Емблема «Просвіта»Prosvita.DigitalWiedza · Ludzie · Przyszłość
Strona · s. 10strona oryginału ↗

Sprawa Nasirowa jako lustro „walki z korupcją”

Слово Просвіти, №11 за 2017 рік

Petro ANTONENKO, m. Czernihów. Korupcja — nasza „wizytówka”. W ostatnich trzech latach po Majdanie w naszym ukraińskim społeczeństwie najbardziej pożądaną „marką”, „wizytówką” stała się tak zwana „walka z korupcją”, w związku z czym termin „korupcja” stał się dominujący. Nie ma w tym nic dziwnego, wszak walka z korupcją to walka o sprawiedliwość. A ludziom zawsze chciało się i chce sprawiedliwości. I logiczne jest, że „zaostrzenie” tego pragnienia nastąpiło właśnie po Majdanie, Rewolucji Godności, zjawisku, które znamionowało właśnie walkę o sprawiedliwość. A jakaż to sprawiedliwość przy korupcji? Przy okazji, nie zaszkodzi przypomnieć definicję tego popularnego obecnie terminu. Zatem, według słownika: „Korupcja (od łacińskiego corrumpere — psuć) — bezprawna działalność, która polega na wykorzystywaniu przez osoby urzędowe ich praw i możliwości stanowiskowych do osobistego wzbogacenia się; przekupność i sprzedajność działaczy społecznych i politycznych”. Do czego to się nadaje dla „demokratycznego, prawnego, socjalnego” (artykuł 1 Konstytucji Ukrainy) państwa. Chociaż korupcja kwitnie na całym świecie. Ale chce się trzymać ją przynajmniej w jakichś ramach. Oto i pasożytują na „walce z korupcją” wszyscy, przede wszystkim jej potencjalni podmioty — politycy i politykierzy. Nasirow — kandydat na „korupcjonera nr 1”. Niedawny przewodniczący Państwowej Służby Fiskalnej Ukrainy Roman Nasirow — największy „połów” naszych organów ścigania w „walce z korupcją”, jeśli, oczywiście, dojdzie kiedyś do wyroku sądowego. Wszak 2 marca Specjalna Prokuratura Antykorupcyjna przedstawiła Nasirowowi oskarżenie o wyrządzenie państwu szkód na ponad 2 miliardy hrywien. Notka biograficzna. Nasirow Roman Mychajłowycz urodził się 3 marca 1979 roku w Czernihowie. W 2000 roku ukończył Czernihowski Instytut Ekonomii i Zarządzania na kierunku „finanse”, w 2001 roku — Kijowski Uniwersytet Ekonomiczny na kierunku „prawo”. W 2003 roku otrzymał stopień MBA w kierunku „finanse i zarządzanie międzynarodowe” uniwersytetu Wschodniego Londynu. W 2015 roku uzyskał stopień naukowy kandydata nauk prawnych przy Instytucie Ustawodawstwa Rady Najwyższej. Od 2005 do 2012 roku pracował w biznesie, głównie za granicą, w Brytanii. Lata 2013—2014 — zastępca przewodniczącego zarządu Państwowej Korporacji Żywnościowo-Zbożowej Ukrainy. 5 maja 2015 roku mianowany na stanowisko przewodniczącego Państwowej Służby Fiskalnej. Od 27 listopada 2014 roku do 2 września 2015 roku — deputowany ludowy Ukrainy, do parlamentu wybrany z listy „BPP” (nr 51). Od 4 grudnia 2014 roku — przewodniczący komitetu Rady Najwyższej Ukrainy ds. polityki podatkowej i celnej. Żonaty, dwoje dzieci. Co to jest Państwowa Służba Fiskalna? Państwowa Służba Fiskalna (PSF) — centralny organ władzy wykonawczej Ukrainy. Utworzona postanowieniem Gabinetu Ministrów z 21 maja 2014 r. drogą reorganizacji Ministerstwa Dochodów i Podatków. To Ministerstwo stworzono w rządzie Azarowa 24 grudnia 2012 roku drogą połączenia Państwowych Służb Podatkowej i Celnej Ukrainy. „Minzdoh”, jak go ironicznie nazywano, stało się jednym z symboli korupcji reżimu Janukowycza. Nie przypadkiem wśród żądań Majdanu była też reforma Ministerstwa. Już 1 marca 2014 roku Ministerstwo zlikwidowano decyzją rządu Jaceniuka. Na jego bazie odnowiono Państwową Służbę Podatkową i Państwową Służbę Celną, podporządkowane Ministerstwu Finansów. A już 21 maja Gabinet Ministrów sformował ze struktur byłego Ministerstwa Państwową Służbę Fiskalną. Główna funkcja — polityka podatkowa państwa plus polityka celna. Czyli to ministerstwo w ministerstwie z kolosalnymi uprawnieniami, które faktycznie formuje (zbiera) budżet państwa — setki miliardów hrywien. Przewodniczącego PSF mianuje Gabinet Ministrów. W niedługim czasie istnienia PSF to już drugi przewodniczący. Pierwszy, Ihor Biłous, przebywał na stanowisku mniej niż rok — od 4 czerwca 2014 do 23 marca 2015 roku, został zwolniony po informacji o nadużyciach w jego służbie. Co to jest NABU i SPA? To absolutnie nowe organy ścigania państwa, stworzone po Majdanie dla „walki z korupcją”. Narodowe Biuro Antykorupcyjne Ukrainy (NABU) — organ z szerokimi uprawnieniami siłowymi, który ma zapobiegać, wykrywać i ujawniać przestępstwa korupcyjne. Stworzono NABU na podstawie specjalnej Ustawy „O Narodowym Biurze Antykorupcyjnym Ukrainy”, przyjętej przez parlament 14 października 2014 roku. Ustawa weszła w życie w styczniu, a samo Biuro stworzył Prezydent Ukrainy 1 kwietnia 2015 roku. NABU — autonomiczny organ, który działa poza istniejącymi organami ścigania. Dyrektor NABU — Artem Sytnyk. SPA, czyli Specjalizowana Prokuratura Antykorupcyjna, — samodzielna jednostka strukturalna Prokuratury Generalnej Ukrainy. Funkcje — nadzór nad przestrzeganiem praw podczas prowadzenia działalności operacyjno-poszukiwawczej dochodzenia przedsądowego przez Narodowe Biuro Antykorupcyjne; podtrzymywanie oskarżenia państwowego w odpowiednich postępowaniach; reprezentowanie interesów obywatela lub państwa w sądzie w przypadkach przewidzianych prawem i związanych z korupcyjnymi lub powiązanymi z korupcją wykroczeniami. Zwróćmy uwagę na pierwszy punkt: to faktycznie kontrola nad działalnością potężnego NABU. To przy tym, że utworzenie SPA, określenie jej struktury i etatu są realizowane przez Prokuratora Generalnego Ukrainy w porozumieniu z dyrektorem NABU. Sprzeczność, zamieszanie? Między innymi, stworzenie SPA — jeden z licznych warunków przyznania Ukrainie ruchu bezwizowego, bo Unia Europejska dość wyraźnie wiąże ten ruch bezwizowy z walką z korupcją w naszym państwie. SPA utworzona zarządzeniem Prokuratora Generalnego W. Szokina z 22 września 2015 roku. Jej kierownik — Nazar Chołodnycki. Kierownik SPA podlega bezpośrednio Prokuratorowi Generalnemu, jest jego zastępcą. Zatem, NABU i SPA zasiliły szeregi innych organów ścigania państwa, a główne — to po prostu prokuratura, SBU, policja. Wszyscy oni też mogą i są zobowiązani walczyć z korupcją, wszak „wykorzystywanie przez osoby urzędowe ich praw i możliwości stanowiskowych do osobistego wzbogacenia się” (czyli korupcja) w całości mieści się w jurysdykcji tych poważnych organów. Produkowanie nowych organów miało pokazać, że to walka nie po prostu z „nadużyciami” i „wykorzystywaniem” (co i tak figuruje w Kodeksie karnym), a superwalka. W realiach to wylało się w stałe sprzeczności, jeśli nie powiedzieć — kłótnie między Prokuraturą Generalną i jej jednostką SPA, między nimi a NABU. Konkurencja — „kto jest większym bojownikiem z korupcją” — to dobrze, ale społeczeństwo czeka na wyniki. Jest ich niewiele. Zamiast tego częstsze stały się przypadki, kiedy nawet złapani i podejrzani o korupcję wychodzili suchą stopą z wody lub uciekali za granicę. Tymczasem NABU wkrótce kończy 2 lata, a i SPA istnieje już ponad półtora roku. Czy nie na tym tle społecznego oczekiwania wybuchła tak rezonansowa sprawa Nasirowa? Na czym polega rezonans? Sprawa jest głośna, ponieważ oskarżony jest główny urzędnik podatkowy państwa, na dodatek o wyrządzenie kolosalnych szkód. Istnieje też podtekst polityczny: sprawa jest bezpośrednio związana z jednym, również dość głośnym nazwiskiem — to niedawny poseł Rady Najwyższej Ołeksandr Onyszczenko, obecnie zbieg. Póki co oficjalnie organy ścigania oskarżają go o przestępstwo kryminalne. Na tyle przekonująco, że parlament przegłosował nawet uchylenie immunitetu poselskiego swojemu koledze — zjawisko dość rzadkie. Jednakże nie pomogło to śledztwu — Onyszczenko uciekł za granicę. Co więcej: tam przekształcił się w politycznego oponenta prezydenta Poroszenki, rozpowszechnia na niego poważne materiały kompromitujące, w szczególności potajemnie nagrane przez niego osobiście w gabinecie prezydenta. Jeszcze od lata ubiegłego roku Nasirow był przesłuchiwany w sprawie Onyszczenki jako świadek. I stopniowo przekształcił się w oskarżonego już we własnej sprawie. Co zarzuciły Nasirowowi NABU i SAP? Nielegalne ulgi, udzielone trzem spółkom wydobywającym gaz, których właścicielem jest Onyszczenko. Ulgi w opodatkowaniu, w płaceniu obowiązkowych opłat za wydobycie kopalin. Śledztwo twierdzi, że decyzją kierowanej przez Nasirowa Państwowej Służby Fiskalnej spółki te otrzymały nielegalne odroczenie tych płatności. Obliczono również straty z tytułu nieotrzymania przez państwo środków, w szczególności z tytułu sankcji karnych — 2,1 miliarda hrywien. Nasirow wszystkiemu temu zaprzecza, mówiąc, że nie było naruszeń ustawodawstwa. Sądowy cyrk SAP mogła przedstawić zarzuty Nasirowowi jeszcze pod koniec 2016 roku. Ale wahała się: czy z powodu braku dowodów, czy z powodu jakichś gier politycznych. A dalej zaczął się cyrk. Podejrzenie o przestępstwo kryminalne Romanowi Nasirowowi wręczono późnym wieczorem, w czwartek 2 marca. W elitarnej stołecznej klinice „Feofania”, do której Nasirow pilnie położył się na leczenie dzień wcześniej. Detektywi NABU, którzy mają prawo do zatrzymywania podejrzanych, wprowadzili do szpitala śledczych SAP, i Nasirowowi odczytano podejrzenie, gdy leżał w łóżku, jak twierdzą adwokaci — praktycznie nieprzytomny. Dalej Nasirowa wożono po centrach medycznych, dobijano się diagnozy. Okazało się, że to przełom nadciśnieniowy. W końcu Nasirowa dostarczono do Sądu Sołomiańskiego w Kijowie, który miał wyznaczyć mu środek zapobiegawczy. Prokuratura domagała się aresztu. Na wyznaczenie środka sąd miał równe 3 doby od momentu ogłoszenia podejrzenia. Te 72 godziny upływały pod koniec niedzieli 5 marca. Decyzji sąd nie podjął: najpierw obrona (a Nasirowa broni jednocześnie 10 adwokatów!) zgłosiła wyłączenie sędziego, potem w weekend szukano innego sędziego. O północy termin upłynął. Detektywi NABU oświadczyli, że Nasirow, który leżał w sądzie na łóżku, jest wolny. Ale wyjście z sądu dawno już zablokowali tak zwani przedstawiciele społeczeństwa — różnorodny tłum złożony z posłów parlamentu, po prostu tak zwanych „aktywistów”. „Społeczeństwo” zdecydowało, że po pierwsze, środek zapobiegawczy dla Nasirowa musi być jeden — areszt, po drugie, że jest winny i musi zostać skazany. Oto taki sobie „wyrok społeczeństwa”, z motywacją, że sądy u nas straciły zaufanie. I sąd będzie zablokowany, dopóki Nasirowa nie wsadzą. Inaczej ucieknie za granicę. Zwolniony Nasirow pozostał w sądzie. W nocy 7 marca sąd wydał decyzję o środku zapobiegawczym — 60 dni aresztu. Nasirowa umieszczono w stołecznym areszcie śledczym. Wyjść Nasirow może za kaucją w wysokości 100 milionów hrywien. Adwokaci oświadczyli, że składają apelację od środka zapobiegawczego i od kaucji. A prokuratura prosi sąd o ustalenie kaucji w wysokości 2 miliardów hrywien, ukraiński rekord. Obrona proponuje nie wpłacać kaucji do czasu rozpatrzenia apelacji. Choć wpłacić ją mogliby. Nasirow oświadczył, że nie ma takich środków, ale ma bogatego teścia, ojca żony Kateryny — magnata budowlanego Ołeksandra Hlimbowskiego. Swoją drogą, co do majątku Nasirowa. Po raz pierwszy pod koniec ubiegłego roku urzędnicy państwowi musieli opublikować elektroniczne deklaracje swojego majątku. Oto cytat dotyczący majątku Nasirowa: „Gotówka: 1,160 mln dolarów, 450 tys. euro oraz 4,350 mln hrywien. Żona: gotówka — 320 tys. dolarów, 240 tys. euro oraz 3,1 mln hrywien. Na koncie w banku — 1,677 mln hrywien, u żony — 2,509 tys. hrywien, 29,180 tys. hrywien, 2,852 mln hrywien. Samochody: Toyota i Lexus, u żony — Land Rover i Toyota. 5 działek ziemi w osiedlu typu miejskiego Kozyn (obwód kijowski), 20 działek ziemi we wsi Kołychiwka (rejon czernihowski) o łącznej powierzchni 283 093 m kw. Mieszkanie w Kijowie, u żony jeszcze 4 mieszkania w Kijowie. 2 domy w obwodzie kijowskim — 414 i 199 m kw. Drogie zegarki, wyroby jubilerskie, antyki, dzieła sztuki, broń. Żona Nasirowa posiada prawa korporacyjne w spółce z o.o. „Fundusz zasobów budowlanych” na 1,75 mln hrywien”. Na 100 milionów hrywien może i się uzbiera, na 2 miliardy — nie, ale majątek jest niemały. To właśnie skłania „społeczeństwo” do podejrzewania Nasirowa o korupcję, a dokładniej, już nawet uważania go za skorumpowanego. To była deklaracja za 2015 rok. A w zwykłej, nieprzeznaczonej dla ogółu deklaracji podatkowej za 2014 rok główny urzędnik podatkowy kraju „zapomniał” wskazać dwa mieszkania w Londynie. Teraz tak samo zaprzecza, że ma podwójne lub potrójne obywatelstwo — jeszcze paszporty Wielkiej Brytanii i Węgier, o czym mówi prokuratura. Gierki polityczne Co oznacza ta głośna sprawa karna, jak się zakończy, pokaże czas. Tak samo jak to, czy po raz kolejny skompromituje to władzę, przede wszystkim prezydenta, czy wręcz przeciwnie — pokaże jej determinację w „walce” z korupcją. W poniedziałek 6 marca ciekawe oświadczenie złożył Petro Poroszenko: nie informowano go o zamiarze zatrzymania Nasirowa i postawienia go przed sądem. Mówiąc, że świadczy to o niezależności naszych organów ścigania. Nawet jeśli to prawda, trudno powiedzieć, jaki znikomy procent obywateli uwierzył w takie oświadczenie prezydenta: zbyt mocno w społeczeństwie panuje filozofia wszechwładzy władzy i jej przedstawicieli, którzy wszystko wiedzą i za których wiedzą wszystko się robi. A Nasirow oświadczył, że nigdy nie omawiał w Administracji Prezydenta możliwości jego zatrzymania. Chociaż zaznaczył odnośnie Poroszenki: „Pracuję z nim od początku 2008 roku. Przecinaliśmy się dość często w sprawach biznesowych, w pracy”. Jak będzie przebiegać śledztwo w tej głośnej sprawie, na które detektywi mają już mniej niż dwa miesiące? Przynajmniej z Nasirowem za kratami. Jak będzie, gdy wyjdzie za kaucją? Czy nie ucieknie do Anglii? Czy sprawa dotrze do sądu? Ciekawą myśl wyraził znany polityk Anatolij Hrycenko. Oświadczył, że dobrze byłoby, gdyby Nasirow rzeczywiście uciekł za granicę i uniknął sądu — to, mówiąc, pokazałoby całą zgniliznę obecnej władzy. Cóż, czas pokaże. A póki co „walka z korupcją” trwa…

«Слово Просвіти», CC BY 4.0; machine translation from Ukrainian by Prosvita.Digital · PDF w Wikimedia Commons ↗ · Tłumaczenie maszynowe

Емблема «Просвіта»Prosvitianyn