Strona · s. 5strona oryginału ↗
Kijów wita Kobziarza
Слово Просвіти, №11 за 2017 рік
Eduard OWCHARENKO Towarzystwo „Znannia” Ukrainy w Kijowskim Planetarium przeprowadziło akcję artystyczną „Imperatywy Szewczenki”. Akcja rozpoczęła się prezentacją wystawy ludowego artysty Ukrainy, laureata Nagrody im. Szewczenki Walerija Franczuka, na której zaprezentowano 44 obrazy stworzone na podstawie utworów Kobziarza oraz unikalną kolekcję wydań „Kobziarza” z różnych lat autorstwa szewczenkoznawcy Jewhena Dropiatego. „Dzisiaj obchodzimy dzień urodzin naszego proroka. Całe świadome życie narodowe zaczęło się od Szewczenki, a „Kobziarz” to nasza ukraińska „Biblia”. Przykład z historii: mimo zakazu wydawania „Kobziarza” w 1906 roku ukazała się rekordowa liczba wydań tej genialnej książki” — podkreślił przewodniczący zarządu Towarzystwa „Znannia” Ukrainy Wasyl Kuszerets. „Zapoczątkowaliśmy konkurs „Taras Szewczenko jednoczy narody”. Biorą w nim udział zarówno mieszkańcy Ukrainy, jak i obywatele innych krajów, którzy dołączają do konkursu za pomocą wideo” — zaznaczyła aktywna popularyzatorka twórczości Tarasa Szewczenki, ludowa artystka Ukrainy Hałyna Jabłonska. O wielkości słowa Szewczenki mówili Raisa Nedaškiwska, ludowa artystka Ukrainy; Anatolij Żurawel, zasłużony działacz sztuki Ukrainy; Kyryło Bulkin, aktor i działacz kulturalny; Borys Wojcechiwski, znany działacz społeczny, szewczenkoznawca i inni. Następnie Walerij Franczuk oprowadził po swojej wystawie. Zaprezentowane płótna to swoiste ilustracje do utworów Kobziarza, autorska wizja wersów poety w interpretacji Franczuka. W utworach Szewczenki dostrzega on kod niezniszczalności ukraińskiego ducha. Wystawa potrwa do dnia powtórnego pochówku Tarasa Hryhorowycza — 22 maja. W Kijowskim Planetarium również oddawano cześć Tarasowi Szewczence. Męski amatorski chór ludowy „Czumały” wykonał fragment pieśniowo-wierszowanej liturgii „Nie czekaj spodziewanej wolności”. A prawdziwą perełką tegorocznych „Imperatywów Szewczenki” stał się spektakl „Wielki loch” w wykonaniu młodych aktorów Studia Teatralnego „Słowo”, którzy studiują w Narodowej Akademii Kadr Kierowniczych Kultury i Sztuki. Spektakl wyreżyserowała profesor katedry reżyserii widowisk teatralnych i świąt Akademii, zasłużona artystka Ukrainy Olha Szlemko. W filii Narodowego Muzeum Tarasa Szewczenki — Domu-Muzeum Tarasa Szewczenki otwarto wystawę „Twarzą w twarz z Szewczenką”, gdzie zgromadzono portrety Szewczenki. Ekspozycja opowiada o tym, że T. Szewczenko wszedł do ukraińskiej historii i kultury jako symbol wolnościowych dążeń. Jeszcze za życia, jako autor „Kobziarza”, stał się uosobieniem głosu narodu, który dążył do niepodległości. To spowodowało stałą obecność artysty w ukraińskiej przestrzeni kulturowej, wielkie zainteresowanie zrozumieniem i szewczenkoznawca Jewhen Dropiatyj przedstawieniem jego postaci przez różne generacje artystów. Pierwszą próbą artystycznej kanonizacji T. Szewczenki była ikona „Św. Tarasjusz i Michał Malein”, namalowana w 1867 roku przez H. Czestachiwskiego ku pamięci T. Szewczenki i jego przyjaciela M. Łazarewskiego. Biorąc za podstawę autoportrety T. Szewczenki, jego portret namalowany przez I. Riepina czy zdjęcie I. Hudowskiego (1859), artyści końca XIX i początku XX wieku proponowali model silnej duchem osobowości, przewodnika idei narodowej. Artysta L. Kosztelanczuk, apelując do „typu rieplinowskiego”, w 1959 roku namalował portret Szewczenki, na którym przedstawił poetę siedzącego, niemal z profilu; w twórczych rozmyślaniach artysta zwrócił głowę do widza, a wzrok skierował w bok. W latach 80. możliwość swobodnej twórczej ekspresji mieli artyści, którzy ilustrowali poezje T. Szewczenki. Tak, I. Marczuk w latach 1983–1984 stworzył serię ilustracji (tempera) do wydania „T. Szewczenko. Kobziarz” (K., 1994). A w latach 90. obok tradycyjnych typów przedstawiania artysty formował się obraz Szewczenki, obdarzony symboliczno-alegorycznym brzmieniem, określany jako zbiorowy, czyli: prorok narodowy, ikona, apostoł prawdy, archanioł-obrońca itp. Do takich prac należy portret Szewczenki stworzony przez artystkę N. Synyszyn (1997) oraz obraz O. Szupliaka „Kobziarz” (portret Szewczenki) (1992). Szczególną uwagę przyciąga obraz „Duch Szewczenki w Kanadzie”, stworzony w 1970 roku przez Ukraińca z Kanady W. Kurylika. Artysta rozumie obraz Szewczenki jako niezniszczalnego ducha, który sprawuje swoisty patronat, chroniąc Ukraińców żyjących w diasporze. Centrum Artystyczno-Koncertowe im. I. Kozłowskiego Narodowej Operetki Ukrainy przedstawiło projekt ludowego artysty Ukrainy Ołeksandra Krawczenki „I na odnowionej ziemi”. Podczas koncertu w wykonaniu pana Ołeksandra, zasłużonego pracownika kultury Ukrainy Zoi Krawczenko, zasłużonej artystki Ukrainy Hałyny Hrehorczak-Odrynskiej, solistów-wokalistów teatru operetki Hanny Kowal i Wołodymyra Odrynskiego zabrzmiały utwory Kobziarza „I umarłym, i żywym, i nienarodzonym...”, „Tytariwna”, „Lileja”, „Kateryna”, „Chyba samemu napisać”, „Slepaja”, „Mijają dni, mijają noce...”, „Widźma”, „Dumy moi”, a także znane ukraińskie pieśni „Patrzę ja w niebo”, „Żurawka”, „Tam, gdzie Jatran kręto się wije”, „Noc jaka księżycowa”, „Czornobrywci”, „Dąbrowo zielona”, „Czerwona kalina” oraz wiersz Dmytra Kremenia „Lipowa Szewczenki”, poświęcony T. Szewczence. Sala Kolumnowa im. Mykoły Łysenki Narodowej Filharmonii Ukrainy zaprosiła na program oddziału Ogólnoukraińskiego Towarzystwa „Proświta” im. Tarasa Szewczenki, docent Kijowskiego Narodowego Uniwersytetu Kultury i Sztuki podkreślił rolę dziedzictwa T. H. Szewczenki w rozwoju społeczeństwa i w wychowaniu narodu; O. M. Chodacka — zastępca dyrektora ds. naukowo-metodycznych wyspecjalizowanej szkoły nr 187 z pogłębionym nauczaniem języka ukraińskiego i angielskiego miasta Kijowa, naświetliła metodyczne zasady nauczania twórczości Tarasa Szewczenki w szkole ogólnokształcącej. „Walczcie — zwyciężycie!”, który wyreżyserował ludowy artysta Ukrainy Wołodymyr Łukaszew. Z nieśmiertelnym słowem Szewczenki do widzów zwrócił się ludowy artysta Ukrainy Anatolij Pałamarenko, który wykonał fragmenty utworów „Iwan Pidkowa”, „Czyhrynie, Czyhrynie”, „Kaukaz” oraz „Hajdamacy”. A w wykonaniu Narodowej Zasłużonej Kapeli Bandurzystów Ukrainy im. H. Majborody zabrzmiały ukraińskie pieśni ludowe „Oj czegoś ty poczerniało”, „Hej, lata orzeł”, „Bandurzysto, orle siwy”, „Zorzo moja wieczorna”, „Wstaje chmura zza limanu”, „Miała matka córkę”; utwory do słów Szewczenki: „Ryczy i jęczy Dniepr szeroki”, duma „Ślepy” do tekstu poematu „Niewolnik” oraz dwa chóry z opery „Hajdamacy”. A w auli Kijowskiego Narodowego Uniwersytetu im. Tarasa Szewczenki Teatr Ukraińskiej Tradycji „Dzerkało” przedstawił jeden ze swoich najlepszych spektakli „Sen Kobziarza”, stworzony na podstawie utworów Szewczenki „Sen”, „I umarłym, i żywym, i nienarodzonym...”, na który zaproszono znanych działaczy ukraińskiej kultury Anatolija Pałamarenkę, Hałynę Jabłonską, Pawła Mowczana, Wołodymyra Jaworiwskiego i innych. Jasnym dopełnieniem było wykonanie utworów poetyckich Tarasa Szewczenki przez H. H. Jabłonską, O. H. Kuczerywego. W wykonaniu K. W. Stecenki zabrzmiało solo na skrzypce eDuma „I umarłym, i żywym, i nienarodzonym...”. W Kijowie odbyły się wydarzenia poświęcone 203. rocznicy urodzin Tarasa Szewczenki.
«Слово Просвіти», CC BY 4.0; machine translation from Ukrainian by Prosvita.Digital · PDF w Wikimedia Commons ↗ · Tłumaczenie maszynowe
