Strona · s. 16strona oryginału ↗
Poeta żyje w pamięci narodu
Слово Просвіти, №11 за 2014 рік
Lubow SNISAR, przewodnicząca fundacji Wołodymyra Zatuływitra, zdjęcia Ołeksandra KOWALENKI. Ostatniego dnia tej zimy mieszkańcy Słobożanszczyzny zapalili świecę pamięci przed ikoną Ochtyrskiej Matki Bożej w Muzeum Literackim Wołodymyra Zatuływitra w szkole we wsi Jabłuczne w rejonie wełykopysariwskim, otwartym z okazji 70. rocznicy urodzin poety. Właściwie uroczystości jubileuszowe rozpoczęły się już 27 lutego w Sumach, gdzie Wołodymyr Zatuływiter ukończył Instytut Pedagogiczny im. A. S. Makarenki, a po służbie w wojsku przez 13 lat pracował w redakcji gazety obwodowej. Właśnie na budynku redakcji w centrum miasta odsłonięto tablicę pamiątkową poświęconą poecie (inicjatywa Ołeksandra Wertila, przewodniczącego Sumskiej organizacji NSP, sfinansowana przez NSPU oraz przyjaciół Zatuływitra). A w bibliotece obwodowej odbył się wieczór literacki – portret. Jego prowadzący, przewodniczący Kijowskiej organizacji Związku Pisarzy Mychajło Sydorżewski, podziękował przyjaciołom i rodakom poety, którzy zebrali się, aby wspomnieć swojego drogiego towarzysza i wybitnego ukraińskiego poetę. Zasłużona artystka Sumskiego teatru muzyczno-dramatycznego Ałła Łastowećka wspaniale wyrecytowała poezje Wołodymyra Zatuływitra. A 28 lutego w Jabłucznem świeciło jasne i ciepłe słońce – samo niebo witało nasze święto. Podczas uroczystego odsłonięcia tablicy pamiątkowej Wołodymyra Zatuływitra, umieszczonej na fasadzie szkoły w Jabłucznem, wszyscy poparli propozycję przewodniczącego rady wiejskiej M. J. Hawryłenki oraz przewodniczącego rady rejonowej W. D. Hontarenki, aby nadać szkole imię Poety. Sąsiad Zatuływitów H. W. Doroшенко, dawny przyjaciel Fundacji i miłośnik poezji Wołodymyra Zatuływitra, podkreślił znaczenie rozwoju ukraińskiej kultury dla państwa; powiedział, że cieszy się z tych wydarzeń literackich, które odbywają się obecnie w rodzinnej wsi; prosił, aby nie zapominać myśli poety, wyrytej na tablicy pamiątkowej: „Moim słowom jeszcze tak wiele spraw”… Sołtys M. J. Hawryłenko, przeciąwszy wstęgę, zaprosił gości do muzeum. Wraz z dyrektor szkoły L. W. Kowaką dołożyli wielu starań, aby urządzić pomieszczenie. Szafy i witryny dla muzeum zakupił H. W. Doroшенко. Muzeum zostało założone jeszcze w 2003 roku, zaraz po śmierci poety w buczackim domu, w którym mieszkał. Dziś, po dwóch pożarach i wystawianiu w stołecznych muzeach, otwarto je w rodzinnej wsi. Zostało ono pozytywnie ocenione przez pisarzy z Kijowa, Sum i Charkowa. W ekspozycji zaprezentowano bowiem ponad 500 jednostek przechowywania, z czego 33 to pamiątki; osobiste dokumenty Poety, rękopisy, listy, książki, wiele prezentów, które ofiarowano muzeum w ciągu 11 lat jego istnienia, wiele zdjęć z różnych okresów życia Poety. I wszystko to ożywione barwnymi, rodzimymi ręcznikami, haftowanymi i tkanymi, a największą uwagę obecnych przykuł autorski ręcznik Ludmyły Kłuj, wykonany według motywów poezji Wołodymyra Zatuływitra. Jest tu również wiele czasopism i gazet z publicystyką Poety, jak choćby ten wywiad z 1993 roku „Boli Ukraina”: — Najbardziej zła człowiek staje się wtedy, gdy urażone są jego ambicje. Jak już mówiłem, rosyjska kultura wyrosła na ukraińskim podłożu. Pogodzić się z tym, że teraz to żyzne pole zostało odcięte naszym sąsiadom, z racji imperialnego myślenia, jest strasznie trudno. Stąd wniosek, że kulturę należy pielęgnować. Państwo powinno występować jako jej główny opiekun, nie uważając jednak literatury i sztuki za swoją własność, z którą można robić wszystko, co się chce. Kultura jest zawsze przede wszystkim narodowa. Bez tego nie ma co marzyć o pełnowartościowej państwowości, doskonałym społeczeństwie. — Inteligencja nie jest warstwą. To dusza narodu. Formuje ją rodzina, państwo, historia, wszystko zależy od osobowości. Pięknym prezentem na jubileusz było otwarcie Studia Literackiego imienia Wołodymyra Zatuływitra w Wełykiej Pysariwce z inicjatywy dwóch poetek: Olhy Kotelnykowej i jej córki Iryny Bereżnej, o czym doniosła gazeta rejonowa „Worskła”, gdzie niejednokrotnie publikowano ich wiersze poświęcone rodakowi. Podczas Pierwszych Czytań Jabłuczneńskich pamięci Wołodymyra Zatuływitra, które poprowadził kijowski poeta Stanisław Bondarenko, Olha Maksymiwna i jej studenci czytali swoje utwory. Najbardziej ucieszył występ uczniów: Daszy Budnyk, Wiki Żadan, Tani Zatuływiter, Ołeksija Kowalenki, Tani Silinej. Na sali byli obecni koledzy z klasy Wołodymyra Iwanowycza oraz krewni: rodzona siostra Nina Iwaniwna, kuzyn Mykoła Kowalenko z rodziną oraz stara niania małego Wołodii, Marija Serhijiwna Pawluk. Występować się wstydzili, ale pomagali zarówno w urządzaniu muzeum, jak i ciepło przyjmowali gości u siebie w domu. Od Fundacji Literacko-Artystycznej imienia Wołodymyra Zatuływitra wszyscy otrzymali w prezencie jego zbiory poezji. Najwięcej książek podarowały szkole Fundacja, Związek Pisarzy oraz poeci ze Słobożanszczyzny. „Dusza, która nie nauczyła się boleć, jest ślepa. Kiedy jednak przejrzała, musi ostro i daleko — od najgłębszej starożytności aż poza jutrzejsze horyzonty, od cieniutkiego, wytrzymałego korzonka oziminy do wyważonego ruchu kosmonauty w gwiezdnych przestworzach — widzieć cały cud historii naszego narodu, wielkiego w swoim zwycięstwie, zapale i niewyczerpanej energii. W obliczu takiego narodu nie mamy prawa do żadnej taryfy ulgowej czy zniżki na młodość, niedoświadczenie itp., nie śmiemy żyć w pół duszy, pracować w pół siły, mówić w pół słowa” — tak mówił Wołodymyr Zatuływiter. Uczmy się miłości i godności od naszego poety. P.S. Muzeum Literatury Kaniowszczyzny również przeprowadziło święto literackie poezji Wołodymyra Zatuływitra w Kaniowskiej szkole kultury. „Poezja – to bardzo delikatna osoba. Faktem swojego istnienia ostrzega przed utratą sumienia, korozją świadomości narodowej. A dzisiejsza Ukraina – jak rozżarzony wulkan. Po prostu my tego jeszcze w pełni nie uświadamiamy sobie, bo mniej więcej spokojnie dotarliśmy do samego krateru. Aktywizacja społecznego nieładu może doprowadzić do tragedii, jego spadek – to gwarancja początku rozkwitu narodu”, – tak pisał Wołodymyr Zatuływiter (1944—2003) jeszcze w 1993 roku w czasopiśmie „Ukraińska kultura”. Uczniowie szkoły w Jabłucznem z dyrektor Lidią Wołodymyriwną Kowaką czytają wiersze rodaka. Na scenie widzimy część książek podarowanych szkole oraz „Szewczenkową gwiezdną rudnię”, opublikowaną w przeddzień w „Słowie Proświty”. PRENUMERATA—2014 PRENUMERATA—2014 Koszt prenumeraty (z dostawą i kosztami pocztowymi): Koszt prenumeraty (z dostawą i kosztami pocztowymi):
«Слово Просвіти», CC BY 4.0; machine translation from Ukrainian by Prosvita.Digital · PDF w Wikimedia Commons ↗ · Tłumaczenie maszynowe
