Емблема «Просвіта»Prosvita.DigitalWiedza · Ludzie · Przyszłość
Strona · s. 4strona oryginału ↗

PRAWIE UKRAIŃSKIE BŁĘDY AMERYKAŃSKICH WYBORÓW

Слово Просвіти, №11 за 2004 рік

Miasto Mozarta i alpejskich kurortów słynie także z „Salzburg-Seminarium” — prestiżowego szkolenia dla specjalistów z całego świata. Na tym przeznaczonym dla dziennikarzy przez tydzień przebywała korespondentka „Słowa Proświty”. „MISTER KUSZANICA” Nas jest 53 — dziennikarzy, redaktorów i wykładowców dziennikarstwa z 28 krajów, przedstawicieli różnych kontynentów, ras, narodowości i tradycji. Studiowaliśmy i omawialiśmy to, co wspólne nie tylko dla ludzi zawodu dziennikarskiego — etykę. Jeśli dokładniej, tę, która dotyczy relacjonowania wiadomości i pracy redakcyjnej. Występowali przed nami czołowi specjaliści światowej sławy mediów, ale był to tydzień nie tylko intensywnej nauki. Niemka Ingrid nazwała naszą tymczasową wspólnotę „globalną wioską”, w której przez siedem dni trwało święto normalnego ludzkiego komunikowania się — mimo różnorodności jego uczestników i zestawu stereotypów, z którymi przyjechał niemal każdy. Z tych ostatnich do końca seminarium jeśli cokolwiek zostało, to bardzo niewiele. O Ukrainie w „globalnej wiosce” wiedziano, że: taki kraj w ogóle gdzieś istnieje i jest w nim Czarnobyl (niemal wszyscy uczestnicy); u nas produkują podrabiane płyty (Rumunia); to ojczyzna „kurczaka po kijowsku” (Republika Południowej Afryki), a Kijów to piękne miasto (Bułgaria); Ukraińcy są bardzo pracowici, nie na darmo przecież właśnie ukraińska kobieta opiekuje się chorym starszym ojcem mojej koleżanki z Tel Awiwu (Izrael); nasz Prezydent, „mister Kuszanica”, rozumie demokrację mniej więcej tak samo, jak jego kolega z Ugandy; Kuczma to nie Saddam, a tylko słowiański jego wariant (Iran). W Los Angeles (USA) nawet nie słyszeli o „auldron-gate” i Georgiju Gongadze. Kiedy w dwóch słowach próbowałam opowiedzieć koleżance z tamtejszego młodzieżowego radia znaną historię o pozbawionym głowy ciele, milczała prawie minutę, potem skonsternowana zapytała: — Jego do tej pory nie pochowali? Ktoś taki zrobił z dziennikarzem? Ech, Saro, gdybyż wiedzieć, kto. — Im więcej pracuję poza granicami swojego kraju, tym bardziej przekonuję się, że wyborcy wszędzie są zaniepokojeni tymi samymi rzeczami, a mianowicie poprawą życia. Nie chcą słuchać o ideologii, a chcą usłyszeć, jakie pragmatyczne kroki podejmie kandydat. To ogólny błąd wszystkich polityków: mówić o tym, co im się podoba, ale nie o tym, co interesuje wyborców. Tak samo po- Później łapię się na myśli, że Amerykanka w ogóle reaguje tak, jak przystoi normalnemu człowiekowi na straszne rzeczy. Rodak Sary, Randy, tak samo efektownie odgrywał „niemą scenę” po mojej opowieści o zasobach administracyjnych w ukraińskich wyborach. Nie wiem, co dziwiło go bardziej — informacja o tym, jak „głosowały” „martwe dusze” i biuletyny pacjentów szpitali psychiatrycznych, czy mój ogólnie pozbawiony emocji głos. Grupa robocza „Etyka w relacjonowaniu konfliktów” otrzymała zadanie znalezienia w Internecie stereotypowych obrazów naszych krajów. Wyszukiwarka obojętnie wypluła: „Czarnobyl”, „Kuczma”, „obnażone ukraińskie kobiety, które chcą komunikować się z obcokrajowcami”, znowu „Czarnobyl”, „Kijów i jego zabytki architektury”, „nędzni ukraińscy emeryci”, „Kuczma”. Takim świat widzi Ukrainę. Śladem klasyka, bez nadziei jednak mam nadzieję, że nie tylko takim. CICHE MIĘDZYNARODOWE SENSACJE Obrazem ojczyzny przejęła się też Nigeryjka Nnena. Dziwiła się, dlaczego zachodni dziennikarze donoszą z jej państwa tylko o złym. Pocieszałam, że taki sam nawyk mają i u nas — mówiąc, że „trzeci świat” po prostu jest zobowiązany być tłem dla tego, który znowuż stereotypowo nazywają „cywilizowanym”. Nnena oburzała się: — Mamy rozwiniętą kulturę, u nas uważają za haniebne błędnie uważać, że to dobrze — występować z taką sobie misją oświeceniową. — Dobrze, co więc lubią słyszeć wyborcy? — Oni głosują jak inwestorzy, ale nie jak konsumenci. Dlatego nie bardzo wierzą obietnicom, na przykład o tym, że kandydat stworzy nowe miejsca pracy. Lepiej niech wybrzmią 4—5 propozycji o tym, jak dokładnie będzie to zrobione. Oprócz tego ludzie chcą uczciwych polityków. Kiedy w ciągu czterech lat w stanie Milwaukee nie było ani jednego skandalu, dobrze wpłynęło to na reputację tamtejszego polityka. Nie na darmo mówi się, że światło słoneczne jest najlepszym antyseptykiem. W USA luka w zaufaniu do polityków pojawiła się jeszcze w latach 70., kiedy naród był przeciwny wojnie w Wietnamie, a prezydent miał inne zdanie. Ale ogólnie jest to zdrowa tendencja — poddawanie w wątpliwość tego, co robią urzędnicy. Politycy nie mają prawa oczekiwać pobłażliwego traktowania ze strony wyborców. Wierzę w zbiorową mądrość wyborców — mimo wszystko podczas wyborów ona zwycięża. — Jakie błędy zauważyła Pani podczas obecnej kampanii w USA? — Demokraci przeważnie tylko krytykują Republikanów. Oprócz tego wyborów nigdy nie wygra się, jeśli postrzega się je tylko jako referendum w sprawie tego, co kiedyś zostało zrobione. Ponadto kandydat musi być optymistą. Takim był Bill Clinton, takim był Reagan. W odróżnieniu od Cartera, który ciągle malował ponure obrazy amerykańskiej przyszłości, Reagan zapewniał, że kraj czekają wspaniałe perspektywy. Inny błąd: kandydaci, którzy mają mniejszy ranking niż faworyci kampanii, atakują siebie nawzajem zamiast połączyć swoje siły przeciwko komuś z faworytów. Popularny błąd — na początku kampanii wykorzystać prawie wszystkie zasoby. Dean miał 46 milionów dolarów, ale już na początku wydał 40. Wczesne przewagi znikają podczas kampanii. Tymczasem Bush jeszcze nawet nie zaczął wydawać swoich pieniędzy. Będzie jeszcze miał czas na to, jak i na krytykę Demokratów. — Tymczasem właśnie Kerry, kandydat Demokratów, niedawno zwyciężył w prawyborach. Jak Pani ocenia szanse urzędującego amerykańskiego prezydenta? — Obecnie Ameryka rozbiła się na dwa przeciwne bieguny: Busha albo się uwielbia, albo jest się gotowym na wszystko, by wyrzucić go z prezydenckiego fotela. Na tym tle interesującymi wydawały się możliwości innych kandydatów. Na przykład wielu wyborców uważało Edwardsa za cudownego kandydata, ale jeszcze wcześniej mówiono, że będą głosować na Demokratę Kerry’ego, bo „Edwards i tak nie pokona Busha”. Ten ostatni może otrzymać lepsze szanse, jeśli wzmocni amerykańską gospodarkę (w ciągu ostatnich lat w USA utracono 3 miliony miejsc pracy). I jeśli zdoła zmniejszyć ostrość kryzysu międzynarodowego. Ludzie często wierzą w wyniki sondaży opinii publicznej, chociaż ta informacja nie zawsze pokazuje realny obraz. W 1980 r. sondaże świadczyły wcale nie na korzyść Reagana, ale zwyciężył właśnie on. W 1983 r. wydawało się, że Mondale pokona Reagana, ale w rzeczywistości zwyciężył Reagan. W 1992 r. wszyscy byli pewni, że prezydentem zostanie Bush (ojciec — red.), ale nagle pojawił się Clinton. Prorokowanie czyjegoś zwycięstwa czy porażki to niewdzięczne zajęcie. Ja tak samo nie mogę nazwać zwycięzcy w Ekwadorze czy na Ukrainie. Po prawyborach na kandydatów czekają jeszcze debaty telewizyjne. Zazwyczaj po ich przeprowadzeniu dwie trzecie wyborców zmienia swoje zdanie o kandydacie. Bo bardzo często ludzie, których starsi rodzice dożywają swoich dni w przytułkach. Chociaż na Zachodzie nikt się tego nie wstydzi. A zachodnie wiadomości z czarnej Afryki — przeważnie o narkotykach, przestępczości i korupcji. Jakby w krajach z białą populacją tego nie było. — Hm… W USA nie daj Boże powiedzieć na Afroamerykanina „czarny”. — To w Ameryce, a w Nigerii żyją ciemnoskórzy ludzie i jestem dumna z tego, że jestem czarna. Autorka tych słów bez stymulacji Nneny uświadomiła sobie, że być dumnym ze swojego kraju trzeba zawsze, niezależnie od jego reżimu politycznego i nie wiadomo jakiego wizerunku na świecie. Choćby z banalnych powodów: innego kraju nie mamy, a jego wizerunek zależy nie tylko od przywódców. Jeśli o nas się dowiecie, — my wam się spodobamy, — to trochę z innej opery, ale hasło uniwersalne dla każdej sytuacji. Należy do pułkownika Clarka, rzecznika amerykańskich sił zbrojnych. Wykład rzecznika audytorium przyjęło bez entuzjazmu — zbyt paternalistycznie brzmiał on wobec dziennikarzy. Komentując historię śmierci operatora Tarasa Procuka, pułkownik niemal dosłownie powtórzył znane słowa amerykańskich zwierzchników o błędzie i ograniczonym polu widzenia czołgisty… Nasze pole widzenia takim nie było, chodziło w końcu o coś więcej niż tylko profesjonalne zebranie. Podczas którego pojawiło się trwałe przekonanie: kochać kogoś za to, że jest inny, nie jest konieczne, ale po prostu postrzeganie czyjejś „inności” — to krok do tego, by szanowano ciebie. Kraje Palestyńczyka Amera i Izraelki Tamar niemal codziennie oskarżają siebie nawzajem o terroryzm, ZOBACZYĆ ŚWIAT jednak komunikacja obojga w Salzburgu mogłaby służyć za wzór tolerancji. Mimo tego, że w swoich publikacjach i Amer, i Tamar słowa „terrorysta” używają w odniesieniu do: a) izraelskich wojskowych, którzy niszczą arabskie osiedla i zabijają cywilnych obywateli; b) palestyńskich samobójców z przywiązanymi do ciał ładunkami wybuchowymi, które wybuchają w ludnych miejscach. A krajowe realia dziennikarskie, jak się okazało, wcale nie są najstraszniejsze na świecie. Chińscy dziennikarze podczas swojej prezentacji opowiadali o życiu takie rzeczy. W demokratycznych Chinach już można wyjść do Internetu nie tylko w granicach kraju, jednak strony CNN i BBC dla tamtejszych użytkowników, jak i wcześniej, są niedostępne. Redaktorów centralnych i innych wydawnictw mianuje tylko rząd, on też — Komunistyczna Partia Chin. Aby zdobyć mniej więcej kierownicze stanowisko w jakimkolwiek medium, trzeba być członkiem tej partii. (Różowe marzenie naszego Petra Symonenki?) Kiedy zmarł Deng Xiaoping, pięć wiodących chińskich gazet wyszło z jednakowymi pierwszymi stronami — sklonowane design, tekst, zdjęcie. Urzędnicy okresowo spotykają się z redaktorami, dając wytyczne, o czym i jak trzeba pisać. Patent na wynalezienie „temników” Administracji ukraińskiego Prezydenta już nie świeci. W sąsiedniej Mołdawii średnia pensja dziennikarza — 30 dolarów. — To za tydzień? — zapytał moderator seminarium Govin Reddy (RPA). — Nie, za miesiąc, — uściśliła Wiktoria, prowadząca program radiowy z Kiszyniowa. Ludmiła PUSTELNYK, Salzburg—Kijów Autorka wyraża szczere podziękowanie Zarządowi Głównemu Ogólnoukraińskiego Towarzystwa „Proświta” oraz działowi prasy, edukacji i kultury ambasady USA na Ukrainie, którzy umożliwili tę podróż. Na zdjęciu: Pałac Leopoldskron, miejsce przeprowadzenia seminarium. TECHNOLOGIE można go złapać na prostych rzeczach — na przykład, ile kosztuje litr mleka czy chleb? Właśnie wtedy okazuje się, że kandydat na wysokie stanowisko po prostu nie zna życia. Podczas minionej kampanii Bush w celach propagandowych wszedł do supermarketu i bardzo się zdziwił, że istnieje skaner, za pomocą którego kupujący płacą kartami za produkty. Dla Busha ten system stał się odkryciem, choć istniał już 14 lat wcześniej. Kandydatów do senatu często łapie się na tym, że nie potrafią pokazać na mapie Bośni czy innego kraju. — Nie ostatnim czynnikiem w wyborach staje się zasób medialny… — To w ogóle problem dla kandydata — sprawić, by prasa zwracała na was uwagę. Ironia polega na tym, że telewizja staje się tym ważniejsza dla nominata, im niższe jest jego stanowisko. W relacjach z mediami istnieje ważna zasada: trzeba zawsze informować prasę, dlaczego właśnie tak robicie lub zamierzacie zrobić. W tym także wyjaśniać dziennikarzom, dlaczego krytykujecie konkurenta. A ogólnym błędem wielu kandydatów jest reagowanie na wszystkie krytyczne ataki prasy i odwracanie uwagi od swojej strategii. z L. P. Gary Nordlinger, konsultant polityczny z USA, którego specjalnością są kampanie wyborcze, ma za sobą dziesiątki, jeśli nie setki wyborów w swoim kraju oraz w 23 innych. Wśród nich są rozwinięte demokracje oraz te, które dopiero wkroczyły na demokratyczną drogę. Szczerze przyznaje, że prawie nic nie wie o systemie politycznym na Ukrainie, ale uważa, że amerykańskie doświadczenie wyborcze może być przydatne nie tylko w USA. Bo:

«Слово Просвіти», CC BY 4.0; machine translation from Ukrainian by Prosvita.Digital · PDF w Wikimedia Commons ↗ · Tłumaczenie maszynowe

Емблема «Просвіта»Prosvitianyn