Strona · s. 4strona oryginału ↗
Członkowie Proświty: „Ukraina w niebezpieczeństwie!”
Слово Просвіти, №11 за 2014 рік
Mykoła CYMBALUK Nadija KYRIAN Zdjęcia Hanny OBORSKIEJ
Pawło MOWCZAN, przewodniczący Ogólnoukraińskiego Towarzystwa „Proświta” im. T. Szewczenki: — Zastosowanie cynicznie brutalnej siły militarnej Rosji na Krymie i na części terytorium kontynentalnej Ukrainy stało się kontynuacją, lecz innymi środkami, od dawna prowadzonej przez Moskwę ukrytej wojny gospodarczej, informacyjnej, dyplomatycznej, językowej, kulturowej i politycznej przeciwko naszemu państwu. Jesteśmy w stałym kontakcie z naszymi oddziałami Proświty. O tym, co tam się działo i dzieje, wiemy nie tylko ze skąpych doniesień informacyjnych, ale bezpośrednio od Ukraińców-członków Proświty z Kerczu, Symferopola, Jałty, Sewastopola oraz innych miast i wsi półwyspu. Krym, który zagłosuje za przyłączeniem do Rosji, będzie skazany na długotrwałe pozostanie zależną i pozbawioną praw enklawą Rosji. Nie wybiegajmy w przyszłość z prognozami, ponieważ scenariusz, wcześniej napisany przez Kreml, może przybrać zupełnie inny obrót, nawet w warunkach najbardziej haniebnej fałszerstwa tak zwanego referendum. Jednak analizując przesłanki otwartej agresji militarnej Rosji, musimy uznać w związku z tym bezradność i faktycznie antyukraińską orientację wszystkich naszych poprzednich prezydentów i rządów. Łeonid Kuczma opowiadał się za tym, aby Kijów nie drażnił Moskwy. Nawet Juszczenko przekonywał nas, że na Ukrainie każdy może rozmawiać w języku (w praktyce — ignorując język państwowy), w jakim tylko zechce, a jeśli chodzi o jednolity Kościół Ukraiński, to też, jakoby, nie jest to takie ważne dla jedności i soborowości naszego państwa. Wszystko to doprowadziło do tego, że zdolność państwa narodowego, które mogłoby bronić interesów swoich obywateli, jest dość niewielka, a w niektórych przypadkach po prostu amorficzna. W tej trudnej sytuacji najbardziej nie chciałbym uciekać się do krytyki tymczasowego rządu kraju. Na jego los, jak i los całego naszego narodu, w szczególności obywateli Krymu, przypadły ciężkie czasy. W obliczu istniejącego zagrożenia najbardziej potrzebujemy jedności i „jednomyślności”, jak pisał Szewczenko. I przy tym pamiętajmy, że utrata Krymu to nie tylko strata dla ukraińskiej integralności terytorialnej. Ponieważ pociąga ona za sobą kilka problemów związanych z powrotem Ukrainy do strefy rosyjskich wpływów. Zawładnąwszy Krymem, Moskwa będzie dyktować swoje warunki dostaw gazu, wykorzystania szelfu przybrzeżnego, żeglugi morskiej itp. Ważna magistrala powietrzna przez Krym na Wschód dla Ukrainy również znajdzie się pod kontrolą Rosji lub w ogóle zostanie zamknięta. Okupacja Krymu przez Rosjan staje się realną, a nie metaforyczną miną opóźnionego zapłonu pod Ukrainą. Rosja, jak pokazuje bogata w dramatyczne karty nasza historia, będzie wykorzystywać przeciwko Ukrainie wszystko, co tylko zdoła. I ani Europa, ani USA nie będą za nas walczyć, nie będą przelewać krwi za wolność Ukraińców, tym bardziej, że nie jesteśmy ani członkami Unii Europejskiej, ani członkami NATO. Nawet finansowo-gospodarcze sankcje USA wobec Rosji bardziej przypominają grożenie palcem Putinowi, który za bardzo wczuł się w wojnę, niż realne działania: międzynarodowy kapitał zainwestował w gospodarkę Rosji miliardy i miliardy środków i za nic nie zechce ich stracić. Trzeba zdawać sobie z tego sprawę. Tak jak z tego, że wszystkie te umowy międzynarodowe, przede wszystkim gwarancje Memorandum Budapeszteńskiego, jak pokazuje rzeczywistość, pozostają na papierze i nie mogą niczego zagwarantować. Jedynym, co może zatrzymać Moskwę, jest twardy opór polityczny i desperacki opór zbrojny wobec rosyjskiego agresora. Dlatego musi zostać ogłoszona prawdziwie powszechna mobilizacja, która będzie dotyczyć nie tylko naszych Sił Zbrojnych czy Gwardii Narodowej. Wojna to wojna, nie ukrywajmy tej gorzkiej prawdy przed narodem! Wołodymyr PROCENKO, przewodniczący Sewastopolskiej „Proświty”: — Kilka godzin temu przyjechałem do Kijowa, ewakuując z Sewastopola swoje dzieci. Tutaj, daleko od krymskiego teatru działań wojenno-okupacyjnych, ludziom trudno zrozumieć, co naprawdę się tam dzieje. Powiem tylko o swojej rodzinie. Doszło do tego, że moją córkę, uczennicę drugiej klasy, zaczęły bić dzieci w jej szkole tylko za to, że rozmawia po ukraińsku. O tym, że na Krymie wyłączono ukraińskie kanały telewizyjne, wiecie. W rosyjskich i lokalnych mediach podsyca się oszczerczą, profaszystowską propagandę, masowo płynie informacja o Ukraińcach jako banderowcach, faszystach, chociaż w rzeczywistości putinowscy emisariusze i wojska okupacyjne zachowują się jak neofaszyści. Zaczęli znikać nasi aktywiści. Drą ukraińskie paszporty. Chodzą po mieszkaniach, jeśli jesteś Ukraińcem i nie ukrywasz tego, odbierają mieszkanie i wyrzucają właściciela. Obecnie na Krymie można przypłacić zdrowiem, a nawet głową, jeśli po prostu rozmawiasz w języku ukraińskim. Na przykład nasz krymski aktywista Ihor Kyriuszczenko jest teraz na Majdanie, jego mieszkanie zajęli ludzie z Moskwy, którzy przyjechali walczyć na Ukrainie. Proukraińscy sewastopolczycy przeprowadzili wiec, w którym wzięło udział do półtora tysiąca osób, przyjęli rezolucję o tym, że Krym jest integralną częścią Ukrainy. Rezolucję potem wydrukowano. Po wiecu napadli na nas prorosyjscy z rosyjskimi trójkolorowymi flagami i zaczęli bić Ukraińców, wśród których było wiele kobiet, starców, dzieci. Milicja powstrzymywała napastników, ale na próżno. Trwa prawdziwa, otwarta, pełnoskalowa wojna przeciwko Ukraińcom. Nie samych Krymczan z Ukraińcami, a putinowskich zbirów przeciwko Ukraińcom Krymu. Trzeba wszystko nazywać po imieniu. Dzikość okupantów i ich popleczników nie ma granic. Na biurze naszej „Proświty” w Sewastopolu wisiała ukraińska flaga narodowa. Rosyjscy zbiry-szturmowcy ją zerwali i podarli. Bandyci czują się na naszym terytorium całkowicie bezkarni, nawet nie ukrywają tego. Rozumiemy, że wyniki referendum zostały już określone przez Putina. Ukraińcy, Tatarzy i wszyscy, którzy nie podzielają krymskiej kryminalno-autorytarnej i takiej samej władzy z zagranicy, są przeciwko antykonstytucyjnemu referendum. Ale jest mi przykro i boleśnie uświadamiać sobie, że oni tak i nie zdołali dotrzeć do najwyższych państwowych urzędników Ukrainy, którzy powinni w tej dramatycznej sytuacji dla kraju i narodu działać szybko i skutecznie. Najcenniejsze — czas — zmarnowali. Heorhij FILIPCZUK, doktor nauk pedagogicznych, członek korespondent APN: — Jedną z przyczyn, które doprowadziły do kryzysu krymskiego i okupacji półwyspu przez Rosję, jest lekceważenie przez ukraińskie władze przez wszystkie 23 lata niepodległości tak ważnego czynnika, jak etnopolityka.
A ona jest niezwykle ważnym składnikiem ogólnej polityki państwa, gwarantem jego stabilności i jedności. W związku z tym przypominam uwagę Van der Stoela, sekretarza generalnego Rady Europy. Zwrócił on uwagę Ukraińcom — nie ukrainofobom, lecz ludziom opętanym ukraińską ideą i poświęceniem dla Ukrainy, którzy od czasu do czasu prezentują wielką ukraińską politykę w instytucjach europejskich: — Wy zawsze na arenie europejskiej i międzynarodowej wspieracie mniejszości narodowe. Ale nigdy nie słyszałem, żebyście wspierali Ukraińców na Ukrainie. Co miał na myśli? Nie ma tu dyskretności na przestrzeni ostatnich stuleci. Niedawno w Krakowie, dosłownie w przededniu rosyjskiej agresji, występowałem na Uniwersytecie Jagiellońskim. I przypomniałem przed polską społecznością akademicką taką rzecz, że Ukraińcy zawsze stają się nie podmiotem polityki, a przedmiotem. I podałem przykład: jeszcze przed rozpoczęciem I wojny światowej rosyjski car Mikołaj II miał wypowiedzieć wojnę Europie, jeśli w Polsce zostanie otwarty ukraiński uniwersytet dla Ukraińców. Przypominam: działo się to 100 lat temu. A potem był kategoryczny zakaz całej nielicznej ukraińskiej prasy na terenach wszystkich ukraińskich guberni; tak samo zabronione było jakiekolwiek uczczenie rocznicy Tarasa Szewczenki. Między 1914 a 2014 rokiem można przeprowadzić analogie. Chciałbym zwrócić się do Ukraińców. Pamiętacie, z jakim politycznym rozmachem w Kijowie odbywało się huczne uczczenie Stołypina, o które tak zabiegał nie jeden niesławny Tabacznik. Wtedy nikt nie powiedział, że właśnie Stołypin w 1910 r. jako okrutny satrapa narodu ukraińskiego zakazał wszystkich ukraińskich organizacji, które nie pracowały na ideę „jedinoj i niedielimoj”. Wychodząc z tego, bez emocji uzasadniając swoje stanowisko, jak mówili filozofowie Pamfił Jurkewycz i Hryhorij Skoworoda: „Tylko filozofia serca jest prawdziwa, bo wszystko inne — w głowie, jest wymyślone i nie wiadomo od kogo”. Co do sytuacji krymskiej — tutaj dotąd nie mówiono prawdy: ani w programach Szustera, ani z trybuny Rady Najwyższej. Nie możemy godnie odpowiedzieć na oskarżenia o tak zwaną przymusową ukrainizację. Chociaż sytuacja tutaj jest diametralnie przeciwna tej, którą przedstawia Moskwa i jej emisariusze na Ukrainie. Po fakty nie trzeba daleko chodzić. Jeśli chodzi o Krym, to odwołajmy się do spisu ludności z 2001 r. Mieszkało tam 576 tys. Ukraińców, którzy uznali za ojczysty język ukraiński, i jeszcze 300 tys. naszych współplemieńców, którzy powiedzieli, że ich językiem jest rosyjski. Zatem w rzeczywistości etnicznych Ukraińców jest tam prawie 1 mln! Jak zadbaliśmy i ochroniliśmy interesy naszych braci? Na Krymie przez te 23 lata zrobiono tylko jeden krok w stronę zaspokojenia ich naturalnego i konstytucyjnego prawa. Wtedy w Symferopolu otwarto wspaniałe ukraińskie gimnazjum. Naszej inteligencji razem z krymskimi Ukraińcami udało się zrealizować tę unikalną rzecz. Chętnych, by oddać swoje dzieci tam do nauki, było wielu: to nie tylko Ukraińcy, ale i Tatarzy, Rosjanie, Żydzi, Ormianie, Karaimi, Grecy… Oto w jakim kierunku powinno było pracować Ministerstwo Oświaty, co roku otwierając podobne szkoły czy gimnazja w Kerczu, Dżankoju, Teodozji, Sudaku, Sewastopolu… Wyobraźmy sobie, że dzisiaj mielibyśmy dwa pokolenia Ukraińców, wychowanych w duchu narodowym. Nie musielibyśmy dzisiaj liczyć na zrujnowane przez agenturę Moskwy Siły Zbrojne Ukrainy, na powszechną mobilizację. Bo siła ducha to inny wymiar siły niż siła broni. W takich warunkach dialog społeczno-państwowy miałby zupełnie inny, konstruktywny charakter. …Ale wrócę do swojego wystąpienia w Krakowie (przypomnę: był to początek listopada). Kończąc wystąpienie, powiedziałem wtedy, że bardzo niepokoi mnie sytuacja w Bakczysaraju, która przypomniała prawdziwą wielką wojnę. Przestraszyła mnie bardziej niż jakakolwiek wojna czy starcia w Symferopolu czy Sewastopolu. Kilka słów historii. W dużej szkole w Bakczysaraju otwarto nową klasę. Nazywała się literowo „1-U” — 1. klasa z ukraińskim językiem wykładowym. Ludzie mało nie chwycili za broń, żeby obronić swoje 8—10-letnie dzieci, które chciały i miały prawo uczyć się w języku ukraińskim w Bakczysaraju. Kiedy mówimy o problemach ukrainizacji, to chciałbym powiedzieć: legalni 576 tys. Ukraińców Krymu dzisiaj ma de iure 0,2 % (!) uczniów, którzy mają język wykładowy ukraiński. Zaznaczając w Apelu Zarządu Głównego Towarzystwa „Proświta”, że „Ukraina jest w niebezpieczeństwie!”, nie jest to przesadą. Ale musimy też nazwać jedną straszną rzecz: dzisiaj na Krymie, w XXI wieku, rozpoczął się niesłychany etnocyd ukraińskości. Po wielkich głodach 1921—1922, 1932—1933 lat na Krymie Moskwa zniszczyła setki tysięcy niewinnych ludzi-pracowników, przede wszystkim Ukraińców. A to przy tym, że jeszcze w XVII w. na Krymie, według danych tureckiego historyka, Ukraińców było co najmniej 660 tys., Tatarów 120 tys., z których 85 tys. stanowiło wojsko. Czy wiedzą o tym dzisiaj nie tylko Krymczanie, ale i Ukraińcy z Ukrainy kontynentalnej? Co do Moskwy, to udowadnianie im oczywistych rzeczy jest daremne. Ale 45 mln Ukraińców przynajmniej ma prawo znać prawdę. Nie z rosyjskich zombio-telewizorów, a z naszego narodowego przekazu telewizyjnego i radiowego. Przede wszystkim o tym, co dzieje się na Krymie. To po pierwsze. Po drugie, mamy narodową mobilizację, zupełnie nie taką, o jakiej nieustannie opowiada już od pół miesiąca sekretarz Rady Bezpieczeństwa Narodowego i Obrony Parubij. Potrzebujemy tej mobilizacji ukraińskiej. Otwarta agresja wojskowa „bratniej” Federacji Rosyjskiej przeciwko Ukrainie, dokonana na Krymie za pomocą piątej kolumny, o której tak dawno i wiele mówiono, o której wielokrotnie ostrzegali rząd i Radę Najwyżsą przedstawiciele różnych proukraińskich sił politycznych i organizacji społecznych, w szczególności „Proświty”, postawiła Ukrainę i cały świat przed faktem dokonanym. Prawnicy międzynarodowi, eksperci i politycy różnego szczebla w miarę swoich kompetencji mogą na różne sposoby kwalifikować to dawno przygotowywane przez Moskwę zbrojne wiarołomstwo przeciwko demokratycznej i niepodległej Ukrainie, ale i oni zmuszeni są uznać oczywiste: to wojna putinowskiej Rosji przeciwko państwu ukraińskiemu i jego narodowi. W związku z tym w przededniu farsy z krymskim referendum, które miało stać się rzekomo prawną podstawą, choćby i z datą wsteczną, dla rozpoczęcia inwazji Sił Zbrojnych Rosji na Ukrainę, Zarząd Główny Ogólnoukraińskiego Towarzystwa „Proświta” im. T. H. Szewczenki przeprowadził nadzwyczajne posiedzenie. Na nim proświcianie wyrazili swoją ocenę i stosunek ukraińskiej społeczności do wydarzeń krymskich.
«Слово Просвіти», CC BY 4.0; machine translation from Ukrainian by Prosvita.Digital · PDF w Wikimedia Commons ↗ · Tłumaczenie maszynowe
