Strona · s. 9strona oryginału ↗
Odnowiona ekspozycja — «Katastrofa»
Слово Просвіти, №11 за 2014 рік
Teodozja Zariwna
Zacznę od tego, że w zeszłym roku w Kanowie po raz pierwszy obejrzałam odnowione muzeum Tarasa Szewczenki. Ciężki i prowincjonalnie wyniosły marmur, jakiś kamień pośrodku; gdyby nie objaśnienie, nikt by się nie dowiedział, po co on tu jest, ale i z objaśnieniem wszystko to nie wypada wiele lepiej. A silny i utalentowany obraz działa zawsze bez objaśnień. Dalej, wzdłuż obwodu, znajdują się ogromne kopie obrazów Szewczenki, które deformują atmosferę i zagadkę zaplanowane przez autora, bo rozmiar to nie guma, którą można rozciągnąć; rozmiar jest częścią zamysłu, a przy powiększaniu zaczyna pojawiać się inny efekt (a artyści — to przecież Mykoła Sjadrystyj, oni pracują bez mikroskopu). Na drugim piętrze tu i ówdzie jakiś przedmiot pod szkłem — trwałe wrażenie przeciętnej sali wystawowej, a jest ich tysiące, a nie muzeum tak wielkiego poety, który ma dla narodu takie znaczenie, jakie Taras Szewczenko ma dla Ukrainy. Bo to nie jest zwykłe muzeum ani zwykła sala wystawowa. Pożądane jest, aby swoim oddziaływaniem dorównywało wrażeniu z wierszy poety, z jego obrazów, a zatem miało rozwiązanie obrazowe, metaforyczne, a nie wyłącznie funkcjonalne i uproszczone. W muzeum powinna być obecna atmosfera tamtych czasów, duch, który powstaje dzięki szczególnemu sposobowi organizacji przestrzeni za pomocą reliktowych przedmiotów, które już samym swoim długim istnieniem na świecie dodają niezwykłej energetyki,
za którą ludzie tu przyjeżdżają. Dlatego, pamiętając wrażenia z Kaniowa, obawiałam się iść na otwarcie nowej ekspozycji w Narodowym Muzeum poety. Obejście nowej ekspozycji pozostawia uczucie trwałego zakłopotania i to samo wrażenie zwykłej sali wystawowej. Części eksponatów nie zdołałam obejrzeć, bo są wystawione na wysokości cokołu i trzeba by klękać, co może i jest słuszne dla takiego miejsca, ale niewłaściwe jest przeszkadzanie innym zwiedzającym, a 9 marca było ich sporo. Bardzo wyraźnie wyobraziłam sobie taką ekspozycję, która mogłaby zainteresować (a liczba odwiedzających muzeum, jak mówią, spada) wielu ludzi. Mogłaby ona być zmontowana według bardzo prostej zasady — stworzenia historii postaci, jej dynamicznej sztuki. Tak porywająca biograficzna historia, jaka istnieje u Tarasa Szewczenki i która jest warta najwybitniejszych reżyserów i scenarzystów, zdarza się nielicznym. I powinna ona nieść atmosferę owego czasu ze wszystkimi umiejętnymi przeplataniami wiadomości o samym Szewczence i uczestnikach jego dramatu z ogólnymi planami ukraińskiej wsi tamtych czasów, atmosferą obcego kraju (Petersburga i zesłania). I wszystko to powinno być budowane ze wszystkimi szczegółami, które niosą tę atmosferę: kostiumem, pieśnią, przedmiotami codziennego użytku itd., i to zgodnie z prawami ludzkiego odbioru dzieła sztuki, precyzyjnie przewidując, kiedy uwaga człowieka słabnie, a kiedy się wzmaga. Trzeba by wykorzystać wszystkie techniczne możliwości dzisiejszego świata, a także możliwości kina i teatru, na które może sobie pozwolić dziś europejski kraj, modelując synkretyczne przedsięwzięcie takiej skali, jak ekspozycja Narodowego Muzeum najważniejszego i największego ukraińskiego poety oraz opowieść o nim, uwzględniając przy tym aktora, czyli przewodnika, muzyczny i słowny akompaniament każdej sali, pewne nastrojowe szczegóły wycieczki: na przykład plusk wody, gdy opowieść dotyczy podróży parowcem, czy zapach piołunu albo suchej trawy itp., gdy mowa o wędrówce przez step. Przy tym wolałabym widzieć eksponaty
«Слово Просвіти», CC BY 4.0; machine translation from Ukrainian by Prosvita.Digital · PDF w Wikimedia Commons ↗ · Tłumaczenie maszynowe
