Strona · s. 9strona oryginału ↗
M O D L I T W A P E N D Z L E M
Слово Просвіти, №11 за 2011 рік
Mykoła CYMBALUK T
Sen (“Na pańszczyźnie...”)
Muza pisana przez utalentowanych Ukraińców. Na przykład w muzeum etnograficznym narodów związku natrafiłem na unikalne ikony, pisane na… wysuszonej rybie. W tamtych dawnych czasach były one zwyczajną rzeczą dla czumaka. Dziś zaś na Ukrainie takich ze świecą nie znajdziesz. Wszystko to pomagało kształtowaniu świadomości narodowej, podnosiło światopoglądowy horyzont, odbiło się na poszukiwaniach swojego miejsca w sztuce. Jak zdecydowana większość ówczesnych młodych artystów, przechorował i on na awangardę. Był okres, kiedy chciało się malować coś na wzór impresjonistów (Monet, Cézanne, Gauguin, Renoir), o których słyszał i wcześniej. Niestety, z ich oryginalnymi płótnami zapoznał się później w Paryżu. Zwłaszcza
Mnich
“Moja Ukraina” — taką nazwę ma wystawa ludowego artysty Ukrainy, profesora Narodowej Akademii Sztuk Pięknych i Architektury, laureata Nagrody Szewczenkowskiej Teodozjusza HUMENIUKA, która miesiąc temu otworzyła się w Czernihowie. A niedawno w Kijowie, 1 marca, w Narodowym Muzeum Literatury otworzyła się jeszcze jedna jego wystawa — “Żywa dusza poety święta…”, gdzie zaprezentowano płótna artysty według motywów Kobziarza.
Tego dnia sala była wypełniona po brzegi: pisarze, dziennikarze, koledzy-artyści, wykładowcy, urzędnicy i po prostu wielbiciele jego talentu. Na otwarciu zabrali głos przyjaciele artysty, historycy sztuki. Do głębi duszy poruszyły gości pieśni, w szczególności do słów Szewczenki, w wykonaniu Tarasa Kompaniczenki. Przy tej okazji nie powstrzymał się od wspomnień i Teodozjusz Humeniuk. Kiedyś on też uczył się grać na bandurze. Jak tylko zaczynał — “Wziąłbym ja bandurę…”, córka Ulianka łagodnie prosiła: — Tato, odłóż, skąd wziąłeś… I wtedy on znów brał się za pędzel. Któż wie, jakiego bandurzystę straciliśmy, ale to, że ludowa duma, ukraińska melodyka i pieśń wywarły magiczny wpływ na talent i oryginalność artysty, to jest poza wątpliwością. Oto prawie pół wieku, jak on jątrzy, rozbudza, pieści nie tylko swoje, ale i dusze ludzkie jaskrawo-barwnymi, niepowtarzalnymi obrazami swojej, naszej Ukrainy. Dla niego, jak i dla nas, jest ona najpiękniejsza, najdroższa, ona — święta. Teodozjusz (z greckiego — Bogiem dany), jak i jego imiennik-święty — Pieczerski, każdego bożego dnia modli się za jej los swoim pędzlem. Wiele z jego wczesnych płócien ma nazwy modlitw: “Wierność Ukrainie” (1972), “Święty kraj” (1974), “Moja Ukraina” (1976), “Mój kraj” (1980). Z reguły klucz do zrozumienia twórczości artysty leży w jego życiu. Ono zaś u Teodozjusza było nieproste. Kanwa jego pisała się przeważnie czerwonymi i czarnymi pociągnięciami: urodził się w rozkwicie II wojny światowej (1941) na Winnicczyźnie; młodość spędził i podstawy nauki zdobywał w Dniepropietrowsku; następnie poszedł w świat szeroki: nauka w Leningradzkim Instytucie Malarstwa, Rzeźby i Architektury im. I. Riepina, a potem — praca w Rosji. Dość długi czas przyszło mu mieszkać poza granicami Ukrainy. Będąc nieprzeciętną osobowością, mając talent od Boga, Teodozjusz mógłby zostać rosyjskim artystą (nawiasem mówiąc, jest członkiem Związku Artystów FR) i, czego tu ukrywać, nie tułać się i żyć dostatnio. Z otwartymi ramionami przyjęliby go w USA, Kanadzie, Francji i też mógłby… Mógłby, ale nie został…
znaleźli swoje schronienie w fundamentach wspaniałych pałaców miasta Piotra. Znalazłszy się w obcojęzycznym środowisku, w atmosferze panującej kultury, prawdziwa osobowość nie zostaje pochłonięta, nie asymiluje się — ona wywyższa się swoją twórczością i utwierdza. Tego jasnym dowodem jest sam Teodozjusz Humeniuk. Po pewnym czasie tam, na obczyźnie, “obrósł” rodakami-Ukraińcami. Początkowo zbierali się na prywatne spotkania, z czasem stworzyli i bractwo. Ciekawy z natury i z ciągłym niezaspokojonym pragnieniem wiedzy, Teodozjusz stał się stałym bywalcem jednego z najbogatszych księgozbiorów — biblioteki im. Sałtykowa-
«Слово Просвіти», CC BY 4.0; machine translation from Ukrainian by Prosvita.Digital · PDF w Wikimedia Commons ↗ · Tłumaczenie maszynowe
