Strona · s. 11strona oryginału ↗
Wieczna pamięć Mykoły PŁAWJUKA
Слово Просвіти, №11 за 2012 рік
rantka trzeciego roku studiów. Rozebraliśmy i uporządkowaliśmy rękopis konspektu wykładów Makara Rusaniwskiego z historii nowej literatury. Byliśmy po prostu szczęśliwi. W tamtych warunkach, kiedy nie mieliśmy „Zarysu historii literatury ukraińskiej”, wydanego w Ufie, a trzytomowa „Historia literatury ukraińskiej” M. S. Wozniaka kończyła się na XVIII wieku, lepszego podręcznika do nauki literatury XIX wieku po prostu nie było. Pożyczyłem ten konspekt na kilka wieczorów, przepisałem. I oto on przede mną, zachował się jednak, nie przepadł przez te lata. zawodową karierę w firmie „Essex Packers”. Aktywnie pracował w ukraińskim życiu społecznym. Był członkiem Prezydium (1956), zastępcą Przewodniczącego, a od 1956 do 1966 r. M. Pławjuk — Przewodniczącym Ukraińskiego Zjednoczenia Narodowego, najbardziej autorytatywnej ukraińskiej organizacji w Kanadzie. Jednocześnie zajmuje kierownicze stanowiska w Organizacji Ukraińskich Nacjonalistów, gdzie od 1964 r. został członkiem Prowodu, w latach 1960—1970 kierował Radą Koordynacyjną Ideologicznie Pokrewnych Organizacji Nacjonalistycznych (ISNO). Od 1979 r. M. Pławjuk — Przewodniczący Organizacji Ukraińskich Nacjonalistów na emigracji. W 1993 roku w Kijowie XII Wielki Zjazd Ukraińskich Nacjonalistów wybrał M. Pławjuka Przewodniczącym OUN. M. Pławjuk wystąpił jako jeden z inicjatorów utworzenia i był bezpośrednim organizatorem Światowego Kongresu Wolnych Ukraińców (SKWU). Na Pierwszym Kongresie SKWU (1967) został wybrany sekretarzem generalnym, na kolejnych forach — wiceprezydentem (1973—1978), prezydentem SKWU (1978—1980). Od 1988 r. Mykoła Pławjuk — wiceprezydent, a od grudnia 1988 r. Prezydent Państwowego Centrum Ukraińskiej Republiki Ludowej na wygnaniu, które działało na emigracji i było nieprzerwanym prawowitym nosicielem ukraińskiej państwowości od 1917 roku. Wraz z ogłoszeniem Niepodległości Ukrainy Państwowe Centrum URL na wygnaniu podjęło decyzję o przekazaniu uprawnień działającej władzy niepodległej Ukrainy. W sierpniu 1992 r. w Kijowie odbyło się uroczyste przekazanie uprawnień oraz historycznych atrybutów władzy (klejnotów) Prezydentowi, Przewodniczącemu Rady Najwyższej oraz Premierowi Ukrainy. Na odwrocie strony tytułowej widnieje „Wykłady Rusaniwskiego w KDU 1940—41 r.”. Niestety, konspektu Rusaniwskiego nie skopiowałem w całości. Z braku czasu przepisałem tylko kilka tematów, a mianowicie: „Hułak-Artemowski”, „Jewhen Hrebinka”, „Hryhorij Fedorowycz Kwitka-Osnowjanenko”, „Literatura lat 30.—40.” oraz część tematu „Początek działalności Bractwa Cyryla i Metodego w 1846 roku”. Oczywiście, z powodu braku pełnego tekstu wykładów dzisiaj trudno oceniać konspekt Rusaniwskiego ogólnie, jako końcowy kurs „Historii literatury ukraińskiej”. Ale tematy, które zachowałem, opracowane są na wysokim poziomie naukowo-teoretycznym. Dobrze przemyślana periodyzacja twórczości pisarzy, szczegółowa analiza utworów, szerokie spojrzenie na proces literacki. Tę pozytywną jakość konspektu Rusaniwskiego szczególnie zrozumiałem wtedy, gdy przyszło mi czytać analogiczny kurs na Uniwersytecie Lwowskim. Szczerze wyznaję: do swoich wykładów czerpałem materiał nie tylko z pierwodruków i badań naukowych przeszłości, nieco brałem z konspektu Rusaniwskiego. Znajdowałem tam wiele takiego, czego nie dawały współczesne kursy historycznoliterackie, podręczniki, na przykład „Historia literatury ukraińskiej (pierwsza połowa XIX wieku)” pod redakcją I. P. Skrypnyka (Kijów, Wyszcza szkoła, 1980). Jeden tylko przykład. Twórczość Hułaka-Artemowskiego w podręczniku ukazana jest niepełnie, miejscami powierzchownie. Autorzy niedocenili przeróbek filozoficznych od Horacego, znaczenia ballady „Rybak” dla rozwoju ukraińskiego romantyzmu. Moim zdaniem, warte uwagi jest twierdzenie Rusaniwskiego, że „przeróbki od Horacego — to nie mniej ciekawe zjawisko w twórczości Hułaka niż jego bajki i ballady, trzeba rozpatrywać je jako wolne naśladowanie motywów Horacego” (autorzy podręcznika widzieli w nich tylko „ideowy konserwatyzm”). Tak samo w odniesieniu do ballad „Rybak” i „Twardowski”. Autor dowodzi, że Hułak stworzył nowy gatunek — poezję liryczną, nasyconą elementami romantycznymi. Takimi samymi podejściami do twórczości ukraińskich pisarzy pierwszej ćwierci XIX wieku, które charakteryzują się poszukiwaniami cech ich literacko-twórczej samodzielności i kunsztu, oznaczone są tematy o J. Hrebince i H. Kwitce-Osnowjanence. Głęboka znajomość materiału faktycznego, wykwalifikowana analiza literaturoznawcza, a Od 1993 roku M. Pławjukowi Ukazem Prezydenta Ukrainy zostało nadane obywatelstwo ukraińskie. Na Ukrainie M. Pławjuk niezmiennie od 1993 roku kierował Organizacją Ukraińskich Nacjonalistów, założył i kierował Fundacją im. O. Olżycza, Wydawnictwem im. Ołeny Telihy, stał się inicjatorem utworzenia
«Слово Просвіти», CC BY 4.0; machine translation from Ukrainian by Prosvita.Digital · PDF w Wikimedia Commons ↗ · Tłumaczenie maszynowe
