wasyla Mychajłowycza Tkaczuka fragment swojego artykułu: „Naród, jakkolwiek byłby bogaty materialnie, tracąc język i pieśń, staje się podobny do drobiu domowego, który ma skrzydła tylko po to, żeby przykryć nimi tłuszcz i dawać z nich pierze na poduszki i pierzyny”. – Ciekawie, obrazowo napisane, ale nie mamy prawa, Dmytro Wasylowyczu, odkładać reformowania gospodarki. Trzeba stwarzać takie warunki, żeby równolegle, jednocześnie człowiek sumiennie pracował, rozwijał gospodarkę, bogacił się materialnie i duchowo, odczuwał odpowiedzialność gospodarczą, bo tylko produktywna, uczciwa praca uszlachetnia człowieka – przestrzegł W. M. Tkaczuk. Dmytro Pawłyczko z głębi swojego serca podkreślił: Wracajcie do swojego języka, Moi zaślepieni bracia! Przejrzyjcie i w kupach plew Znajdźcie ziarno, jądro zdrowe, Które jeszcze zdolne wykiełkować! Humanitarno-informacyjna przestrzeń Ukrainy wypełniała się gazetowo-czasopiśmienniczymi publikacjami o prawdziwej ukraińskiej historii, wysokiej klasy artystycznymi audycjami radiowymi, którymi również intelektualnie wzbogacał się Wasyl Mychajłowycz. Całą swoją istotą przyjął myśl, stanowisko K. H. Stecenki: „Nam trzeba znacjonalizować nasz naród, samych siebie, bo człowiek, który istnieje poza granicami żywiołu narodowego, jest marą. Naród, który nie myśli o sobie jako o żywym członku w rodzinie ludzkości, nie jest narodem. Bez charakteru narodowego, bez oblicza narodowego, i każde państwo nie jest żywym organizmem, a – mechanicznym warsztatem – podkreślał K. H. Stecenko w artykule „Ukraińska pieśń w szkole ludowej”. – Pieśń naszego narodu – to historia jego, bogactwo duchowe jego, to – duma jego, co uznają obcy ludzie. I oto na czym – na pieśniach jego, my musimy wskrzeszać ducha narodowego ludu, narodowe samopoznanie”. …Szlachetny gospodarz, znany działacz społeczno-polityczny W. M. Tkaczuk czuł, rozumiał wagę słowa mówionego i pisanego. Przeznacza środki na gazetę „Ahro”, redaktorem mianuje dziennikarza Dmytra Zacharuka. Od pierwszego numeru pełniła ona bardzo ważną funkcję społeczną ogólnoukraińskiej gazety demokratycznej. W gazecie „Ahro” z 12 maja 1989 r. opublikowałem artykuł „O ojczyste słowo, co bez ciebie ja”. Przyznam, było mi bardzo miło, kiedy następnego dnia Wasyl Mychajłowycz zadzwonił do Lwowa i usłyszałem od niego: – Serdecznie dziękuję, Wasylu Wasylowyczu, za bardzo odważny artykuł, bo uzasadnia on naturalną potrzebę odradzania języka ukraińskiego we wszystkich sferach życia gospodarczego i społecznego. Mój artykuł „Święte uczucie przyjaźni” gazeta „Ahro” opublikowała 21 lipca 1989 r. Rdzenną ideą moich analitycznych rozważań było: nikt nie ma prawa uciskać poczucia dumy narodowej i godności, fenomenem narodowej samoświadomości i samostanowienia jest język ukraiński. 28 października 1989 r. Rada Najwyższa Ukraińskiej SRR uchwaliła ustawę „O językach w Ukraińskiej SRR”, nadając językowi ukraińskiemu status państwowego. Z wysokości obecnej sytuacji geopolitycznej, pełnoskalowej terrorystycznej, ludobójczej, etnobójczej, niszczycielskiej wojny Federacji Rosyjskiej przeciwko Ukrainie, mamy moralne prawo twierdzić, że gazeta „Ahro”, której intensywne życie dał W. M. Tkaczuk, również wniosła znaczący udział swojej cnotliwej energii dla nadania językowi ukraińskiemu na Ukrainie statusu państwowego. Jednak wraz z przyjęciem ustawy „O językach…” ukrainofobia nie ustała. Nabierała nowszych odcieni, opierając się na platformie KC KPZR „Polityka narodowa partii w warunkach współczesnych”, w której mowa była o nadaniu językowi rosyjskiemu statusu języka ogólnopaństwowego w Związku SRR. Prawne utrwalenie tego statusu niweczyło ustawowe prawo każdego narodu do swojego języka i kultury, przekształcało Ustawę o państwowości języka ukraińskiego w oficjalny papierek dla przykrycia polityki dalszej rusyfikacji Ukraińców. Ten oczywisty problem był jednym z głównych tematów dyskusji na Pierwszym Światowym Soborze Ukraińskiej Republiki Duchowej, który odbył się w Kołomyi 4-5 lipca 1990 r. Wasyl Mychajłowycz Tkaczuk był jednym z potężnych darczyńców finansowych tego Duchowo-Narodowego wydarzenia. Z zainteresowaniem, rzeczowo rozmawiał z ideologami Duchowej Ukrainy pisarzem Olesiem Berdnykiem i kobziarzem Wasylem Łytwynem. Z wielkim pietyzmem, tak jak ja z żoną Marią Tymofiïwną, Wasyl Mychajłowycz słuchał emocjonalnie natchnionych ukraińskim duchem narodowym przemówień Lewka Łukjanenki, Stepana Puszyka, Petra Osadczuka, Łeontija Sandulaka, przewodniczącego komisji oświatowej Ruchu Anatolija Pohribnego, pisarzy Danyła Kułyniaka, Natalki Okołitenko, poetki Marii Wład, doktora nauk fizyczno-matematycznych Mykoły Kyryczenki, nauczycielki z Czernihowszczyzny Nadiji Kondry, przewodniczącego kołchozu imienia Stepana Melnyczuka w rejonie kołomyjskim Mychajła Wyszwaniuka. …Na wieki pozostanie w pamięci historycznej Ukraińców 16 lipca 1990 roku. W tym dniu zrobiono brzemienny w skutki krok, aby wyrwać się z moskiewskiej imperialnej ciemności niewoli na światło odrodzenia narodowego. Rada Najwyższa Ukraińskiej SRR zrealizowała długo oczekiwane, wyczekiwane, wyhodowane, wycierpiane marzenie – ogłosiła „Deklarację o państwowej suwerenności Ukrainy”. Dziesięć rozdziałów Deklaracji Wasyl Mychajłowycz Tkaczuk przyjął jako dziesięć przykazań nie tylko dla naszego narodu, ale i dla siebie, na dalsze dobroczynne życie, na sumienną pracę, od której zależy materialny i duchowy rozwój Ukrainy. Wczytując się w każdy rozdział Deklaracji, w głowie Wasyla Mychajłowycza rodziły się, roiły myśli, że ogłoszenie ukraińskiej Karty wolności i rozwoju stało się możliwe dzięki tytanicznym wysiłkom wielu pokoleń narodu ukraińskiego. Wszyscy oni: i wezwanie Szewczenki – „Walczcie – zwyciężajcie, // Bóg wam dopomoże // Za was prawda, za was siła // I wola święta!”; i hetman nakazowy Pawło Połubotok, który ośmielił się przypomnieć moskiewskiemu carowi o prawach obiecanych Ukrainie i Ukraińcom, za co został zamęczony w Twierdzy Pietropawłowskiej; i bezimienny chłop, który zmarł straszną śmiercią podczas Hołodomoru-ludobójstwa w latach 1932–1933; i utalentowany poeta Wołodymyr Sosiura, który napisał „Kochajcie Ukrainę!”; i student, wykluczony z Uniwersytetu za czczenie Wielkiego Kobziarza; i współmieszkaniec – ukraiński powstaniec, który wykrzyknął „Sława Ukrainie!” i wysadził się granatem, żeby nie poddać się rosyjskim katom; i ten, kogo rzucono w jądrowy wir reaktora; i ten, komu udało się uniknąć „psychuszki” i obozów permskich kosztem emigracji; i miliony tych „niewolników niemych”, którzy budowali iluzoryczny komunizm… Wszyscy oni przybliżali Dzień ukraińskiego samostanowienia narodowego 16 lipca 1990 r. Przypominam sobie, jak 17 sierpnia 1991 roku w Domu Ludowym odbyła się konferencja naukowo-praktyczna „Kołomyja w historii i kulturze narodu ukraińskiego”. 18 sierpnia na placu imienia Tarasa Szewczenki – wiec jubileuszowy. Emocjonalnym, narodowo uduchowionym zapamiętałem przemówienie pisarza Romana Iwanyczuka. Kołomyjanie, goście mieli możliwość obejrzeć spektakl „Huculski rok” Hnata
Chotkewycza (reżyser Dmytro Czyborak), być na „Pokuckim weselu” – ludowym widowisku w reżyserii zasłużonej pracownicy kultury Ukrainy Diany Demkiw, odwiedzić Muzeum-Zagrodę „Starożytności Pokucia” Romana Jaworskiego – mojego nauczyciela ze szkoły średniej w Korniczu, wystawę „Kołomyja i kołomyjanie w fotografiach i dokumentach” (ze zbiorów Muzeum Historii Miasta Kołomyi oraz kolekcji Petra Arsenycza), na wieczorku poetyckim „Kołomyjska camerata” usłyszeć wiersze i rozmawiać z poetami Tarasem Melnyczukiem, Ołhą Słoniowską, Neonilą Stefarak, Martą Tomenko, Wasylem Riabym, Pawłem Fediukiem, Jarosławem Jaroszem, wziąć udział w prezentacji pierwszego (od 1939 r.) kołomyjskiego czasopisma „Czornohora”, książek prozatorskich Wasyla Lesiwa i Wasyla Stefanyka, tomików poetyckich Ołhy Babij, Iwana Stefuraka i Myrosława Łazaruka, jubileuszowych wydań Iwana Biłynkewycza, Mykoły Wasylczuka i Mykoły Sawczuka. Książeczkę „Taras Szewczenko na ziemi kołomyjskiej” Mykoła Sawczuk podpisał tak: „Drogim Wasylowi Wasylowyczowi Łyzanczukowi – mojemu Nauczycielowi i Doradcy oraz jego czarującej żonie Marii Tymofijiwnie daruję tę pierwszą książeczkę. Niech pozostanie ona dobrym wspomnieniem o słonecznej niedzieli 18 sierpnia 1991 roku, kiedy na 750-lecie Kołomyi zjechało się niemal pół świata. Dobra Wam, zgody, miłości i szczęścia. Z szacunkiem i szczerością – Autor”. Jednak walka o zachowanie komunistycznego imperium ZSRR zaostrzała się. Siły reakcyjne na wszelkie sposoby hamowały demokratyczne przemiany. Z 18 na 19 sierpnia 1991 r. w Moskwie dokonano antykonstytucyjnego zamachu stanu. Ale awanturnicza próba partyjno-militarnych spiskowców ratowania „wielonarodowej Ojczyzny” roztrzaskała się o desperacki narodowo-demokratyczny, antykomunistyczny zryw. 24 sierpnia 1991 r. Rada Najwyższa Ukrainy przyjęła „Akt proklamowania niepodległości Ukrainy”. Podczas rozmowy w Pidhajczykach, która odbyła się kilka dni później (gościłem u szwagra Jarosława Jakubowskiego), Wasyl Mychajłowycz powiedział: – Stało się 24 sierpnia to, co zawsze czyha, czeka na wszystkie imperia. „Wielki, potężny…”, za który kurczowo trzymali się rosyjscy kolonizatorzy, rozpadł się. Odwieczne marzenie narodu ukraińskiego, by być wolnym na swojej ziemi, stało się rzeczywistością. Ale… ale powiem szczerze: walka o samodzielną Ukrainę jeszcze się nie zakończyła. Są dwie główne przyczyny. Pierwsza: jeszcze trzeba będzie wytrwale, celowo pracować, aby przezwyciężyć „skamieniałą świadomość” wielu Ukraińców, nadać państwowotwórczą, narodową istotę ich myśleniu i czynom. Druga: agresywna Rosja nie zostawi Ukrainy w spokoju. Kolejne lata mojej pracy w systemie najnowszego moskiewskiego reżimu administracyjnego, partyjnej dyktatury, której mimo woli służyłem, rozwinęły moją myśl, wzmocniły duchowo-narodową pozycję. Dopiero teraz w niepodległej Ukrainie jestem wolny duchem. Na prawdziwych, moralno-duchowych, narodowo-obywatelskich, chrześcijańskich zasadach musimy tworzyć świątynię w duszy każdego Ukraińca, każdego człowieka”. Ta swoista, szczera, wzruszona opowieść-spowiedź wieńczy szacunkiem i czcią niepowtarzalną osobowość Wasyla Tkaczuka.
Tłumaczenie maszynowe
Ciąg dalszy z wcześniejszej strony — fragment strony
ukazywało się czasopismo ukrainoznawcze „Osnowa”, na łamach którego drukowano utwory Tarasa Szewczenki, Mykoły Kostomarowa, Pantelejmona Kulisza, Mychajła Maksymowycza, Marko Wowczok, Ołeksandra Konyskiego, Iwana Karpenki-Karego, Iwana Neczuja-Łewyckiego oraz wielu innych. Pod wpływem czasopisma „Osnowa” na ukraińskich terenach ożywił się ruch społeczno-obywatelski. W szczególności w ukraińskich miastach Kijów, Charków, Odessa, Połtawa, Czernihów i Tarnopol tworzono komórki towarzystwa „Hromada”. W latach 1864–1867 Wasyl Mychajłowycz Biłozerski służył w komitecie ustrojowym Królestwa Polskiego w Warszawie jako ekspert do spraw reformy rolnej. Z czasem mianowano go dyrektorem Kancelarii komitetu rządowego Polski. Przebywając w służbie państwowej w Polsce, aktywnie współpracował z działaczami „Hromady” z Galicji i drukował swoje artykuły w czasopismach „Meta” i „Prawda” pod pseudonimami W. H., Wołowid Mykoła, Mykoła W., Rusyn i in. Po dymisji Wasyl Biłozerski jeszcze przez pewien czas mieszkał w pełnym zgiełku Petersburgu, jednak starość spędził w zacisznym rodowym chutorze Motroniówka. W kręgu rodzinnym z kochającą żoną Nadią i trojgiem dzieci dożywał swoich dni na ukraińskich terenach. Lecz 4 marca 1899 roku zbolałe serce ukraińskiego patrioty, orędownika chrześcijańskiej moralności, znanego ukraińskiego dziennikarza i działacza społecznego Wasyla Mychajłowycza Biłozerskiego przestało bić. Jego twórczość inspirowała Ukraińców XIX wieku do nowych osiągnięć na rzecz odrodzenia ukraińskiej samooceny i miłości do ojczystego języka. UPA”, „Na chwałę Czerniowiec. W 600-lecie pierwszej pisemnej wzmianki o mieście”, „25 lat niepodległości Ukrainy”, „W 100-lecie Wiecu Bukowińskiego”, „30 lat eparchii czerniowiecko-bukowińskiej Ukraińskiej cerkwi prawosławnej”, „Za zasługi dla Bukowiny”, a także dyplomami Związku Artystów Ukrainy oraz międzynarodowych konkursów ekslibrisu. Laureat obwodowych nagród literacko-artystycznych imienia Sydora Worobkewycza (2001); Jurija Fedkowycza – oświeciciela Bukowiny (2014); Odarki Kyselyci (2018); Międzynarodowej nagrody imienia Olhy Kobylańskiej (2019). O twórczości Iwana Bałana niejednokrotnie ukazywały się artykuły w obwodowych, republikańskich i zagranicznych czasopismach. Pozostanie w naszej pamięci jako inteligent, wszechstronnie rozwinięta osobowość, artysta, kolekcjoner dzieł sztuki użytkowej narodowej sztuki, szczery patriota Ukrainy.
Tłumaczenie maszynowe
Myron FEDORIWPierwsze dziesięciolecia XIX wieku stały się promieniami narodowo-kulturowego odrodzenia Ukraińców na swojej ojczystej ziemi, która była wówczas okupowana przez podstępnych sąsiadów. Akademicka (lub antykwaryczna) faza ukraińskiego renesansu przebiegała pod wpływem „Eneidy” Iwana Kotlarewskiego oraz utworów jego naśladowców, wśród których warto wyróżnić prozę Hryhorija Kwitki-Osnowjanenki, a także badania naukowe i znaleziska literackie aktywistów Charkowskiego koła literatów. W takiej atmosferze społeczno-politycznej 200 lat temu (styczeń 1825 roku) w szlacheckiej rodzinie na chutorze Motroniwka (obecnie w składzie wsi Ołeniwka w rejonie borzniańskim obwodu czernihowskiego) urodził się przyszły uczony i pedagog, dziennikarz oraz działacz społeczny Wasyl Mychajłowycz Biłozerski. Mama Wasyla Biłozerskiego – Motrona Pyłypiwna (z domu Syłewycz) – córka kozackiego sotnika, z rodu hetmana Ukrainy Pawła Połubotka. Tata – Mychajło Wasylowycz Biłozerski – wychowanek Kijowskiej Akademii Duchownej, był borzniańskim powiatowym marszałkiem szlachty. Dzieciństwo Wasyla Biłozerskiego było przepełnione miłością i zgodą. Wielka rodzina Biłozerskich mieszkała w założonym przez głowę rodziny rodowym chutorze Motroniwka. Ich rodowe gniazdo składało się z dziesięciopokojowego domu oraz pięciopokojowej oficyny. Wszyscy w rodzinie lubili czytać książki i byli pokornymi parafianami cerkwi prawosławnej. W rodzinie często rozbrzmiewały starodawne ukraińskie pieśni ludowe, a na noc mama Motrona koniecznie opowiadała dzieciom ukraińskie podania ludowe i bajki. Od 1841 roku Wasyl Biłozerski studiował na wydziale historyczno-filologicznym Uniwersytetu Kijowskiego Świętego Włodzimierza. Tam zanurzył się w studiowanie historii wschodnich Słowian, ich folkloru i etnografii. Dzięki wsparciu Dmytra Pałczykowa pilny student Wasyl Biłozerski poznał znanego już na ukraińskich ziemiach ukraińskiego pisarza i językoznawcę Pantełejmona Kulisza, który stał się dla Wasyla i przy-Nestor MYZAK, doktor nauk historycznych, profesor Czerniowieckiego Uniwersytetu Narodowego im. J. Fedkowycza
6 marca 2025 r. w 84. roku życia w Czerniowcach przestało bić serce zasłużonego artysty Ukrainy Iwana Dmytrowycza Bałana. Urodził się Iwan Bałan 2 sierpnia 1941 roku we wsi Striłkiwci w rejonie borszczowskim obwodu tarnopolskiego. Ukończył Ukraiński Instytut Poligraficzny imienia Iwana Fedorowa we Lwowie (obecnie Ukraińska Akademia Drukarstwa) na specjalności projektowanie i ilustrowanie książki, pracował w dziedzinie grafiki sztalugowej i małej grafiki książkowej, malarstwa, projektowania produktów drukowanych. Zajmował się wystrojem artystycznym wnętrz budynków użyteczności publicznej, stworzył ekspozycje muzeów pamięci Olhy Kobylańskiej, Zarządu spraw wewnętrznych, i starszym mentorem. To właśnie Kulisz przyczynił się do wprowadzenia Wasyla Biłozerskiego do kręgu wpływowej ukraińskiej arystokracji w Kijowie. Przyczynił się także do rozwoju talentu pisarskiego i dziennikarskiego Wasyla dzięki cotygodniowym spotkaniom kółka literackiego pod kierownictwem Mychajła Maksymowycza i Pantełejmona Kulisza. Tak więc już w 1843 roku za rekomendacją tegoż Pantełejmona Kulisza praktykujący student Wasyl Biłozerski zajmował się przepisywaniem dokumentów z archiwum Ołeksandra i Mychajła Chanenków dla Tymczasowej komisji do spraw rozpatrywania dawnych aktów. Dzięki Pantełejmonowi Kuliszowi wielki marzyciel Biłozerski zaprzyjaźnił się z ukraińskimi światłymi umysłami: Mykołą Hułakiem, Ołeksandrem Nawroćkim, Mykołą Kostomarowem, Tarasem Szewczenką i innymi. W kręgu młodych intelektualistów zrodziła się idea przejścia do bardziej praktycznych działań na rzecz oświecenia narodu ukraińskiego. Wiosną 1846 roku z inicjatywy Mykoły Kostomarowa, Wasyla Biłozerskiego i Mykoły Hułaka zorganizowano Bractwo Świętych Cyryla i Metodego, którego celem było działanie na wzór popularnych lóż masońskich. Kostomarow i Hułak opracowali symbolikę Bractwa: pierścienie z napisami “Św. Cyryl i Metody” oraz pieczęć z dewizą “I zrozumiecie prawdę, a prawda was wyzwoli”. A Wasyl Biłozerski brał aktywny udział w tworzeniu “Statutu Słowiańskiego bractwa Św. Cyryla i Metodego”. To właśnie jego pióru zawdzięczamy “Zapiski”, które wyjaśniają główne zasady nakreślone w Statucie Bractwa, mającego działać na zasadach chrześcijańskiej nauki o sprawiedliwości, wolności, równości i braterstwie poprzez szerokie reformy państwowe. Do zadań programowych Bractwa Biłozerski zaliczał likwidację poddaństwa, zrównanie w prawach wszystkich stanów, szerzenie oświaty wśród mas ludowych, zjednoczenie wszystkich Słowian w federacyjną republikę z ustrojem parlamentarnym, przyznanie każdemu narodowi równych praw. Młodzi patrioci zjednoczyli się, jak później wspominał Pantełejmon Kulisz, wokół wielkiego zamysłu – “wydźwignąć ojczysty język i naród z duchowego upadku, a ukraińskiego chłopa pańszczyźnianego z niewoli duchowej i społecznej”. W latach 1846–1847 Wasyl Mychajłowycz propagował wśród inteligencji Połtawy idee bractwa. W salonie literackim Sofii Kapnist nauczyciel Wasyl Biłozerski deklamował utwory ukraińskich, czeskich i serbskich poetów, wskazując na pokrewieństwo języków słowiańskich i postępowe idee literatów-słowianofilów. W marcu 1847 roku ze swoim teraz już szwagrem Pantełejmonem Kuliszem ideowy bratczyk Wasyl Biłozerski wyruszył do Polski. Po próbach włączenia do Bractwa słowianofilów Warszawy w kwietniu 1847 roku Wasyl Biłozerski i Pantełejmon Kulisz zostali aresztowani i przetransportowani do Twierdzy Pietropawłowskiej w Petersburgu, która była największym więzieniem politycznym w Imperium Rosyjskim. A potem był wyrok sądu i po czterech miesiącach uwięzienia – zesłanie Biłozerskiego do Karelii. Zdolności młodego filologa postanowiono wykorzystać w miejscach podboju małych narodów. W Pietrozawodsku pod czujnym nadzorem żandarmerii Wasylowi Biłozerskiemu przyszło pracować jako młodszy pomocnik kancelarii gubernialnej. Zesłańca nadzorcy charakteryzowali jako łagodnego, dobrotliwego człowieka, oddanego orędownika chrześcijańskich postulatów. Jego skromność i staranność zostały docenione przez przełożonych stopniowym awansem po szczeblach kariery. Tak więc w 1849 roku Wasyl Biłozerski został mianowany asesorem zarządu gubernialnego w Ołońcu, a z czasem otrzymał nawet rangę radcy tytularnego. Podczas zesłania Wasyl Biłozerski miał radość poślubić szlachciankę Nadię Hen. Jednak zesłanie pozostawało zesłaniem. Naturalne dążenie Biłozerskiego do wyrwania się z kleszczy nadzoru uwieńczone zostało małym zwycięstwem. Dzięki wsparciu wpływowych krewnych w 1856 roku z Wasyla Biłozerskiego zdjęto tajny nadzór i udzielono pozwolenia na przeprowadzkę do Petersburga. W tym samym 1856 roku Wasyl Biłozerski wydrukował “Kroniki południowo-ruskie, odkryte i wydane przez W. Biłozerskiego”. W Petersburskim urzędzie ds. porządku publicznego Wasyl Biłozerski pracował na stanowisku radcy tytularnego. W Petersburgu Wasylowi Biłozerskiemu udało się odnowić kontakty z dawnymi przyjaciółmi: Mykołą Kostomarowem, Pantełejmonem Kuliszem i Tarasem Szewczenką. W przyjacielskich rozmowach zrodził się pomysł druku ukraińskiego czasopisma w Petersburgu, gdyż na ziemiach ukraińskich druk publikacji w języku ukraińskim był zakazany. I właśnie Wasylowi Biłozerskiemu udało się wcielić w życie to zamierzenie. Od stycznia 1861 roku do października 1862 roku pod redakcją Wasyla Biłozerskiego w Petersburgu wydawana na rzecz rozbudowy i tworzenia ukraińskiej państwowości. Wchodził w skład redakcji czasopisma dla dzieci “Ukraińska jaskółka”, pracował w towarzystwie “Proświta”, pomagał w organizacji festiwalu “Czerwona ruta”. Przez dziesięciolecia był przewodniczącym jury prac twórczych uczniów szkół artystycznych obwodu czerniowieckiego “Bukowiński rozkwit”, przewodniczącym komisji kwalifikacyjnej Wyższej Szkoły Zawodowej nr 5, wybierany był do składu zarządu Czerniowieckiej organizacji obwodowej Narodowego Związku Artystów Ukrainy, członkiem rad ekspozycyjnych obwodowych wystaw artystycznych, delegatem zjazdów i plenów Narodowego Związku Artystów Ukrainy, ukraińskiej inteligencji. W warunkach władzy sowieckiej przebywał pod kontrolą KGB, o czym informował magazyn “Ukraiński biuletyn” wydawnictwa “Smołoskyp”. Za aktywną działalność twórczą Iwan Bałan został odznaczony medalami jubileuszowymi “60 lat. Uczestnicy hromady czernihowskiej oraz goście z innych regionów. Od lewej do prawej, górny rząd: Borys Hrinczenko, Mychajło Kociubynski, Wołodymyr Samijłenko, Denys Lukijanowycz (Galicja), Hryhorij O. Kowalenko, Iwan Rudenko, Arkadij Werzyłow, A. Bałyka, Wasyl Domanicki (Kijów), Ołeksandr L. Hlibow. Dolny rząd: Wira Kociubynska, Illa Szrah, Mykoła Łewycki (gubernia chersońska), F. Szkurkina, Roman Sembratowycz (Galicja)”}```
Tłumaczenie maszynowe
Początek tekstu może być niepełny — porównaj ze stroną oryginału
sprawach Czerniowieckiego obwodu i Muzeum Broni. Artystycznie zaprojektował ponad 100 książek, rozwijając najlepsze tradycje ukraińskiej grafiki książkowej. W dorobku twórczym artysty znajdują się ilustracje do utworów Iwana Franki, Bohdana Lepkiego, Ołeksandra Oleska, Jurija Fedʹkowycza oraz współczesnych autorów bukowińskich, takich jak Maria Matios, Wołodymyr Myhajłowski, Wasyl Babuch, Iwan Snihur. Największą wśród ukraińskich artystów serię dzieł twórca poświęcił walce wyzwoleńczej OUN, UPA, w których emocjonalnie odtworzył głęboką istotę narodowych bohaterów, ilustrując serię książek „Za ciebie, święta Ukrainо” Nestora Myzaka w trzydziestu tomach. Namalował on także jubileuszowe plakaty, poświęcone 600-leciu pierwszej pisemnej wzmianki o mieście Czerniowce, 65. rocznicy Ukraińskiej Armii Powstańczej, Roku Książki Ukraińskiej. Kolejną częścią twórczości artystycznej artysty są sztuka ekslibrisu oraz kartki okolicznościowe – „perfeliche”. Jasnym przejawem talentu artysty, dla przyszłych pokoleń, będą prace w dziedzinie sztuki sakralnej. Pracował nad zdobieniem czerniowieckich cerkwi. Napisał ikonę „Matka Boża Bukowińska” oraz szereg ikon o tematyce religijnej. Wśród nich: „Pomana” (1989), „Ukraina 1932–1933 rr.” (1992), „Wielkanocne dary” (1992), „Tryzna” (1996) i in. Swoje osiągnięcia artystyczne I. Balan prezentował na ogólnoukraińskich i zagranicznych wystawach malarstwa i grafiki we Włoszech, Niemczech, Wielkiej Brytanii, Austrii, Kanadzie, USA, Bułgarii i innych krajach świata. Różnorodna działalność społeczna Iwana Balana była skierowana
Tłumaczenie maszynowe
W 1861 roku w czerwcowym numerze czasopisma „Osnowa” – pierwszym ukraińskim miesięczniku literacko-naukowym – wydrukowano artykuł „Znaczenie Szewczenki dla Ukrainy. Odprowadzenie jego ciała na Ukrainę z Petersburga”. O przewiezieniu prochów Kobziarza z Petersburga na Ukrainę w naszym tygodniku już pisano1, w tej publikacji krótko zgrupuję i wyodrębnię jedynie ważne wnioski, sformułowane w czasopiśmie „Osnowa” zaraz po śmierci Szewczenki.
Wołodymyr MELNYCZENKO, doktor nauk historycznych, laureat Narodowej Nagrody Ukrainy imienia Tarasa Szewczenki
„Płaczą, tęsknią twoi druhowie; cały naród smuci się…” Redaktorem naczelnym „Osnowy” był ukraiński działacz społeczny i literacki, dziennikarz, współzałożyciel Bractwa Cyrylo-Metodiańskiego Wasyl Biłozerski (1825–1899). Bliski przyjaciel Tarasa Szewczenki, według słów poety, „mój współwięzień i sąsiad z kazamatu w 1847 roku” oraz „szczera ukraińska dusza”. Znany literaturoznawca Wiktor Dudko (1959–2015) odnotowywał szczególnie, że widział głównych czytelników czasopisma przeważnie wśród osób wykształconych i tych, które się uczą. Właśnie Biłozerskiego najczęściej nazywa się autorem wspomnianego obszernego artykułu, a także – przyjaciela Szewczenki, uczonego, literaturoznawcę, pisarza i filozofa Mychajła Maksymowycza (1804–1873). Jednak w tym przypadku chodzi, najprawdopodobniej, o lekkomyślność. Rzecz w tym, że w „Osnowie” autorzy są wymienieni na końcu publikacji, a po artykule „Znaczenie Szewczenki dla Ukrainy” czytamy: „M. Maksymowycz. 12 maja 1861 r. Mychajłowa Hora”. Lecz ten znamienny podpis dotyczył nie całego artykułu, a jedynie wiersza Mychajła Ołeksandrowycza, który wziął udział w ukraińskim pogrzebie Szewczenki, „Na pogrzeb T. Hr. Szewczenki pod Kaniowem”:
Spodziewano się Szewczenki
Ten rok na Ukrainę;
A doczekano się zobaczyć
Jego trumnę.
Stoi w Kaniowie w soborze,
Cała kwiatami owita;
Po kozacku – czerwoną
Kitajką okryta2.
. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .
Płaczą, tęsknią twoi druhowie;
Cały naród smuci się:
Sypią ziemię tobie i mówią:
Niech on króluje!
Wiersz Maksymowycza, który zamyka artykuł, jest długi i przejmujący – 20 ognistych strof – i wielu pomija redakcyjną uwagę – ostrzeżenie przed nim: „Myśleliśmy, żeby zatrzymać się na tym, odkładając naszą dalszą opowieść do otrzymania dokładnego opisu odprowadzenia Szewczenki z Moskwy3 do nowego jego grobu, oraz mów wygłoszonych nad nim w Moskwie, Kijowie i Kaniowie, gdy w tym czasie otrzymaliśmy od M. O. Maksymowycza (który był obecny na pogrzebie w Kaniowie) wiersze, które zaraz śpieszymy zakomunikować czytelnikom „Osnowy””. W ten sposób jednoznacznie wnioskujemy, że Mychajło Maksymowycz nie był jedynym autorem artykułu „Znaczenie Szewczenki dla Ukrainy”, który rozpatrujemy, chociaż niemało jego tekstów do niego trafiło. Powiedzmy, zamieszczono wiersz mieszkańca Mychajłowej Hory, napisany 12 marca 1861 roku, czyli niedługo po śmierci Szewczenki:
Wieczna pamięć tobie, druhu, Kobziarzu jedyny!
Twoja pieśń, twoja sława
Nie umrze, nie zginie…
Co więcej, w artykule opowiedziano, jak 25 marca 1858 roku w święto Zwiastowania Najświętszej Bogurodzicy, mówiąc słowami Szewczenki, „wielce szanowny M. O. Maksymowycz urządził mi obiad…”. Wtedy Taras Hryhorowycz, wracając z zesłania do Petersburga, zatrzymał się u Mychajła Szczepkina. Wiersz, który Maksymowycz przeczytał na przyjętym obiedzie, „Osnowa” również opublikowała:
Na święte Zwiastowanie
Ciebie przywitam,
Że ty, druhu mój, wróciłeś
Z dalekiego kraju!
Oj, jak druhu za tobą
Tęskniła Ukraina;
Ciągle ciebie wspominała,
A jak matka syna.
. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .
Zaśpiewaj nam takich pieśni,
Żeby matka – Ukraina
Weseliła się, że na sławę
Ciebie zrodziła!
Hryhorij Hałahan, który słuchał świątecznego czytania, był wzruszony, a wrażliwy Szczepkin rzewnie płakał. Sam autor ledwo powstrzymywał łzy. Poruszony Szewczenko zapisał tego dnia w Dzienniku: „Pod koniec obiadu amfitrion4 przeczytał na moją cześć swoje własne wiersze…”. Poezje Maksymowycza (łącznie ponad 30 strof!) nadzwyczaj pogłębiły i emocjonalnie zabarwiły nieprostą i smutną prozę czasopisma. Więc wychodzi na to, że Mychajło Ołeksandrowycz jako ich autor wniósł niemały wkład w stworzenie artykułu „Znaczenie Szewczenki dla Ukrainy”. Wśród innych materiałów, które zostały przemyślanie włączone do publikacji, w szczególności telegramów żałobnych, listów, odezw, zwrócę uwagę na publikację listu Marka Wowczka, która jeszcze nie wiedząc o śmierci Szewczenki, pisała do niego z Rzymu 8 marca 1861 roku: „Mój bardzo drogi Tarasie Hryhorowyczu! Słyszę, że Pan wciąż niedomaga i choruje, a sama już swoim rozumem dochodzę, jak to Pan nie oszczędza się i jaki gniewny teraz. Oto dobrzy ludzie powiedzą: „Tarasie Hryhorowyczu! Może Pan czapkę włoży – wiatr!” – A Pan zaraz i opończę z siebie zrzuca. – „Tarasie Hryhorowyczu, trzeba okno zamknąć – zimno…” – A Pan prędko do drzwi: niech na oścież i stoją. A sam Pan tylko jedno słowo wymawia: „Odczepcie się”, – i patrzy Pan tylko w lewy kąt. Ja wszystko to dobrze wiem, lecz nie boję się, a mówię Panu i proszę Pana bardzo: oszczędzaj Pan siebie. Czy takich jak Pan, u mnie pole zasiane? …Zapomniał Pan czy nie, że Pan jest przybranym ojcem? Kiedy przyjął Pan imię, to przyjął Pan i biedę ojcowską: teraz myśl Pan i nie zapominaj5. Żegnajcie. Oszczędzajcieże Pan siebie, proszę Pana bardzo”. W „Osnowie” tęsknie zaznaczono: „Niemożliwe było czytać ten list bez szczególnego wzruszającego uczucia: on nie zastał już Tarasa Hryhorowycza żywym, a tak żywo go przypomina”. Rzeczywiście, słowa Marka Wowczka, mówiąc po szewczenkowsku, rwą, rozdzierają serce, zapalają, rozbijają duszę… Wydaje się, przyjdź list w porę, Szewczenko nie śmiałby odejść w Zaświaty… Lecz w artykule podkreślono, że ciepłe, czułe słowa „przybranej córki… docierają do przybranego ojca już wtedy, kiedy był zimny i nieruchomy…”. Przypomnę, że właśnie w artykule „Znaczenie Szewczenki dla Ukrainy” list Marka Wowczka został opublikowany po raz pierwszy, i już tylko za to – doziemny pokłon jego twórcom… Wielce interesujące, że w „Osnowie” zauważyli list od członka Połtawskiej Hromady, przyszłego znanego biografa Szewczenki Ołeksandra Konyskiego (1836–1900), któremu szedł wtedy dopiero dwudziesty piąty rok, odnotowując, że „uczucie społeczne do pamięci narodowego poety żywiej od wszystkich wyraziła Połtawa”: „Przed obiadem, 27 lutego, zagrzmiała w Połtawie niespodziewana wieść i koło serca żmiją owinęła się… Czy trzebaż o tym i mówić, jaki żal, jaka smuta, jaka straszna nuda zaległa w duszę każdego, kto chociaż słyszał o Szewczence…”. Czasopismo nawet opublikowało wiersz Ołeksandra Jakowycza:
Śpij, Tarasie, cicho-cicho,
Póki Bóg rozbudzi;
Twojegoż słowa na Ukrainie
Wiecznie nie zapomną…
W kształtowaniu narodowego, duchowego i badawczego oblicza czasopisma „Osnowa” (według słów Tarasa Szewczenki, „swojego czasopisma”) brali udział Wasyl Biłozerski, Marko Wowczok, Mykoła Kostomarow, Mychajło Maksymowycz, Pantełejmon Kulisz, Stepan Rudanski, Ołeksandr Storożenko, Pawło Czubynski i inni. Swoją drogą, przed artykułem, który rozważamy, zamieszczono utwór Ołeksandry Kulisz (siostry Wasyla Biłozerskiego, żony Kulisza) „Nie było od małego – nie będzie i do końca” pod pseudonimem „A. Neczuj-Witer”. Wspomniany już Wiktor Dudko słusznie wywnioskował, że „Osnowa” w rzeczywistości „akumulowała cały ówczesny ukraiński potencjał intelektualny”. Biorąc pod uwagę czynne wykorzystanie tego cennego potencjału, uważałbym za celowe rozpatrywanie artykułu „Znaczenie Szewczenki dla Ukrainy” jako redakcyjnego, zbiorowego, oczywiście przygotowanego do publikacji przez Wasyla Biłozerskiego. W tekście używa on zaimka „my” („myśleliśmy było”; „my tym razem…”) i, moim zdaniem, nie chodzi tu o jego użycie zamiast „ja” w języku autorskim, lecz o to, że autor łączy siebie z innymi współpracownikami „Osnowy”. W tym kontekście chcę podkreślić, że Biłozerski doskonale rozumiał ratowniczą, mesjańską rolę Kobziarza w historycznym losie narodu ukraińskiego. Pamiętacie, jak w poemacie „Maria” (1859) matka Jezusa Chrystusa wcześniej od wszystkich ludzi „ujrzała” przyjście „samego Boga na ziemi”? Czy słyszysz ty, moja Mario? Mesjasz przyjdzie! – Już przyszedł, I my już widzieliśmy Mesjasza! Artykuł wyróżnia się głębokim uświadomieniem historycznej ważności analizy nowej sytuacji w ukraińskości, uwarunkowanej śmiercią wielkiego poety narodowego, oraz konieczności formowania w związku z tym kluczowych podsumowujących ocen twórczości Kobziarza. Odczuwa się narodziny i utrwalenie rozumienia oraz uświadomienia Tarasa Szewczenki jako unikalnego duchowego serca narodu, w naszych czasach, moim zdaniem, szczególnie wyraźnie sformułowane przez Oksanę Zabużko: „…W panteonie ukraińskich myślicieli Szewczenko zajmuje miejsce osobne i wyjątkowe – na tyle wyjątkowe, że duchowa historia Ukrainy od czasu jego pojawienia się i do teraz rozwija się, koniecznie odnosząc się do niego (i samookreślając się wobec niego) jako do swoistego absolutu – symbolicznie personifikowanej, wcielonej jedności istoty i istnienia w granicach świata narodowego…”. Na samym początku artykułu zwraca uwagę myśl o tym, że „Szewczenko obejmował tak szeroko przeszłe i obecne życie ojczyzny, tak wiernie rozumiał stan naszego współczesnego społeczeństwa i potrzeby narodu, że jego poezja naturalnie musiała dotknąć każdego”. Pomyślałem, na ile głęboko odpowiada to kluczowej maksymie Szewczenki o tym, że „historia mojego życia stanowi część historii mojej ojczyzny”, wyraźnie sformułowanej na rok przed śmiercią. W artykule od razu i wyraźnie zadeklarowano: „My… ograniczamy swoje zadanie do historycznie wiernego wyłożenia faktów, które dotarły do nas do chwili obecnej”. Zrozumiałe, że przede wszystkim chodzi o triumfalny powrót Szewczenki z zesłania do Petersburga przez Moskwę: „Powrót Szewczenki, po 10-letniej rozłące, witała cała Ukraina i nie-Ukraina z prawdziwym zachwytem: na całej drodze od Astrachania do Petersburga spotykali go jak przyjaciela wszyscy bez różnicy narodowości, którzy znali go z utworów lub z pogłosek; wszyscy starali się dać mu odczuć, że rozłąka i 10-letnie milczenie wcale go nie zmieniły ani w szacunku do niego jako człowieka, ani w miłości i współczuciu jako do ludowego śpiewaka”. Ten ważny wniosek potwierdził z czasem i pierwszy biograf poety Wasyl Masłow (ok. 1841–1880): „Powrót Szewczenki do stolicy gorąco witali wszyscy, którzy tylko znali jego znaczenie i los… W tym radosnym wydarzeniu czczono zarówno sam fakt wyzwolenia, jak i osobowość poety-artysty”. Jakby otrząsnąwszy się z analityki, twórcy artykułu jeszcze raz stanowczo zadeklarowali po raz drugi: „Ale my zbytnio odbiegliśmy od bezpośredniego swojego zadania: naszą sprawą jest wyłożyć dane; wnioski powstaną same z siebie”. Jednak w rzeczywistości twórcy artykułu na czele z Biłozerskim głęboko uświadamiali sobie i dążyli do analizy nowej sytuacji w ukraińskości, uwarunkowanej śmiercią wielkiego poety, oraz potrzeby formułowania w tym związku „wniosków zarówno dla teraźniejszości, jak i dla przyszłości”. Rzeczywiście, kluczowe podsumowujące oceny twórczości Kobziarza, dokonane ponad 160 lat temu, nie straciły aktualności i dzisiaj. „Aby można było śmiało wyciągnąć niektóre nie bezowocne wnioski zarówno dla teraźniejszości, jak i dla przyszłości”. Po pierwsze, artykuł czule odzwierciedlił rezonans po śmierci ukraińskiego geniusza. Zapisano w nim, że „śmierć biednego Kobziarza odbiła się wszędzie – „od chat do pałaców, u Ukraińców i nie-Ukraińców, u tych, którzy czytali i nie czytali Szewczenki, a jedynie słyszeli o tym chłopie-poecie””. Podkreślano, że szeroka popularność poety, współczucie dla niego płyną od czasu wydania „Kobziarza” w 1840 roku: „To współczucie nie zdradzało poety przez wszystkie 20 lat jego literackiej sławy; on sam, być może, nie podejrzewał, jak wielkim i głębokim ono było, tak samo, jak bardzo wielu ludzi dopiero po śmierci Szewczenki zrozumiało całe jego wysokie znaczenie, tylko”
Tłumaczenie maszynowe
Ciąg dalszy z wcześniejszej strony — fragment strony
po śmierci poety zrozumieli, że Taras rzeczywiście był dla Ukraińców ojcem”. Przypomnę, że we wspomnieniach Andrija Kozaczkowskiego spotykamy wzmiankę o tym, jak w Perejasławiu, w przyjacielskim towarzystwie pod koniec lata 1845 roku o Szewczence powiedziano: „Oto – ojciec! Na Boga, chłopcy, ojciec! Bądź zdrów, ojcze!”. Wiadomo, że w 1846 roku student Uniwersytetu św. Włodzimierza w Kijowie, cyrylo-metodyjczyk Heorhij Andruzkyj napisał wierszowane przesłanie do Szewczenki „Powiedz mi, ojcze”, które zaczynało się od wersów:
Powiedz mi, ojcze, Co dzieje się z nami – Jak na ciebie spojrzymy, Jakby nie swoi się staniemy.
To potoczne wielbienie Tarasa Szewczenki, które już zawierało w sobie wysoką pochwałę miłości, w „Osnowie” zostało podniesione zgodnie z zasługami Kobziarza do ogólnoukraińskiej skali duchowej i utrwalono historyczny fenomen: „Ojciec – Taras”… Po drugie, w artykule wyraźnie podkreślono decydujące znaczenie twórczości Szewczenki dla zachowania, utwierdzenia i rozwoju języka ukraińskiego, kształtowania się nowego języka literackiego: „Dziesięcioletnia rozłąka Ukrainy z Szewczenką ani trochę nie ostudziła zachwytu i miłości młodego pokolenia do poety, który niespodziewanie (w 1840 r.) przemówił językiem, w oczach piśmiennych, już zamarłym na ustach prostego, nieoświeconego ludu, językiem, dawno skazanym przez nich na bezżywotność. Z najpierwszych pieśni Kobziarza ożywiła się nadzieja niewielu, jeszcze związanych z korzeniem ludowego życia, że ten melodyjny ojczysty język, ta bogata i piękna ludowa poezja, w której odzwierciedlono tak żywe życie, nie umrą bezpłodnie…”. Jak trafnie zaznaczył znany językoznawca Pawło Hrycenko, w tamtym czasie na Ukrainie stary język księgowy stracił wpływ na sytuację językową, a społeczeństwo ukraińskie było językowo zdezintegrowane: niższe warstwy posługiwały się ukraińskim językiem ludowo-potocznym, dialektami, średnie i wyższe warstwy – przeważnie rosyjskim lub innymi językami, ostatecznie faktycznie odgradzając się od „niskiej” mowy chłopstwa. Sfery publiczną i edukacyjną zalał język rosyjski, cerkiewnosłowiański pokrywał sferę konfesyjną i wraz z rosyjskim był używany w edukacji początkowej. „W takich niesprzyjających okolicznościach socjolingwistycznych odbywało się kształtowanie osobowości językowej Szewczenki”. Przypomnę, co pisał o „Kobziarzu” Szewczenki z 1840 roku Iwan Franko (1856–1916): „Ta mała książeczka od razu otworzyła jakby nowy świat poezji, wybuchła jak źródło czystej zimnej wody, zajaśniała nieznaną dotąd w ukraińskim piśmiennictwie jasnością, prostotą i poetycką gracją wyrazu”. Już wspomniany Pawło Hrycenko podkreśla, że Szewczenko legitymizował ukraiński ludowy („chłopski”) język, błyskotliwie zademonstrował jego strukturalny i semantyczny potencjał, który pozwolił odtwarzać różnorodną informację, znacznie szerszą od potocznej codzienności. Chociaż, oczywiście, nierozerwalny związek z językiem ludowym, treściowa i ideowa zrozumiałość, bliskość do tradycji potocznej i folklorystycznej nie mogą zastąpić głównego w utworach Szewczenki – „osobnego stylu, który wniósł do naszej poezji” (Iwan Franko). Według słów Franki, widział on w Szewczence „najwyższego przedstawiciela nowożytnej literatury ukraińskiej”.
Powrócę do bezpośredniego cytowania artykułu „Znaczenie Szewczenki dla Ukrainy”, aby zachować dla czytelnika jego niepowtarzalną, radosną tonację i swoistą precyzję sformułowań: „…Po kilku latach, kiedy pogląd Szewczenki rozszerzył się, kiedy życie i sztuka mało-po-mału wypełniły w jego rozwoju to, czego nie dała mu edukacja, kiedy jego pieśni zabrzmiały wszystkimi strunami ludowej duszy i ludowe słowo jakimś cudem zaczęło wyrażać najskrytsze myśli współczesnego człowieka, nadzieja niewielu przeszła w radosną pewność, i wkrótce najbardziej niewierzący uwierzyli w możliwość rozwoju naszego języka, piśmiennictwa i życia na czystych ludowych zasadach”. Zwróćcie uwagę, jak terminowo i dokładnie utrwalono swoistość paradygmatu edukacyjnego Tarasa, który niezapomniany Iwan Dziuba nazwał „czasem wytężonej pracy nad sobą w oczekiwaniu na możliwość zmiany losu”.
T. Szewczenko. Autoportret (ze świecą). 1860 r.
Lecz najważniejsze: w cytowanych słowach – źródła narodowej maksymy, wyraźnie sformułowanej w naszych czasach przez poetę-filozofa Pawła Mowczana, który wywnioskował, że Taras Szewczenko jakby rozkodowuje wielkie treści w ojczystym słowie, a za nimi z biegiem czasu otwierają się nowe i nowe dodatkowe treści. Dlatego utwory narodowego geniusza są odbierane jako objawienie o wysokiej transcendentnej treści, którą odczytują nowe i nowe pokolenia: „I tych Wielkich słów ani zamazać, ani zatłuścić, ani zetrzeć: nimi wypełniona jest nasza narodowa przestrzeń. Dlatego on zawsze jest swój, ojczysty, pokrewny…”. W artykule z 1861 roku ludowość twórczości Szewczenki została słusznie podkreślona trafnymi słowami ukraińskiego historyka i pisarza, przyjaciela Szewczenki Mykoły Kostomarowa (1817–1885): „Pieśń Szewczenki była sama w sobie pieśnią ludową, tylko nową, – taką pieśnią, którą mógłby zaśpiewać teraz cały naród, – która powinna była wypłynąć z ludowej duszy, w położeniu ludowej współczesnej historii. Z tej strony Szewczenko był wybrańcem narodu w bezpośrednim znaczeniu tego słowa; naród jakby wybrał go, by śpiewał zamiast niego”. Opowiadano nawet wzruszającą historię o tym, jak na jednym twórczym spotkaniu przedstawicieli różnych narodów słowiańskich zaproponowano, aby każdy przeczytał w swoim języku najbliższą jego sercu poezję: „I oto jeden, zamiast czytać w ojczystym języku, poprosił o zgodę na przeczytanie ukraińskich wierszy Szewczenki…”. Tak bardzo chce się powiedzieć słowami Szewczenki, „że nasza duma, nasza pieśń, nie umrze, nie zginie…”. Poety „serce rwało się, śmiało, wylewało mowę…”. Cóż? „Aż wierzby naginały się słuchać tej mowy. Oto mowa!”. Lecz powtórzyć pod adresem Kobziarza jego młode wersy, zwrócone do Iwana Kotlarewskiego:
Zawieje wiatr po dolinie – Poszła dąbrową runa, Runa hula, Boża mowa…
W artykule wykazano, że po długiej i, zdawałoby się, bezowocnej walce o dobro narodu, kiedy struny duszy ludowej zamarły, jakby przypominając o końcu, pojawił się prawdziwy poeta, a to, co uważano za śmierć duchową, okazało się jedynie snem, zmęczeniem, rozczarowaniem… Zatem, na dwa lata przed osławionym cyrkularzem wałujewskim (lipiec 1863 roku), w którym stwierdzono, że „żadnego odrębnego języka małorosyjskiego nie było, nie ma i być nie może”, artykuł „Znaczenie Szewczenki dla Ukrainy” potwierdził język ukraiński jako odwiecznie ludowy, w duchu szewczenkowskim… Na zakończenie tego wątku przytoczę wniosek wspomnianego już Pawła Hrycenki, który kojąco wpływa na ukraińską duszę: „Zorientowanie na język utworów Szewczenki jako wzorzec do naśladowania w II połowie XIX i w XX wieku okazało się produktywne i decydujące dla formowania oraz ustanowienia standardu języka ukraińskiego nowej doby. Język Szewczenki pozostaje praktycznym i symbolicznym pełnym integratorem narodu także w XXI wieku”. Po trzecie. W „Osnowie”, w istocie, po raz pierwszy jasno sformułowano metodologicznie ważny wniosek: „…Przy całej swojej ludowości poezja Szewczenki nie nosi w sobie najmniejszego znaku jakiejkolwiek wyłączności – narodowej, religijnej, politycznej, stanowej; jego pieśni napełnione są taką… ludzką prawdą, że nie ma takiego narodu, nie ma takiego współczesnego rozwiniętego człowieka, który nie uznawałby ich za bliskie, drogie sobie”. Wreszcie w publikacji wskazano na to, że wielka dusza wielkiego poety była napełniona bezgraniczną miłością do ludzi: „Szewczenko kochał i szanował człowieka takim, jakim jest, jakim wyszedł z rąk życia, historii; on jaśniej niż wielu rozumiał, dlaczego wyszli takimi, a nie innymi, i był pobłażliwy dla wszystkich ich wad”. Oczywiste jest, że to stwierdzenie wymaga głębokiego i wszechstronnego rozwinięcia, co do tej pory nie zostało w pełni zrobione. Autorzy zaznaczali, że Szewczenko, będąc prawdziwym poetą prawdy i życia, wyrazicielem interesów całego narodu, który tak wiele wycierpiał, nie mógł uosabiać w swojej poezji jedynie idealnych dążeń: „Ale tam, gdzie wyraża samego siebie, jego poezja zawsze przesiąknięta jest duchem nowego życia, pojednawczych relacji nawet z wrogami… Szewczence, jako wielkiej sile moralnej, niepotrzebne były przekleństwa”. Wydaje się, że tutaj można by łatwo zaprzeczyć bezpośrednim cytatem z Szewczenki, powiedzmy, z poematu „Sen” (1844) dotyczącego rosyjskiego cara: „Wesel się, srogi kacie, / Przeklęty! przeklęty!”. Albo z wiersza „Choć leżącego i nie biją…” (1860) dotyczącego carycy: „Ciebie zaś, o suko! / I my sami, i nasze wnuki, / I światem ludzie przeklną!”. Lecz, oczywiście, o tym w publikacji nie mogło być nawet wzmianki, a najważniejsze, że Szewczenkę – historyczny fenomen „wielkiej siły moralnej” – w rzeczywistości definiuje dążenie, „żeby nasza prawda nie przepadła, / Żeby nasze słowo nie umierało”. Należy zaznaczyć, że w artykule przekazano mentalną mądrość i ostrą przenikliwość narodu ukraińskiego: „Głęboko odczuty żal Ukraińców pokazał, że i współczesne pokolenie umiało ocenić Szewczenkę, że i ono umie być wdzięczne”. Zatem w czerwcu 1861 roku, czyli wkrótce po śmierci Tarasa Szewczenki, czasopismo „Osnowa” podjęło krótką, za to błyskotliwą próbę historycznie prawdziwego zrozumienia jego życia i twórczości. Przyjaciele Szewczenki nie tylko przekonująco pokazali, że z bliska dostrzegli bezcenne zasługi Kobziarza dla Ukrainy i narodu ukraińskiego, dla całej światowej kultury, ale także sformułowali swoje wnioski z wysoką uczonością6. Najważniejsze, że artykuł, związany z odprowadzeniem prochów Szewczenki na Ukrainę zgodnie z jego Testamentem, już samym swoim tytułem – „Znaczenie Szewczenki dla Ukrainy” – nieodwołalnie potwierdzał bezinteresowną, ofiarną miłość Kobziarza do niej:
Ja tak ją, ja tak kocham
Moją Ukrainę ubogą,
Że przeklnę świętego Boga,
Za nią duszę zgubię!
Na zakończenie uważam za swój obowiązek podkreślić, że nazwa własna „Ukraina”, odważnie i konsekwentnie używana oraz rozwinięta w kontekście analizy duchowej obecności Szewczenki, uczyniły artykuł, o którym mowa, wybitnym znakiem ukraińskiej tożsamości i swoistym źródłem pośmiertnego naukowego szewczenkoznawstwa.
________________
1 Zob.: Melnyczenko W. Hryhorij Czestachiwśkyj: „Jak wieźli Kobziarza, to ludu przybywało coraz więcej, coraz więcej i więcej” // Słowo Proświty. 2021. 29 kwietnia – 12 maja; Tegoż. Hryhorij Czestachiwśkyj: „Bardzo dobrze zrobiłem, że pojechałem z ojcem Tarasem…” // Słowo Proświty. 2021. 13–19 maja.
2 Przemawiając nad trumną Szewczenki, odkopaną z petersburskiej ziemi 26 kwietnia 1861 roku i przygotowaną do wysłania na Ukrainę, Pantełejmon Kulisz, jak odzwierciedlono w artykule, powiedział: „Cóż to o nas na Ukrainie powiedzą, jak my cię wyprawimy w drogę, nieprzykrytego czerwoną kitajką?... Jeszcze, dzięki Bogu świętemu, nie wyginęły kozackie dzieci, kozackie dusze, jest komu cię w drogę kitajką czerwoną przykryć… Twoją drogą, Tarasie, wszyscy my pójdziemy… Nasz jesteś, poeto, a my naród twój, my duchem twoim będziemy oddychać na wieki wieków…”.
3 Trumna z prochami Szewczenki w towarzystwie Hryhorija Czestachiwśkiego i Ołeksandra Łazarewśkiego 27 kwietnia przybyła koleją do Moskwy i, po panichidzie 28 kwietnia w arbackiej cerkwi świętego Tichona, na konnych wozach została przewieziona na Ukrainę. Szczegółowo zob.: Melnyczenko W. Taras Szewczenko w Moskwie. K., 2009. S. 693–728.
4 Amfitrion – w mitologii greckiej król miasta Tyryns, wnuk Perseusza, zasłynął ze swojej gościnności. Jego imię, wykorzystane przez J.-B. Moliera w komedii „Amfitrion”, stało się uosobieniem gościnnego gospodarza.
5 Po raz pierwszy Szewczenko nazwał Marko Wowczok „córką” w dedykowanym jej wierszu „Marko Wowczok”, napisanym „na pamiątkę” dnia ich poznania – 24 stycznia 1859 roku. Dalej w dedykacji na rękopisie poematu „Neofici”, podarowanym Marko Wowczok, czytamy: „Mojej jedynej córce Marusi Markowycz. Na pamiątkę 3 kwietnia 1859 roku. T. Szewczenko”. Wreszcie w 1860 roku poeta wysłał pisarce „Kobziarza” z dedykacją: „Mojej jedynej córce Marusi Markowycz i rodzony i chrzestny ojciec Taras Szewczenko”.
6 Zauważę, że czasopismo „Osnowa” dosłownie nazywało się „literacko-naukowym biuletynem”.
Tłumaczenie maszynowe
Ciąg dalszy z wcześniejszej strony — fragment strony
cia. Jakby sam Wszechświat potrzebował tego naszego wejścia w przestrzeń, która póki co pozostaje nieosiągalna dla świadomego człowieka. I właśnie tutaj pojawia się dziwna dwoistość: nienawidzisz śmierci za jej nieuchronność, ale jednocześnie jesteś jej wdzięczny za możliwość poczucia graniczności ostatniego dzwonka. Nawet jeśli ten dzwonek jest pełen tragizmu. Prosisz śmierć o wybaczenie, przyjmując ją taką, jaka jest, a nie taką, jaką chciałbyś ją widzieć. Postrzegasz rzeczywistość w jej prawdziwej postaci – po tej stronie ściany i po tamtej stronie również. Ale jednocześnie prosisz życie o wybaczenie za to, że nie jesteś w stanie przejść na drugą stronę. Boże wybacz mi wszystko co można wybaczyć człowiekowi ale nie wybaczyć śmierci nie wybaczyć młodej łzy… Przeżywasz prawdziwe emocje, możesz być szczęśliwy, głęboko odczuwać istotę bytu. Lecz nic z tego nie przybliża cię do tej granicy. Wszystko, co pozostaje, to milczeć lub rozmawiać milczeniem. I takie milczące przemawianie otacza lirycznego podmiotu, nadając mu życiodajny impuls, formuje szczególną amalgamatę metamodernistycznego myślenia Nowickiego. Dla lirycznego bohatera to niekończące się przejścia między przypadkowymi gabinetami i labiryntami, przez które przelatuje życie. Ktoś w to życie wierzy, a ktoś – nie. To – post-einsteinowska filozofia, która otwiera wielość rzeczywistości, z których każda prowadzi swoich “innych”. Ktoś przyjmuje prawdziwość tej rzeczywistości, inni pragną żyć tylko uczuciami, trzeci dystansują się od świata, uświadamiając sobie jego koniec w śmierci. Nie istnieje poprawna odpowiedź na pytanie o to, jak przeżyć rzeczywistość w pełni. Nie ma możliwości spojrzenia na życie z przeciwnej strony ściany. Bohaterowie książki Stanisława Nowickiego oraz jego liryczne podmioty wypróbowują różnorodne scenariusze bytu, podczas gdy sam podmiot jedynie je obserwuje i rejestruje. Czasem się raduje, czasem doznaje bólu od oszczerstw i niesprawiedliwości. Lecz ostatecznie wszystko to traci sens, gdyż rzeczywistość nieustannie płynie do swojego przystanku. Pozostaje tylko przeprosić śmierć za jej istnienie i kontynuować życie, wiedząc, że nic zasadniczo nowego już się nie wydarzy. Jednak jednocześnie wierzyć w Zmartwychwstanie, które już miało miejsce w wymiarze chrystologicznym. Ta wiara i niewiara jednocześnie, ta sprzeczność uczuć – nienawiść do śmierci i przepraszanie za nią – stanowią podstawę metamodernizmu poetyckiej rzeczywistości Nowickiego. W tej rzeczywistości krzyżują się śmierć i ludzkie dążenie do czegoś większego, co zawsze pozostaje za ścianą. małych form literackich tych autorów, próbując w tak oryginalny sposób zwrócić uwagę na czytanie tych wybitnych osobistości i proponując swoje wersje. W książce znalazły swoje ucieleśnienie także zapiski dziennikowe, nawiasem mówiąc, warto by je wydać osobnym tomem, gdyż tak starannie opisane w dziennikach wydarzenia są odzwierciedleniem historii pokolenia. Obok nich – wyciągi z najpopularniejszych wywiadów, przeprowadzonych w różnym czasie i przez różnych dziennikarzy. Na szczególną uwagę zasługuje dialog autora ze sztuczną inteligencją, co szczególnie podkreśla nowatorstwo Ihora Dowhaniuka. Książka jest dobrze ilustrowana fotografiami z osobistego archiwum autora. Wydana w doskonałej jakości poligraficznej przez Drukarnię Kołomyjską im. Romana Szuchewycza. Będąc skromnym z natury, autor ograniczył się do prezentacji wydania w wąskim gronie rodzinnym i przyjacielskim. Ale zainteresowanie jej treścią powinno być w nieograniczonej audytorium – od wysokich instytucji dyplomatycznych i państwowych, światowych wspólnot futurologicznych – i do każdej ukraińskiej rodziny, w której starają się wychować godne, narodowo świadome, humanitarne i ukształtowane Bożymi przykazaniami oraz ogólnoludzkimi wartościami nasze przedłużenie w tym świecie. Bo, jak twierdzi autor przedmowy, znany dziennikarz Dmytro Karpiak, swoją książką, jak i przykładem swojego życia, Ihor Dowhaniuk stara się zmienić świat na lepsze. Nadajmy temu wielkiemu pragnieniu siły. Razem jesteśmy w stanie to zrobić, zaczynając od siebie.
Tłumaczenie maszynowe
Dmytro Drozdowski i Stanisław Nowicki. Kijów, 2024 rok. Dmytro DROZDOWSKI. „Labirynty światła” otwierają przed czytelnikami nowego Stanisława Nowickiego. W tej książce religijne chrześcijańskie odczucie przeplata się z metafizyką dążenia do przebicia się przez ścianę, która ogranicza naszą wiedzę, miłość i życie. To książka o granicach i pragnieniu ich pokonania, o przeprosinach wobec świata za to, że nie jesteśmy w stanie dostrzec siebie za horyzontem i granicą tej ściany, która stoi na drodze do wieczności. W rytmach tekstu wyczuwa się spokój, podobny do powierzchni wody – równej na zewnątrz, ale głębokiej i niespokojnej wewnątrz. Ta głębia może w każdej chwili zamienić się w wir. Liryczny bohater S. Nowickiego kocha, całkowicie rozpuszczając się w tej, którą kocha. mógłbym pokochać każdą inną kobietę mógłbym zejść na psy i żyć bez niej służyłem pamięci i wielkiej ludzkiej sile którą czasem nazywają samotnością kochałem kobietę z szarymi oczami kochałem wszystko co kochała ona dotykałem wargami wszystkich części jej materii kochając każdą komórkę tej kobiety ale coś stało się z naszą miłością przyszło uświadomienie samej samotności jesienne liście stały się zbyt suche i pamięć stała się wrażliwa na miłość zostały białe chmury w niebieskim kręgu zostały małe fotografie w albumie zostały pocałunki i nocne ulice zostały dotyki dotyki dotyki Ale podmiot liryczny prześladuje poczucie ograniczenia zewnętrzną rzeczywistością. Brakuje mu istnienia w wymiarze fizycznym. Pragnie pokonać tę granicę i dotknąć metafizycznej przestrzeni, gdzie nie ma śmierci, a życie nie jest definiowane ramami czasu czy odczuć. Śmierć pozostaje po tej stronie ściany. A za nią – coś nieuchwytnego dla ludzkiego doświadczenia. Jednak właśnie pragnienie przejścia za granicę jest zakodowane w istocie ducha, który jest ucieleśniony w lirycznym bohaterze Nowickiego. To książka o filozofii i religii, o poszukiwaniu czegoś więcej niż zwykła rzeczywistość. Staje się ona swoistym kluczem do zrozumienia współczesnego pokolenia: pokolenia siły, pasji i turbulentnych interakcji ze światem. Ta książka zawiera coś z Objawienia – takiego, które jeszcze się nie wydarzyło i nie może się ziścić, dopóki istnieje ta ściana. Podmiot liryczny uświadamia sobie ograniczoność swojego istnienia przed Ścianą i nieuchronność pragnienia pokonania ich, wejścia w przestrzeń, gdzie nie istnieją już żadne ramy. Tam nie ma ani śmierci, ani początku, ani końca – czasowy szkielet po prostu się rozpuszcza. Szczególnie poraża pierwszy wiersz, który operuje kontrastami: chwila między pierwszym a ostatnim telefonem – jako symbol przejścia od uczuć do wieczności. pierwszy czy ostatni telefon wiem ostatni nigdy nie będzie przyjemny a pierwszy nie stanie się dla mnie wyczekiwanym Rzadko wspominamy, kto pierwszy do nas dzwonił w życiu. Takie rzeczy wydają się powszednie, dopóki nie zestawimy ich z czymś znaczącym. Ale szczególna semiotyka ostatniego telefonu – to moment uświadomienia: czas nie obraca się już razem z tobą i ty już nie kroczysz mu naprzeciw. dzień dobry naszej ostatniej rozmowie dzień dobry waszym oczom i ustom dzień dobry mojej i waszej śmierci dzień dobry dzień dobry dzień dobry spokojnie odrzekła śmierć ostatni telefon ostatnia rozmowa z jesiennym cieniem właśnie tym cieniem za skrzyżowaniem spokojnie spójrzcie na swój cień poznajcie objawienie poznajcie siebie jak nigdy i nikogo poznajcie cień dzikiej róży przy oknie ostatni telefon pierwszy telefon głos za skrzyżowaniem głos z cieniem za skrzyżowaniem Tomik poetycki Stanisława Nowickiego
Portret poety autorstwa artysty Zbigniewa Kresowatego, którego odkrywa nowy sposób wypowiadania się: coś fundamentalnego zmieniło się w samej składni, w budowie zdań. Poeta pragnie zbliżyć się do doświadczenia rzeczywistości, pozbawionego emocjonalnego zabarwienia. Tutaj jabłko staje się pocałunkiem, dźwięki samogłosek przeplatają się w amfiladach obrazów, a wszystko wokół nieustannie przechodzi z jednego stanu w drugi. Poeta jest swoistym alchemikiem, ale nawet jemu nie wystarcza ta symboliczna siła. Swoją myślą próbuje przebić granice świata fizycznego i wkroczyć w przestrzeń Bytu. Choć ta intonacja była obecna u wielu poetów XX wieku, w twórczości S. Nowickiego nabiera ona nowej autentyczności uczuć. To szczerość, która wynika ze zrozumienia marności wszystkiego. Szczerość w obliczu bezosobowej śmierci. Szczerość w przeżytej radości, która również jest skończona. W tomiku wyczuwalna jest przenikająca go postbarokowa głębia oraz wpływ metamodernizmu. Kody semantyczne użyte przez poetę harmonijnie łączą to, co niepołączalne, co jest jedną z kluczowych cech metamodernizmu. Jednak najważniejsze jest tutaj przyjęcie nieuchronności z radosnym spokojem. Świat trzeba przyjmować takim, jakim jest, i jednocześnie uznawać własną niezdolność do przeniknięcia w „inną stronę” Bytu. Adnotacje, „Okruchy życia” – to swoisty zbiór futurologicznych opowiadań, nowel, esejów o dzisiejszych przejawach sztucznej inteligencji oraz niedawnej przeszłości Ukrainy i Ziemi. Zapytacie: w czym dziwność? W czym nowatorstwo? Spróbuję argumentować. Posiadając przebogate doświadczenie życiowe, zarządcze, dyplomatyczne oraz ogromny bagaż zaangażowania społecznego, Ihor Dowhaniuk wyprowadza, moim zdaniem, jedyną dopuszczalną, moralnie uwarunkowaną formułę ludzkiego współistnienia, coś w rodzaju kantowskiego „Niebo gwiaździste nade mną, a prawo moralne we mnie”. I narodziny, początki tej formuły zaczynają się od Rodziny, rodzinnego korzenia. Dlatego też, co naturalne, w książce utrwalono pewne doświadczenie rodzinne i tradycje od dziada-pradziada aż po kontynuatorów rodu. A może, wyrażając się współczesnymi terminami, jest podstawa, by mówić o zbiorowej inteligencji rodzinnej, która u autora sumuje się w inteligencję i doświadczenie narodu, a dalej – całej ludzkiej wspólnoty. Książka składa się z 7 części. Z praktyki wydawniczej, wydawałoby się, zupełnie niepołączalnych, ponieważ w poszczególnych częściach znajduje się osobiste doświadczenie autora, oparte na tradycji rodzinnej, w innych – globalne tendencje i problemy oraz modele ich rozwiązywania. Oryginalnymi stronami w książce są dialogi w czasie, gdzie autor w formie artystycznej prowadzi dialog-rozmowę z wybitnymi postaciami literatury i historii – Bohdanem Łepkim, Borysem Hrynczenką, Wasylem Suchomłynskim, Ernestem Hemingwayem, parafrazując lub uwspółcześniając tematy i wątki ma-
Tłumaczenie maszynowe
Początek tekstu może być niepełny — porównaj ze stroną oryginału
dwóch książek, połączonych tą misją: Ihor Dowhanjuk. Nasz zbawca. Czekamy. – Kołomyja. „Wik”, 2019; Ihor Dowhanjuk. Okruchy życia. Kołomyja, 2024. Właściwie rozmowa dotyczyć będzie drugiej książki „Okruchy życia”, której premierę autor przypisał do Dnia Pracowników Służby Dyplomatycznej Ukrainy, obchodzonego 22 grudnia, oraz 35-lecia powstania Towarzystwa Języka Ukraińskiego im. Tarasa Szewczenki i odrodzenia „Proświty”. Jak wskazano w autorskiej krótkiej
Tłumaczenie maszynowe
Ciąg dalszy z wcześniejszej strony — fragment strony
wystawionych scen i pisała muzykę. Do głównej roli nieprzypadkowo wybrałam właśnie Polinę Snisarenko. Ma dobre przygotowanie plastyczne, posiada bazę klasycznej choreografii. Do tego pasuje typologicznie do takiej dziewczyny jak Amaga. Serhij Ponomarenko, który gra Ateja, to również niezwykle utalentowany plastycznie artysta. Uważam go za wspaniałego aktora dramatycznego, bardzo mi pomógł w tworzeniu scen. Daria Barihaszwili (Rosawa) to niezwykle przenikliwa aktorka dramatyczna, która dobrze rozumie, co robi na scenie. Daria również bardzo mi pomagała. Oprócz tego w spektaklu gra doświadczona aktorka Wiktorija Awdiejenko (Antiopa). Uważam, że naturalnie wkomponowała się w zespół młodzieży i stała się prawdziwym diamentem spektaklu. Ogólnie w procesie wystawiania starałam się odkryć potencjał plastyczny każdego aktora. Równolegle już na początku wykonano ogromny zakres pracy z artystką Olesią Strelbicką. Spotykałyśmy się codziennie, wiele rzeczy wymyślałyśmy razem. W procesie tworzenia spektaklu do pracy włączono również kostiumografkę Julię Hłazunową. Dla niej było to pierwsze takie doświadczenie. Bardzo się cieszę z powodu Julii. Uważam, że poradziła sobie na sto procent, wyszły świetne kostiumy. Ważne, że podobają się aktorom, a to już połowa sukcesu. W spektaklu są trzy wstawne obrazy wojny w świetle konturowym. Ludzkość nieustannie wojuje, a w rzeczywistości potrzebne są harmonia i balans. Jeśli ludzie nie będą rozumieć siebie nawzajem, nie będą szukać wspólnego mianownika, to będą wojować wiecznie. Prawdopodobnie to jest główna myśl naszej inscenizacji. Jestem zadowolona z pracy całego zespołu. Niezwykle wdzięczna jestem aktorom: byli maksymalnie skoncentrowani. Nie mieliśmy zbyt wiele czasu, by popracować na dużej scenie przed premierą. A spektakl jest dość skalny. Słowa podziękowania kieruję również do działów dźwięku i światła oraz montażystów. Stworzyliśmy spektakl dość szybko i udało się to dzięki całemu zespołowi teatru. Na premierze daliśmy z siebie maksimum tego, co mogliśmy zrobić. Ale już teraz widzę, co i gdzie trzeba dopracować, poprawić. Ogólnie jest to nietypowa inscenizacja dla naszego teatru – spektakl plastyczny z udziałem aktorów dramatycznych. Był to poważny egzamin, który zdali na szóstkę. wiersze o języku ukraińskim. Przez wiele lat związanych z zakładem, począwszy od 1972 roku, była niezmienną uczestniczką zakładowej żeńskiej kapeli ukraińskiej pieśni ludowej, a obecnie śpiewa z zespołem ludowym „Witowczany”. Wśród wielu utworów muzycznych szczególne miejsce zajmują pieśni i wiersze Tarasa Szewczenki. Podczas wydarzenia Hanna Stepaniwna wyrecytowała wiersz o Ukrainie oraz wraz z Haliną Kukurowską wykonały ukraińską pieśń. Na zakończenie mistrzyni wyraziła życzenie, aby dorastające pokolenie dziewcząt również nie stroniło od zajmowania się haftem, lecz uczyło się i przekazywało tę umiejętność swoim potomkom. Obecnie pani Hanna wyszywa nową koszulę-wyszywankę. Nasza ukraińska wyszywanka to swoisty kod narodu, którym na całym świecie będziemy zaświadczać, kim jesteśmy i czyimi dziećmi jesteśmy. Jest to szczególnie aktualne w obecnym czasie wojennym, kiedy niezwykle ważne jest pokazywanie swoich tradycji, swojej kultury oraz rozmawianie w ojczystym języku. Ważne jest dla nas bronienie swojego prawa do bycia Ukraińcami wszędzie i zawsze, bo Ukraina zaczyna się od każdego z nas. Dziękujemy wszystkim, którzy pracowali nad stworzeniem wystawy i pomagali w jej organizacji.
Tłumaczenie maszynowe
Eduard OWCHARENKO Zdjęcie udostępnione przez teatr Czy możliwe jest znalezienie miłości w świecie, w którym panują wojna i bezlitosne zwyczaje? Na czarnomorskich stepach w VII w. p.n.e. rozgrywa się historia kosaczek – dumnych amazonek, które żyją według własnych praw. Ich piękno i siła to ich broń, a niezależność – ich istota. Ale co się stanie, gdy jedna z nich, młoda Amaga, wystąpi przeciwko tradycjom, szukając nie tylko wolności, ale i prawdziwej miłości? Konfrontacja z wojownikami-scytami zmienia się w próbę dla dwóch narodów, które splatają się w sieci uczuć i bitwy. Bohaterka musi wybrać: miłość czy obowiązek, tradycja czy własna droga. Spektakl „Pramatki stepów” to połączenie dynamicznej plastyki, emocjonalnej głębi i epickiej opowieści o sile kobiety, poszukiwaniu harmonii oraz niezwyciężonej miłości, która zmienia losy. – Było pragnienie wystawienia czegoś według pradawnych ukraińskich legend – opowiada reżyserka i autorka choreografii Nina Zmerzła. – Początkowo myślałam, że będzie to spektakl o słońcu. Ponieważ u naszych przodków istniała cała dramaturgia: słońce się rodzi, potem goni je mityczna postać Mara, a później ono umiera. To dawna pogańska tradycja, istnieją legendy na ten temat. Z czasem zrozumiałam, że z takiego tematu nie da się wyciągnąć dramaturgii na cały spektakl, chyba że na dziecięcy. Zwróciłam się do specjalisty w kwestiach dawnych wierzeń i legend Wiaczesława Ostrowcewa, który jest członkiem wspólnoty rodzimowierców i od dawna bada ten temat. Zaproponował mi ideę: „A wiesz, że w czasach scytyjskich były kobiety silne, wolne? Według legendy nazywano je kosaczkami. Pisał o nich Herodot”. Odpychając się od legendy o kosaczkach, napisaliśmy własną historię. Kobiety już dawno występują za tym, aby mieć równe z mężczyznami prawa w patriarchalnym świecie. I uderzył mnie właśnie feministyczny pierwiastek tego tematu. Ale w rzeczywistości nie wyszła feministyczna sztuka, to raczej historia o poszukiwaniu harmonii. Wiaczesław mówił, że nie chce pisać sztuk beze mnie, bo byłby to męski, jednostronny pogląd na te kobiety. A potrzebny był pogląd i mężczyzny, i kobiety w tej sprawie. Faktycznie pisał on i pytał o moje zdanie. Radziliśmy się w kwestii szkieletu sztuki, scen, historii, synopsisu. Ogółem na napisanie utworu poszło około pół roku. Zwróciłam się z pomysłem wystawienia spektaklu według tej sztuki do kierownictwa Młodego Teatru – i dano nam zielone światło. Kierownictwo zaproponowało również pewne korekty, więc nieco przerobiliśmy utwór. Wcześniej wystawiłam plastyczny spektakl „Dorian Gray” w Małym Teatrze Dramatycznym. Był tam grany nieco ponad rok, ale od początku pełnoskalowej wojny nie jest wystawiany. Wtedy próbowałam swoich sił w reżyserii. Bo jedną rzeczą jest być choreografem-inscenizatorem, a reżyser – to krok naprzód, większa odpowiedzialność i o wiele trudniej. W końcu zrozumiałam, że od dawna pracuję w Młodym Teatrze, dobrze znam tych aktorów, a oni – mnie. Nadszedł czas, by stworzyć coś razem. Zatem to moja druga inscenizacja i pierwsza takiej skali oraz na dużej scenie. Wybrałam gatunek dramatu plastycznego. Nie powiem, że jestem już ukształtowaną reżyserką. Uważam się za początkującą reżyserkę. Jestem przede wszystkim choreografem-inscenizatorem. Teatr dramatyczny to nie do końca moja sprawa. Chcę pracować właśnie w kierunku dramatu plastycznego. Pracować także ze słowem, ale żeby plastyka była na pierwszym miejscu. Najpierw przygotowywałam aktorów do tego, co ich czeka, prowadziłam treningi. Dołączyłam do pracy swojego asystenta Ihora Łahaja. Prowadził on akrobatyczne treningi dla chłopaków i dziewcząt. Czyli najpierw przygotowanie fizyczne. A kiedy aktorzy przystąpili do tworzenia spektaklu, to sztukę przerabialiśmy razem z nimi. Każdy wykonawca ma swoją wizję, szanuję wszystkie opinie. Każdy wniósł swoją cząstkę. Po tym, jak rozebraliśmy sztukę, zaczęliśmy wystawiać spektakl scena po scenie. Do procesu dołączył kompozytor Ilja Czoporow, który pisał nam muzykę. Czasami najpierw była muzyka, a potem tworzyliśmy sceny, czasami odwrotnie – kompozytor oglądał wideo. Lilia POŁKOWNYCZENKO, kierowniczka biblioteki-filii nr 18 Centralnej Biblioteki Miejskiej im. M. L. Kropywnyckiego w Mikołajowie, przewodnicząca organizacji społecznej „Witowskie Towarzystwo Ukraińskie”. 6 marca w bibliotece-filii nr 18 Centralnej Biblioteki Miejskiej im. Kropywnyckiego w Mikołajowie odbyło się otwarcie wystawy wyszywanych prac witowskiej mistrzyni, członkini organizacji społecznej „Witowskie Towarzystwo Ukraińskie” Hanny Szachował „Nie ma na świecie Ukrainy, nie ma innego Dniepru...”. Wystawa poświęcona jest 211. rocznicy urodzin Tarasa Szewczenki. Wystawa została zorganizowana przy wsparciu organizacji społecznych „Witowskie Towarzystwo Ukraińskie” oraz „Proświta” obwodu mikołajowskiego. W galerii prac mistrzyni znajdują się dwa wyszywane portrety Tarasa Szewczenki oraz krajobrazy malowniczej Ukrainy, wyszywane pejzaże z kwiatami ukraińskich pól. Zaprezentowano prace, które Hanna Stepaniwna Szachował wyszywała podczas wojny i wcześniej. Na wystawie przedstawiono 26 prac: przyroda naszego Krymu, ukraiński step, łany, ukraińskie chatki, pory roku. Wydarzenie odbyło się z udziałem działaczki „Proświty” z rejonu Korablewnego, zakładu „Ocean”, utalentowanej kobiety, witowskiej śpiewaczki Hałyny Kukurowskiej oraz uczniów klasy 8-A Mikołajowskiego Liceum nr 58. Opowiadała o życiu i twórczości. Repertuar Kijowskiego Narodowego Akademickiego Młodego Teatru niedawno wzbogacił się o plastyczno-dramatyczny spektakl o sile, wolności i miłości „Pramatki stepów” według sztuki Wiaczesława Ostrowcewa „Kosaczki – pramatki stepów”. Jej gatunek określono jako dramaturgiczno-poetycki epos.
Tłumaczenie maszynowe
Początek tekstu może być niepełny — porównaj ze stroną oryginału
twórczość Hanny Szachowal, kierowniczka biblioteki, przewodnicząca organizacji społecznej „Witowskie Ukraińskie Towarzystwo” Lilija Połkownykowenko, ponieważ odwiedziwszy dom mistrzyni, miała możliwość obejrzeć galerię wyhaftowanych prac, która wywarła niezwykłe wrażenie i uczucia. W bibliotece Hanna Stepanivna jest prowadzącą klub konwersacji w języku ukraińskim „Dijе Słowo”, ucząc ojczystego języka wszystkich chętnych. Utworzony klub stał się znaleziskiem dla mieszkańców rosyjskojęzycznych i zyskał popularność dzięki pani Ganny. Opowiadając o Hannie Szachowal, warto wspomnieć, że pochodzi ona z Podola, z obwodu chmielnickiego. Przeprowadziła się do Mikołajowa i od 1972 roku zaczęła pracować w stoczni „Okean”. Haftować uczyła się u matki, Juchymki Hryhorywny, od piątej klasy. Od 1992 roku cały wolny czas zaczęła poświęcać wzorom igłą z nitką, wkładając w nie nastrój, uczucie do rodzinnej ziemi. W każdej rzeczy żyje odbicie cząstki duszy. Ponad osiemdziesiąt haftowanych ręczników rozdała Hanna Stepanivna. Trzy prace rękodzielniczki wyruszyły w daleką Amerykę. Pięknie wyhaftowany herb Ukrainy znajduje się w jednej z niemieckich gmin. Przekazała go delegacja uczniów i nauczycieli liceum. Prace mistrzyni pozostały także w niemieckich wsiach. Pierwsza prezentacja ręcznie wykonanych prac w pomieszczeniu biblioteki odbyła się z powodzeniem w marcu 2012 roku. Od tego czasu pojawiło się wiele nowości. Drugą wystawę swoich prac mistrzyni poświęciła Proroku naszego narodu. Trzecia wystawa Hanny Szachowal pod nazwą „Wyhaftowana spuścizna niepokonanych” odbywała się w bibliotece pod koniec września 2023 roku, była poświęcona Ogólnoukraińskiemu Dniu Bibliotek i zorganizowana przez „Proświtę Mikołajowszczyzny” oraz Wiotwskie Ukraińskie Towarzystwo. Na wystawie zaprezentowano także te prace, które mistrzyni wyszywała podczas wojny. Wielką swoją miłość oddawała Hanna Stepanivna swojemu mężowi Anatolijowi Romanowyczowi, z którym szła u boku ponad pięćdziesiąt lat. Pomagał w twórczości, sam haftował, nauczywszy się od żony, zawsze wspierał ją i inspirował. Własne miniatury ma także córka Natalia. Pani Hanna, jako człowiek utalentowany, ma talent nie tylko do haftowania. Pisze jeszcze dla siebie, do swojego ukochanego zeszytu, wiersze o rodzinnym, słonecznikowym kraju, wiersze dla dzieci, cudo-
Tłumaczenie maszynowe
W Etnobibliotece (m. Kijów) odbył się koncert „Wiosna idzie, piękno niesie…”, poświęcony jubileuszowi ludowej artystki Ukrainy Switłany Myrwody. Na święto przybyli przyjaciele i wielbiciele twórczości pani Switłany. Eduard OWCHARENKO Zdjęcie z mediów społecznościowych – Dzisiaj zebraliśmy się w tej jasnej, eleganckiej sali, aby przeprowadzić wieczór autorski ludowej artystki Ukrainy Switłany Myrwody „Wiosna idzie, piękno niesie. Myrwoda i przyjaciele” – zaznaczyła kierowniczka Etnobiblioteki Iryna Sokołowa. – Aby wspólnie zanurzyć się w świat czarującej muzyki, głębokich uczuć, prawdziwej ukraińskiej duszy. Ten wieczór jest wyjątkowy, gdyż poświęcony osobie, która niesie światło pieśni, ludową mądrość i piękno ojczystego słowa. Dla wszystkich obecnych zabrzmią melodie wiosny, miłości i natchnienia w wykonaniu pani Switłany. Piosenkarki, która swoją twórczością zawsze darzy ciepłem i światłem każde serce. Jej głos, niczym wiosenny strumień, dźwięczy szczerością. A każda pieśń to echo ludowej duszy. Ale to wieczór nie tylko o wiośnie w przyrodzie. To wiosna w muzyce, w słowie, w naszych sercach. Razem ze Switłaną Myrwodą na scenę wyjdą jej przyjaciele, artyści, którzy stworzą dla was prawdziwe święto. Niech więc to spotkanie stanie się źródłem radości, natchnienia i harmonii. Zapraszamy do delektowania się atmosferą wieczoru autorskiego. Po tym wszyscy obecni na wielkim ekranie mogli zobaczyć teledysk „Hymn Ukrainy – Hymn Zwycięstwa” w stylu rock, autor pomysłu – kierownik teatru pieśni „Kołeso” Anatolij Babycz. Następnie przy burzliwych oklaskach na scenę wyszła jubilatka i podarowała pieśń „Kwiaty wiosny” (muzyka i słowa Leopolda Jaszczenki). Prawdziwym symbolem piosenkarki jest bandura, na której gra od ósmego roku życia. Słowa miłości do tego instrumentu muzycznego wyraziła w pieśni „Śpiewa bandury struna” (słowa Inny Leszczuk, muzyka Iwana Pustowego). – Przypadków nie ma – przekonany jest przyjaciel piosenkarki, aktor teatralny i filmowy Anatolij Suchanow. – W strasznym 2022 roku, kiedy ludzie po trochu zaczęli wracać do zmysłów, my z panią Switłaną stworzyliśmy zdumiewający program „Arystokratyczny salon ukraińskiego romansu”, gdzie brzmiały ukraińskie romanse, które zostały napisane wiele lat temu, oraz romanse współczesne. Ale co najważniejsze – opowiadaliśmy ludziom o utworach ukradzionych nam przez moskali. Dla wielu był to szok. Najjaskrawszy przykład: pieśń z filmu „Dni Turbinów”, to ukradziony starodawny miejski ukraiński romans. A pod ludową pieśń „Astry białe” podłożyli tekst o „gimnastiorkach”... Prezentem od pana Anatolija stał się wyrecytowany przez niego wiersz Liny Kostenko: „Wieczorne słońce, dziękuję za dzień!” – W duszy mamy tylko jedno – wdzięczność obrońcom – podkreśliła Switłana Myrwoda. – W każdym koncercie nie mamy prawa zapominać i musimy oddawać hołd pamięci tych, których z nami już nie ma i którzy złożyli za Ukrainę, za nas swoje życie. Dedykuję im pieśń „Lacrimosa wojny” (słowa Serho Sokownika, muzyka Ołeksandra Lisinczuka). Wszyscy goście uczcili pamięć poległych bohaterów i wyrazili swoje wsparcie dla obecnej na sali Kateryny Stepaniwny Niszczimnej, której syn Andrij zginął 9 maja 2023 roku. A my mimo wszystko musimy się uśmiechać, znajdować w sobie siły, by być pięknymi i utalentowanymi. O tym była następna pieśń „Miłość wiary nie traci” (słowa Łarysy Petrowej, muzyka Łeonida Neczyporuka). Zasłużony artysta Ukrainy Wiktor Kawun przyznał, że przyjaźni się ze Switłaną Myrwodą już wiele lat. A tego wieczoru był improwizacja – razem zaśpiewali pieśń Ihora Szamo „Jesienne złoto”. Tak samo wieloletnia przyjaźń łączy panią Switłanę z wolontariuszką, laureatką międzynarodowych konkursów Władą Czajką. Poznały się dzięki koncertom wolontariackim. Od tego czasu minęło ponad dziesięć lat. Obie piosenkarki łączy wielka niezwyciężona siła – miłość do Ukrainy. Podczas koncertu Włada wykonała nową pieśń w swoim repertuarze „Ukraina jedna” (słowa Andrija Demydenki, muzyka Natalii Bahmut). Także Switłana Myrwoda zaprezentowała markę ukraińskiej projektantki, założycielki marki „Horodećka boho” Switłany Horodećkiej. Na ekranie pokazano prace projektantki przy akompaniamencie muzycznym kolejnego przyjaciela Switłany Myrwody, saksofonisty Ołeha Pokotiłowa, który 43 lata przepracował w ukraińskich liniach lotniczych. Kiedy pani Switłana po raz pierwszy przeczytała wiersz Hali Hałyczanki „Kochaj mnie”, to od razu zrozumiała, że z tej poezji może wyjść wspaniały romans. Myślała, jakiego kompozytora zaprosić do pomocy. I w końcu melodia narodziła się w głowie. Ten romans kontynuował świąteczny program, tak samo jak pieśń do słów Niny Didenko i muzyki Łeonida Neczyporuka „Dziękuję losowi”. A jeszcze jeden duet jubilatki był razem z autorem słów i muzyki pieśni „Gra kolorami dzień” Władlenem Kowtunem. – Ten, kto urodził się w tak unikalnym dniu (29 lutego, dzień urodzin Switłany Myrwody), – to osoba utalentowana, piękna, czarująca, nastawiona na pozytyw, silna duchem i zarazem delikatna – zauważyła siostra duchowa pani Switłany, ludowa artystka Ukrainy Łesia Horowa. – Oprócz koncertów na wschodzie Ukrainy, bywałyśmy razem na zachodzie, latałyśmy do Barcelony. Dziękuję losowi, że mam taką siostrę, jak ty. Wszystkie twoje koncerty są unikalne. Chcę życzyć, aby twoja bandura i twój głos dźwięczały. Aby twoja pieśń brzmiała. Także życzę, abyśmy jak najszybciej zrobili zwycięską trasę po Ukrainie. A ja dzisiaj wykonam swoją pieśń „Taniec”, ponieważ taka wiosenna pieśń rozgania chmury. Świątecznego nastroju dodał występ solistki zespołu „Czornobrywci”, która występuje z koncertami charytatywnymi w szpitalach, a także w młodzieżowych klubach Karoliny Egonu. A także kierownika teatru pieśni „Kołeso” ze znaną wszystkim pieśnią „Czerwona ruta” w niezwykłym wykonaniu na gitarze basowej. Kontynuowała koncert Switłana Myrwoda lirycznymi i wesołymi pieśniami „Blues deszczu” (słowa Kateryny Kałenyczenko, muzyka Ihora Romana), „Moje lato pachnie jeszcze miodami” (słowa Wałentyny Szweżykajte, muzyka Łeonida Neczyporuka), „Tango miłości” (słowa Tetiany Łewyckiej, muzyka Ołeksandra Czernehy). A romans „Kanarek” zaśpiewali wszyscy uczestnicy koncertu razem ze słuchaczami. Także Switłana Myrwoda otrzymała gratulacje od Międzynarodowego stowarzyszenia społecznego „Wołyńskie bractwo”, srebrny order „Postęp pokoju i miłości” od Narodowej rady kobiet Ukrainy, prezenty od kijowskich artystów. A akordem końcowym stały się słowa kierowniczki Etnobiblioteki Iryny Sokołowej, która otwierała to święto pieśni: „Jesteś niesamowitą kobietą, niesamowitą przyjaciółką, osobą o niesamowicie szczerej duszy, która zawsze jest gotowa przyjść z pomocą. Jesteś zawsze uśmiechnięta. Jakkolwiek ciężko by ci nie było na duszy, nikt się o tym nigdy nie dowie. Jesteś zawsze z przodu, jesteś naszą gwiazdą. Szczęśliwa, że wybrałaś właśnie naszą bibliotekę do świętowania swoich urodzin. Jesteś naszą szczerą partnerką, nigdy nie odmawiasz występowania u nas, przy czym bezpłatnie. Wszyscy cię bardzo kochamy”.
Tłumaczenie maszynowe
Przyjaciele! Tygodnik „Słowo Proświty” – jedna z niewielu istniejących obecnie wysp niezależnego ukraińskiego słowa w informacyjnym morzu – za pewnym „wsparciem” naszych władz znalazł się na granicy zakończenia swojego istnienia. I tylko my sami, którzy kochamy, szanujemy i cenimy ukraińskie prawdziwe i obiektywne słowo, możemy pomóc „Słowu Proświty”. Każde wsparcie finansowe wydawnictwa to znaczący wkład w ukraińską sprawę. Dlatego podajemy Państwu nasze dane bankowe: AT KB „PRYWATBANK” (EDRPOU banku 14360570, kod banku 305299) otwarto rachunek: nr UA263052990000026004036804116; odbiorca: GO „Ogólnoukraińskie Towarzystwo „Proświta” im. Tarasa Szewczenki; kod EDRPOU: 00031756. Cel płatności wypełnia płatnik tak, aby podać pełną informację o płatności. Sekretarz odpowiedzialna Iryna SZEWCZUK Redaktorka literacka Hałyna DACIUK Korektorka Ołena HŁUSZKO Skład komputerowy Iryna SZEWCZUK Księgowość 279-41-46 Adres redakcji: ul. Chreszczatyk, 10-B, m. Kijów, 01001 E-mail: slovo_prosvity@ukr.net Wydrukowano w TOV „Mega-Polihraf”, 04073 m. Kijów, ul. Marka Wowczka, 3. Korespondencja z czytelnikami — tylko na łamach gazety. Odpowiedzialność za wiarygodność informacji ponoszą autorzy. Redakcja zastrzega sobie prawo do redagowania i skracania tekstów. Redakcja nie zawsze podziela poglądy swoich autorów. Przy wykorzystywaniu naszych publikacji powołanie się na „Słowo Proświty” jest obowiązkowe. Indeks gazety „Słowo Proświty” — 30617
Tłumaczenie maszynowe
Założyciel: Ogólnoukraińskie Towarzystwo «Proświta» imienia Tarasa Szewczenki Świadectwo rejestracji KV nr 4066 z dnia 02.03.2000 r. Szef-redaktor Pawło MOWCZAN Redaktor naczelny Ihor ZOC Kolegium redakcyjne Lubow HOŁOTA (przewodnicząca) Pawło MOWCZAN Mykoła TYMOSZYK Heorhij FILIPCZUK Mykoła HOŁOMSZA Jurij HANDZIUK Hałyna DACIUK Jewhen BUKET
Tłumaczenie maszynowe