Емблема «Просвіта»Prosvita.DigitalWiedza · Ludzie · Przyszłość
Strona · s. 12strona oryginału ↗

300 WOJOWNIKÓW IWANA BOHUNA O AUTORCE

Слово Просвіти, №11 за 2004 рік

Natura obdarzyła Iwana Bohuna wyjątkową urodą, posturą, głębią rozumu i talentem. Jako światowy unikat, zachwycał wszystkich zwolenników i wrogów. Włoski ksiądz Giovanni Scarabelli twierdzi, że Iwan Bohun i Włoch Giuseppe Garibaldi to dwaj najwięksi rycerze świata!.. Nawet jeden z „wrogów” — wybitny polski historyk i krytyk I. Rolle pisał, że „z 80 działaczy czasów Chmielnickiego Iwan Bohun jest najwspanialszy, połączył rozum, zdolności wojskowe, niezależność charakteru, nie splamił się okrucieństwem, odznaczył się wysoką moralnością i wiernością wysokim ideałom”. Znano go, kochano, szanowano, podziwiano, zachwycano się nim. W literaturze, wśród ludu mówiono o nim: charakternik, czarodziej, przebiegły, bystry, wieszcz, mag, prorok… Błyskawicznie i precyzyjnie nakreślone złożone plany przy najtrudniejszych manewrach wojennych, działaniach, orientacji, zmianie taktyk — i to wszystko błyskawicznie, nieomylnie, poprawnie i na najwyższym poziomie. I choć mało wiemy o Iwanie Bohunie, wiadomo, że pochodził z drobnej ukraińskiej szlachty, od dzieciństwa miał wielkie pragnienie wiedzy, spraw wojskowych, z powodzeniem uczył się w Akademii Ostrogskiej, w wieku 17–18 lat zakochał się, miał ciągoty do płastu, sportu, hartowania ciała i ducha. Nie ma dokładnych danych o miejscu jego urodzenia, ale wiemy, że to Winnicczyzna, Podole… W latach 1637–1638 podczas powstania kozacko-chłopskiego przerwał naukę i, przechodząc krótkotrwałą „musztrę” na Siczy Zaporoskiej, wziął udział w tym powstaniu. Iwan Bohun w czasie wojny wyzwoleńczej staje się dla Bohdana Chmielnickiego doradcą, niezawodnym wojownikiem. W 1649 r., przebywając w sotni pułku czehryńskiego, Iwan Bohun odznaczył się imponującymi zdolnościami wojskowymi i po roku został mianowany pułkownikiem winnickim (kalnickim). A potem — znowu walki. Walki — i zwycięstwa… Szczególnym szczytem talentu wojskowego Iwan Bohun zadziwił wszystkich podczas obrony Winnicy w marcu 1651 roku. Takie same wojenne „sztuczki” manewrowania powtarzał też pod Piławcami (ale już nie z przeręblami, a z zaostrzonymi częstokołami). Znowu zwyciężył. Jakby hipnotyzował wroga, wabiąc i kierując go w pułapkę. Sława o Bohunie rosła coraz bardziej. W negocjacjach z Bohdanem Chmielnickim król polski Jan II Kazimierz namawiał Bohdana Chmielnickiego, aby za każdą cenę oddał im Iwana Bohuna. Apogeum sławy Iwana Bohuna stało się Beresteczko w czerwcu 1651 roku. Przecież to była bitwa, jakiej nie znała Europa do XX wieku! Wszechstronnie uzbrojona 200-tysięczna armia polskiego króla Jana II Kazimierza za błogosławieństwem swoich duchownych ruszyła na cudze ziemie. Od Sokala do Beresteczka, jak mrówki, pokryła nasze wsie. Ludzie brali kosy, siekiery, święcili je w ochłonowskiej cerkwi Świętego Mikołaja i szli na pomoc Kozakom. Wojska szlacheckie pod Beresteczkiem zatrzymały się. Hetman Bohdan Chmielnicki zbierał, formował pułki i oczekiwał konnicy Islam Gireja III, który żądał od Chmielnickiego, by nie rozpoczynać walki przed przybyciem Tatarów. 16 czerwca horda przybyła. 28 czerwca rozpoczęła się straszna bitwa. Zadrżała, zajęczała ziemia, pociemniało niebo. Pułk Iwana Bohuna szturmem zdobył Zamek Kozinski i zburzył go, aby w przyszłości zamek nie stał się umocnieniem dla wroga. Wroga armia ruszyła do ataku na skrzydło Tatarów — i tu pierwszy zabity murza upadł głową do „swoich” (to u Tatarów bardzo zły znak). Dalej zabito brata chana — Amurata, raniono Islam Gireja III. 30 czerwca Tatarzy nagle opuszczają pole bitwy. Bohdan Chmielnicki, zostawiając hetmanem nakaznym Dżadżalija, razem z pułkownikiem Iwanem Wyhowskim rzucił się za Tatarami, aby dogonić, przekonać i zawrócić. Kozacy częściowo ustąpili i pod dowództwem Iwana Bohuna wznieśli umocnienia, aby powstrzymywać natarcie. Hetman nakazny Dżadżalij wysyła swoich posłów na negocjacje do króla polskiego, ale król nawet ich nie przyjął. Kozacy i chłopi wszczęli bunt. Natarcie wroga nieustannie trwało. Obóz kozacki z oburzeniem żądał, aby Dżadżalij złożył buławę — błagali o ratunek Iwana Bohuna. Pod grzmot armat, świst strzał, rżenie koni, przy strasznej ulewie, gdzie na odległość włóczni nic nie widać, skrajnie ściśnięci pierścieniem okrążenia, krzyczeli, błagali Iwana Bohuna: „Bierz buławę! Ratuj wojsko!”. Dwa dni po święcie Jana Chrzciciela, swojego Anioła Stróża, Iwan Bohun, nisko się kłaniając, wziął buławę: „Wszyscy na miejsca, wszyscy razem — grodzić trzy groble przez błota, przez rzekę Plaszówkę”. A potem pełne współczucia, ale tak wzruszające: „Bracia, kto w Boga wierzy, stawajcie do boju, do ostatniej walki, żeby choć trochę zatrzymać natarcie wroga dla ratowania innych, dla wyprowadzenia wojsk z oblężenia”. I stali TRZYSTA zwi- Jewhenija LESZCZUK pochodzi z chutoru Młyniec wsi Kwasów na Wołyniu. Poetka, autorka dziesięciu tomików poetyckich, wielu pieśni o Iwanie Bohunie. Przygotowała i wydała album „Beresteczko — święta droga” (gotowe materiały do podobnego zbiornika „Wieczność Iwana Bohuna”). Została laureatką międzynarodowych nagród literackich (Włochy). Niemały sukces miał jej tomik „Srebrna róża” z przekładami poezji na język włoski… Od marca 2002 roku — przewodnicząca zarejestrowanego Dobroczynnego Funduszu Społecznego „Bohun” na rzecz budowy pomnika kozackiego pułkownika. Wiele lat pani Jewhenija pracuje nad źródłami historycznymi, zbierając i systematyzując informacje o życiu Iwana Bohuna. W różnych muzeach odszukuje także portrety pułkownika, robiąc kalendarzyki i pocztówki portretowe z własnymi pieśniami o Bohunie, zbierając w ten sposób datki na pomnik bohatera narodowego. Niestety, te środki dzisiaj nie pozwalają zrealizować zamysłu, a ciężka choroba pani Jewheniji obecnie utrudnia jej działalność. Dlatego zainteresowanych czytelników informujemy, że datki na budowę pomnika Iwana Bohuna można wpłacać na konta w AK „Prominwestbanku” Ukrainy w mieście Lwów (Lwów, ul. Akademika Hnatiuka 2, MFO 325633): hrywny — nr 26001301413411/980, dolary USA — nr 26001301413411/840, euro — nr 26001301413411/978; ZKPO Funduszu nr 26170780. Ponadto pani Jewhenija zwraca się do wszystkich księży i Cerkwi Ukrainy, aby corocznie 17 lutego odprawiać panichidę za Iwana Bohuna.

«Слово Просвіти», CC BY 4.0; machine translation from Ukrainian by Prosvita.Digital · PDF w Wikimedia Commons ↗ · Tłumaczenie maszynowe

Емблема «Просвіта»Prosvitianyn