Strona · s. 5strona oryginału ↗
HISTORYCY MAJĄ RACJĘ, ale RUROCIĄG „ODESA—BRODY” STOI PUSTY
Слово Просвіти, №11 за 2004 рік
PAMIĘĆ CZADRA, ZAKRĘCONA W NIEBO pojawi się 18 maja w dniu 60. rocznicy deportacji Tatarów krymskich w Symferopolu. Budowa prywatnego pomnika „Odrodzenie narodu krymskotatarskiego” rozpoczęła się jesienią ubiegłego roku z inicjatywy i dzięki dobrowolnym datkom wykładowców oraz studentów Krymskiego Państwowego Uniwersytetu Inżynieryjno-Pedagogicznego. W ten sposób postanowili wyrazić wdzięczność za pomoc i wsparcie swoim rodakom w długie lata deportacji oraz po powrocie na półwysep. Na monumencie wyryto słowa wdzięczności dla narodu ukraińskiego i uzbeckiego, dla wszystkich, którzy wzięli do serca los Tatarów krymskich. Jasnymi stopniami kaskady, jako symbol oczyszczenia, spływa w dół źródlana woda. Wieńczy monument figura legendarnej dziewczyny Arzychyz, której czadra zakręcona jest w niebo. W kompleksie znajdzie się także skwer humanistów, fontanny, aleja przyjaźni, która prowadzi do dobra, wzajemnego zrozumienia, odrodzenia narodu. Autor idei — rektor uczelni Fewzi Jakubow — mówi: „Potrafimy być wdzięczni, dlatego mówimy dziękuję za wsparcie już wtedy, gdy jeszcze nie w pełni stanęliśmy na nogi”. Jest przekonany, że przez lata monument odrodzenia, tolerancji i wzajemnego zrozumienia będzie znaczący na półwyspie, stanie się jedną z jego wizytówek. Będą tu przyjeżdżać przedstawiciele międzynarodowych organizacji społecznych, liderzy państw, humaniści. Krymska organizacja Ludowo-Demokratycznej Partii przekazała (12.02.04.) na budowę pomnika 25 tysięcy hrywien. „To wkład w szlachetną akcję, którą własnymi siłami rozpoczęli ludzie myślący o przyszłości wielonarodowego Krymu” — oświadczył lider Krymskiej LDP Serhij Kunicyn. NA TARAN! „GWIAZDY W DŁONIACH” — to nazwa otwartej w muzeum historii wojskowej Krymu wystawy objazdowej, poświęconej pamięci sławnego lotnika, Tatara Achmeta Chan-Sułtana. Trzy części ekspozycji, w których znajdują się zdjęcia i rzeczy z osobistych archiwów towarzyszy broni, krewnych, bliskich i przyjaciół oraz wspaniale wydany folder, opowiadają o wszystkich głównych wydarzeniach życia bohatera. Podbił niebo w wieku niespełna 20 lat, podczas wojny wykonał setki desperackich taranów, z których każdy mógł być ostatnim. W 70. roku tragicznie zginął, zaciskając stery podczas testowania samolotu nowego typu, ostatniego z ponad 100 przez niego badanych. Był mentorem Jurija Gagarina, Germana Titowa, Aleksieja Leonowa, wielu innych kosmonautów i lotników-asów. Każdy, kto znał Achmeta Chan-Sułtana, podkreśla jego rzadki optymizm, życzliwość i serdeczny stosunek do ludzi. Wiosną wystawa stanie się podstawą muzeum w Ałupce, gdzie urodził się dwukrotny Bohater Związku Radzieckiego, Honorowy lotnik Francji, Zasłużony lotnik doświadczalny, Honorowy krymczanin, którego imię na wieki wpisano w kronikę II wojny światowej i historię lotnictwa. Materiały przygotował Wiktor CHOMENKO, Krym. W spotkaniu, na które przybyło około trzydziestu dziennikarzy, wzięli udział Nadzwyczajny i Pełnomocny Ambasador Polski w Ukrainie pan Marek Ziółkowski, kierownicy konsulatów generalnych Rzeczypospolitej Polskiej w Ukrainie, pracownicy Ambasady. Jak zaznaczył pan Ambasador, problem tragedii wołyńskiej postrzegany jest jako sprawa stosunków między narodem ukraińskim a polskim, a zatem dziennikarze powinni pomóc nie tylko w otwarciu tej smutnej karty historii, ale i sprzyjać temu, abyśmy — Polacy i Ukraińcy — nie pozostawali każdy ze swoją prawdą, bo prawda jest zawsze tylko jedna. Anna Kuźma — przewodnicząca polsko-ukraińskiego klubu dziennikarskiego „Bez uprzedzeń” — demokratycznie czuwając nad pluralistycznym wykorzystaniem mikrofonu, próbowała dojść do możliwego połączenia obecnych w mądrej odpowiedzi na pytanie: jak żyć dalej, jak należy projektować skutki tragedii wołyńskiej na dalsze stosunki dwóch narodów i jaką misję mają wypełnić media? Obecnie, po licznych działaniach zbliżających stanowiska stron w ocenie przyczyn i skutków tragedii wołyńskiej, w szczególności po podsumowaniu materiałów forum w Ostrogu 11—12 kwietnia 2003 roku oraz znacznej liczbie publikacji na ten temat historyków, publicystów i socjologów, wydawałoby się, że stworzono wystarczające podstawy dla bezemocjonalnych wniosków analitycznych i etycznych. Niestety, na tym podsumowującym spotkaniu nie brakowało zbyt subiektywnych ocen, chociaż przeważały wypowiedzi bardziej umiarkowane i wyważone. ANTON BORKOWSKI, gazeta „Postup”, m. Lwów: Nasz problem nie tkwi w braku prac naukowych, nie w braku polsko-ukraińskiego dialogu między uczonymi: wydano mnóstwo książek przez wykwalifikowanych historyków Polski i Ukrainy, przeprowadzono wiele seminariów historyków, przeprowadzono uzgodnienie punktów widzenia naukowców Polski i Ukrainy. Tak, że w mianowniku wyszła nauka, stanowisko naukowe. Jedyna bieda — to niedostateczne wykształcenie upolitycznionych braci-dziennikarzy. W tej naszej dyskusji* obecne są trzy aspekty tematu: historyczny, etyczny i perspektywiczny. Nasze dzisiejsze zebranie jest faktycznie trzecią konferencją. Mogą jeszcze być czwarta, piąta, szósta… I każda konferencja (sądząc po tym, co słyszymy tu od siebie nawzajem) przeważnie próbuje znaleźć odpowiedź na pytanie, które jest, przepraszam… bezsensowne: kto jest winny, kto był pierwszy, kto zaczął i na kogo zrzucić winę. A stąd i skutki: strona ukraińska (bardzo nie podoba mi się to bezosobowe określenie) próbuje naświetlić coś negatywnego w działaniach strony polskiej (to określenie również jest aż nadto neutralne), i odpowiednio, polska — jakoby… Ten aspekt historyczny nigdy do końca nie zostanie naświetlony. Naświetlili go (i to nie w pełni) ci, którzy leżą pochowani, a kto — i nie pochowany po ludzku: świadkowie, którzy zginęli. Uspokójcie się, moi drodzy —
nigdy do końca tej prawdy nie dokopią się. Dokumenty być może coś nam z wami naświetlą, jeśli zostaną otwarte archiwa na Łubiance. Dokumenty o tym, jak niewielkie oddziały funkcjonariuszy NKWD wykonały swoją prowokacyjną robotę… I teraz, kiedy zbieramy świadectwa naocznych świadków (a pytaliśmy i drukowaliśmy ich odpowiedzi w „Słowie Proświty”; w tym także opowieści ojca znanego na Ukrainie akademika, działacza społecznego Mykoły Żułynskiego oraz jego samego — wołyniaka), to wszyscy świadkowie bez wyjątku opowiadają jedną ciekawą rzecz: oni nie wiedzą, kto napadał… Były, oczywiście, i wyjątki: na przykład rozpoznawali sąsiada wśród napastników. Ale z reguły — i właśnie to potwierdzają naoczni świadkowie — byli to obcy („nie nasi”) ludzie… Tutaj mój kolega z Czernihowa powiedział o trzeciej stronie. Trzecia strona — nie wiem, czy mądrze, czy przebiegle — milczy. I obserwuje, jak my z wami, Ukraińcy i Polacy, kłócimy się, próbując dokopać się prawdy. Dlatego każda taka konferencja za każdym razem zaczyna wszystko od początku. To tyle, jeśli chodzi o aspekt historyczny. Aspekt moralno-etyczny, emocjonalny. Ludzie kochani, my podczas tych rozmów obrażamy tych, których powinniśmy szanować — tych, którzy tam leżą i którzy już wszystko wiedzą bez naukowców-historyków. „I odpuść nam nasze winy, jako i my odpuszczamy naszym winowajcom…” To, że porozmawialiśmy o tragedii, jest całkowicie wystarczające, abyśmy zaczęli odpowiedzialnie myśleć i coś sobie uświadamiać. Bo przed tymi dyskusjami nie było nie tylko należytego zrozumienia, ale i informacji. Aspekt perspektywiczny. Oto już ponad osiem lat trwają spekulacje wokół ropociągu z pustą rurą „Odessa—Brody”. Ależ te spekulacje są kontynuacją tragedii wołyńskiej! Z Polakami na Zachód czy rewers z Rosjanami? — oto na czym polega sedno. I chociaż ogłoszono już zachodni kierunek ropy, niektórzy mimo wszystko próbują przeforsować wariant transportu rosyjskiej ropy
«Слово Просвіти», CC BY 4.0; machine translation from Ukrainian by Prosvita.Digital · PDF w Wikimedia Commons ↗ · Tłumaczenie maszynowe
