Емблема «Просвіта»Prosvita.DigitalWiedza · Ludzie · Przyszłość
Strona · s. 14strona oryginału ↗

«Na wszystkich zboczach historii Kobziarz był obok…»

Слово Просвіти, №11 за 2014 рік

Dzisiaj płomienne wiersze naszego Proroka brzmią jak nigdy dotąd nowocześnie. Przeszedłszy próbę wieków, do dziś pozostają aktualne. W jubileuszowe szewczenkowskie dni światowa społeczność naukowa zebrała się na Szewczenkowskim Międzynarodowym Kongresie Literackim. Anna MUKAN, Zdjęcia Walerija POPOWA, centrum prasowe Instytutu Filologii. Cóż by, zdawałoby się, słowa… Słowa i głos — nic więcej. A serce bije — ożywa, Jak je usłyszy!.. Znać, od Boga I głos ten, i te słowa Idą między ludzi! Taras Szewczenko. 11 marca w Instytucie Filologii Uniwersytetu Kijowskiego odbyło się uroczyste posiedzenie plenarne i trzy okrągłe stoły, poświęcone fenomenowi Tarasa Szewczenki w literaturze ukraińskiej, recepcji i przekładom spuścizny Kobziarza oraz badaniom młodych naukowców w dziedzinie szewczenkoznawstwa. Minutą ciszy ku czci poległych bohaterów Niebiańskiej Sotni, którzy zginęli za wolność i niepodległość narodu ukraińskiego, rozpoczęło się posiedzenie plenarne Kongresu. “Taras Szewczenko swoją twórczością objawił literaturę nowego typu, pokazując, jak żarliwie można kochać Boga, jak mężnie — dochodzić wolności i swobody, jak silnie — kochać swój i inne narody”, — powiedział przewodniczący posiedzenia, dyrektor Instytutu Filologii prof. Hryhorij Semeniuk. I podkreślił, jak wiele znaczył dla Tarasa Szewczenki język ojczysty, wszak “właśnie w nim — duchowej podstawie naszego narodu — widział on gwarancję przetrwania i odrodzenia ukraińskości”. Na wszystkich zboczach historii Szewczenko ze swoim “Kobziarzem” był obok — ratował, nauczał i kierował narodem, dlatego obecnie niezwykle ważne jest rozumienie i wsłuchiwanie się w wskazania i testamenty naszego Proroka. W tym celu na bazie Uniwersytetu Kijowskiego utworzono Ogólnoukraińskie Centrum Naukowo-Dydaktyczne Szewczenkoznawstwa, które ma stać się “jądrem dla studiowania Szewczenki w murach jednej z najstarszych uczelni wyższych na Ukrainie”. Z powitalnym słowem do “wielkiej rodziny Tarasa Szewczenki” zwróciła się poetka, zasłużony pracownik kultury Ukrainy Zoja Rużyn. W imieniu rady wiejskiej Szewczenkowego (wcześniej — wieś Kyryliwka) — “ziemi, gdzie została zawiązana pępowina Tarasa” — Zoja Wołodymyriwna podarowała Instytutowi Filologii honorowe odznaczenie Ojczyzny Kobziarza, Tarasową wierzbę — gałązkę z drzewa, zasadzonego w 1850 roku przez Szewczenkę na kazachskiej ziemi, a także wyhaftowany “Testament” pisarza. W języku ukraińskim zwrócił się do uczestników Kongresu szanowny gość Instytutu Filologii, Ambasador Republiki Uzbekistanu na Ukrainie Aliszer Chabibułłajewicz Abduałijew, opowiedział o honorowaniu ukraińskiego pisarza w jego kraju. Tak, jedna z ulic w Taszkencie nosi imię Tarasa Szewczenki, znajduje się przy niej również szkoła imienia poety, panneau z postacią Kobziarza, ułożoną z mozaiki, oraz odnowiony w 2002 roku pomnik artysty. Obecnie z okazji 200-lecia Tarasa Szewczenki w średnich i wyższych uczelniach zaprzyjaźnionego kraju odbywają się czytania poezji Kobziarza, które prawie wszystkie zostały przetłumaczone na język uzbecki. O proroczym Słowie Szewczenki mowa była w referacie dyrektora Instytutu Iwana Franki NAN Ukrainy, dr. hab. nauk filologicznych, prof. Jewhena Nachlika. Zaznaczył on, że przewidywanie przyszłości było właściwe dla romantyków. Jednakże, o ile proroctwa A. Mickiewicza dla Polski nie są już aktualne, a wieszczby A. Puszkina zyskują taką jakość na każdym nowym zakręcie rosyjskiego samodzierżawia, o tyle profetyczne wizje Szewczenki są aktualne dla narodu ukraińskiego stale z powodu nierozwiązanych problemów społecznych i narodowych. Głównym źródłem proroctw Tarasa Szewczenki jest Biblia, a jedną z głównych hipostaz, w których figuruje postać poety, jest gniewny starotestamentowy prorok. Jewhen Nachlik przypomniał o dyskusji między Wasylem Szczuratem a Iwanem Franką, w której autor “Zwiędłych liści” kategorycznie nie zgadzał się z przyrównywaniem Szewczenki do proroka Jeremiasza — “wieszcza ruiny i kary”, do którego odwołał się Wasyl Hryhorowycz. Referent zauważył, że obie pozycje są zbyt kategoryczne, a on sam skłania się ku widzeniu w postaci poety półmasek zarówno Jeremiasza, jak i Izajasza. Wśród najjaśniejszych proroctw Kobziarza Jewhen Nachlik wymienia obalenie monarchizmu w Rosji, zniszczenie reżimu kolonialnego w 1991 roku, pojawienie się ukraińskiego antymesjasza oraz “rozdźwięk między synami Ukrainy — konfrontację nacjonalistów i zaprzańców”. Pod koniec XVIII—XIX w., kiedy w krajach Europy naród pragnął zmian rzeczywistości społecznej, szerzyła się iluzoryczna wiara w możliwość jednorazowego przekształcenia społeczeństwa. Wierzyli w to francuscy, polscy, rosyjscy rewolucjoniści. Wierzył w to Taras Szewczenko. Jednak w realnej historii Ukrainy, jak i innych krajów, wyzwolenie narodu spod reżimów dyktatorskich okazało się procesem wieloetapowym. “Dlatego na każdym z tych etapów aktywizują się proroctwa Szewczenki”, — podsumował profesor. Na posiedzeniu plenarnym wystąpili również członek korespondent NAN Ukrainy, dr hab. nauk filologicznych, prof. katedry polonistyki Rostysław Radyszewski z tematem “Szewczenkiana diaspory” oraz doc. katedry historii literatury ukraińskiej i szewczenkoznawstwa Switłana Zadorożna. Posiedzenie zakończyło się nutą literacko-muzyczną: zabrzmiały wiersze Tarasa Szewczenki w wykonaniu studentów i absolwentów Kijowskiego Narodowego Uniwersytetu imienia I. K. Karpenki-Karego, a także pieśniowa szewczenkiana Narodowego Zespołu Muzyki Ukraińskiej Instytutu Filologii “Roksolania”.

«Слово Просвіти», CC BY 4.0; machine translation from Ukrainian by Prosvita.Digital · PDF w Wikimedia Commons ↗ · Tłumaczenie maszynowe

Емблема «Просвіта»Prosvitianyn