Strona · s. 13strona oryginału ↗
Twórczy diament ze Starej Basani
Слово Просвіти, №11 за 2012 рік
Jewhen BUKET
Niedawno w Domu Związku Pisarzy Ukrainy odbyła się prezentacja od razu dwóch nowych książek dziennikarki i pisarki Tetiany Czerep. Pierwsza to zbiór wierszy „Brzeg miłości”, druga – powieść dokumentalno-artystyczna „Z sadu – dwie ścieżki”. „Brzeg miłości” to druga poetycka antologia autorki. Pierwsza, „Idą deszcze”, ujrzała światło dzienne w Priłukach już w 1996 roku.
Tetiana Czerep pochodzi z Czernihowszczyzny, urodziła się w rodzinie wiejskich nauczycieli na chutorze Tymki we wsi Stara Basań w rejonie bobrowickim. Pisać lubiła od dzieciństwa, dlatego rodzinny rejon dowiedział się o talencie Tetiany już podczas nauki w szkole. Wówczas uczęszczała do studia literackiego przy bobrowickiej gazecie rejonowej „Żowtniewa Zorza” (obecnie – „Nasze Życie”). Zajęcia w tym studiu prowadził laureat Nagrody im. Pawła Tyczyny Dmytro Holow-
Dmytro Hołowko i Tetiana Czerep podczas prezentacji ko. Oto jaką charakterystykę dał on poetyckiemu słowu pisarki: „Do lirycznej autoekspresji Tetiana Czerep mistrzowsko wykorzystuje różne składniki poetyckiego słowa: wymowny szczegół przyrody, porównanie, obraz, neologizmy. Lecz najważniejsze to realia życia. Czasami w swojej prostocie mówią czytelnikowi więcej niż jakaś liryczna sentencja”. Z najcieplejszymi uczuciami do rodaczki i jej twórczości znany ukraiński pisarz Dmytro Andrijowycz Hołowko zredagował książki Tetiany Czerep i napisał przedmowę do jej drugiego zbioru poetyckiego. Był prowadzącym wieczór literacki na Bankowej 2. Tego dnia padło wiele ciepłych słów od rodaków, krewnych, przyjaciół i wielbicieli twórczości autorki. Mile zaskoczyła mnie artystyczno-dokumentalna powieść „Z sadu — dwie ścieżki”. Podstawą fabuły są losy rodzonych sióstr Haliny i Nadiji, które urodziły się i wychowały na chutorze Tymki. Starsza, Halina, wyjechawszy na studia do Kijowa, zakochała się i, pogrążywszy się w wirze uczuć, zapomniała o ostrożności. Jej ukochany zniknął, czy może zginął, zostawiwszy na pamiątkę o sobie syna… Nieznoszący potępienia ojca, Halina porzuciła dziecko i chciała odebrać sobie życie. Ale przypadł jej inny los z nowymi próbami. Romantyczne marzenia Nadiji chłodnokrwiście zniszczyła wojna. Aby ocalić córkę-komsomolkę od przymusowych robót w Niemczech, ojciec wydał ją za mąż za przypadkowego chłopaka. I życie poszło na opak… Wydarzenia obu części powieści rozgrywają się w pierwszej połowie XX wieku. Jednak wszystkie znane wehikuły naszej historii tamtego czasu są wplecione w fabułę pośrednio. Głównie jedynie pomagają zrozumieć nieuniknioność opisanego rozwoju wydarzeń. Uczucia Haliny są bliskie uczuciom Katarzyny Szewczenki i ukazują czytelnikowi tradycyjny dla Ukraińców przez wiele wieków światopogląd. A los Nadiji to przykład okaleczenia wszelkich wartości rodzinnych przez żarna historii. Interesujące postacie to ojcowie sióstr — Iwan Łahurecki, który w każdych okolicznościach podejmuje twarde, lecz w perspektywie słuszne decyzje, oraz jego żona, która po cichu poddaje się mężowi. Dla ojca najważniejsza jest przyszłość dzieci, w ciężkich chwilach — po prostu przetrwanie. I na wahania nie ma czasu. Tacy ludzie jak Iwan Łahurecki, bez przesady, są prawdziwymi bohaterami swoich czasów. Właśnie na ich los przypadło najwięcej przemian i nieszczęść, lecz starali się przeżyć swój wiek uczciwie. Bardzo głębokie, moim zdaniem, są starobasańskie „Etiudy życiowe”, którymi Tetiana Czerep kończy swoją powieść. Wyraźnie ujawnia się w nich życiowa filozofia autorki, jej poetycka dusza. Talent Tetiany Czerep to unikalne połączenie liryki, ludowej mądrości, miłości do ziemi ojczystej.
twierdząc, że „swoją główkę wybieliła”, a otrzymują odpowiedź: Oj chodziła, koleżanki, do wiśniowego sadu, Tam na moją główkę biały kwiat spadł. A już go nie strząsnąć, nie strzepnąć, Trzeba go aż do śmierci nosić. Znaczenie białego kwiatu jako symbolu zasłony i wierności nabiera symbolicznej perspektywy poprzez wyrażenie „trzeba go aż do śmierci nosić”, które odsłania znaczenie namitki: wierność w małżeństwie aż do ostatniej chwili życia. Zatem książka Mykoły Dmytrenki „Symbole ukraińskiego folkloru” jest gruntowną pracą naukową o życiu tradycji w czasie i przestrzeni, o znaczeniu kosmosu, przyrody, osiągnięć cywilizacji dla każdego człowieka, o wadze znajomości tego, co rodzime, tego, co charakteryzuje nas jako Ukraińców i czym jesteśmy interesujący dla przedstawicieli innych narodów.
«Слово Просвіти», CC BY 4.0; machine translation from Ukrainian by Prosvita.Digital · PDF w Wikimedia Commons ↗ · Tłumaczenie maszynowe
