Емблема «Просвіта»Prosvita.DigitalWiedza · Ludzie · Przyszłość
Strona · s. 4strona oryginału ↗

CZY ADEKWATNIE DO SAMEGO SZEWCZENKI?

Слово Просвіти, №11 за 2011 рік

Zrozumiałe, że miejsce pamięci to pewna przestrzeń geograficzna, w której skoncentrowano to, co może pomóc uświadomić sobie historię i czas artysty, jego życie i światopogląd, uświadomić sobie, w jaki sposób słowo artystyczne stało się impulsem do odnowy narodowej, odrodzenia, do utwierdzenia godności narodowej. W rzeczywistości droga do wielkiego zaczyna się od zrozumienia małych i prostych rzeczy. Miejsce pamięci to autentyczny kalejdoskop życia człowieka, któremu pisane było być reformatorem, twórcą narodowej tożsamości. Szewczenko wybrał język ukraiński, identyfikując się z Ukrainą (Ukrainą, Wkrainą). W tamtym czasie trudno było mówić o Ukraińcach, ponieważ przede wszystkim trzeba było wyznaczyć granice „swojej” przestrzeni narodowej. Było imperium, ale tożsamość imperialna dla Szewczenki stała się nieakceptowalną, pustą ideologią, w której dławiła się wolność narodowa wyboru historycznego. Jaka dzisiaj powinna być droga do Szewczenki? Chyba adekwatna do samego Szewczenki. A co można obecnie zobaczyć w rezerwacie w Kaniowie? Jaka jest ekspozycja w Muzeum, która ma pomóc nam odnaleźć Wkrainę Szewczenki? Nowy format „Szewczenki” w Kaniowie uderza technologiczną pirotechniką, ale stało się tu bardzo mało Szewczenki. Na czym polega prawdziwa wielkość artysty? Na zdolności widzenia drobiazgów wzrokiem rentgenowskim. Szewczenko widział świat w unikalny sposób i, jak dzisiaj przekonują historycy sztuki, ta unikalność przejawia się w szczególności w jego pracach malarskich. Małe „portrety-medaliony”, które malował T. Szewczenko, to mistrzowskie odtworzenie Zdjęcie Olesia Dmytrenki Fragment ekspozycji w muzeum T. Szewczenki w Kaniowie życia wewnętrznego człowieka w całej palecie psychologicznej (w miniaturowych pracach Szewczenki – dziesiątki odcieni). Geniusz widział drobiazgi, a dlatego świat jego fantazji jest niezgłębiony, różnorodny. Czy można oddać tę antykwaryczną precyzję oka artystycznego, jeśli powiększy się pierwotnie miniaturowe prace dziesiątki razy? Od razu wyłania się inny Szewczenko, nieogarniony, monumentalny, nie tak dokładny w drobiazgach. W końcu obecna ekspozycja nawet nie wskazuje, jaka jest skala powiększenia. Co więcej: na obecnej ekspozycji w ogóle można znaleźć minimalną liczbę wyjaśnień do eksponatów. Albo zwiedzający mają wiedzieć absolutnie wszystko, albo ta ekspozycja nie pomaga zwiedzającym zbliżyć się do Szewczenki. Raczej poeta ma być postrzegany jako kanonizowany, przerośnięty symbol, monumentalna ikona. Czyż to nie kontynuacja tradycji radzieckiego monumentalizmu? Technologie komputerowe, oczywiście, są nowoczesne. Różnorodne instalacje, powiedzmy, zdobią Brytyjskie Muzeum Narodowe w Londynie. Jednak instalacje powinny być nie tylko wytworem technologii, ale także zawierać koncepcję współmierną z twórczym geniuszem Szewczenki. Czy można w jednej sali wystawiać obok grafiki fotoprace? I w końcu, czy organizatorzy nowego „formatu” dla Szewczenki stawiali sobie pytanie, co chcą powiedzieć swoim zwiedzającym, którzy przyszli w gości do Szewczenki? Że Szewczenko też może być symulakrem? Że autentycz-

«Слово Просвіти», CC BY 4.0; machine translation from Ukrainian by Prosvita.Digital · PDF w Wikimedia Commons ↗ · Tłumaczenie maszynowe

Емблема «Просвіта»Prosvitianyn