Емблема «Просвіта»Prosvita.DigitalWiedza · Ludzie · Przyszłość
Strona · s. 14strona oryginału ↗

Lucyna Chworost i 16 jej rozmówców

Слово Просвіти, №11 за 2017 рік

Olena O’LIR „A powiedzcie, proszę…” — dowcipna nazwa, która pasowałaby chyba do każdego zbioru wywiadów, czyż nie? Właśnie tak nazywa się nowa książka Lucyny Chworost, która niedawno ukazała się nakładem wydawnictwa „Jarosławiw Wał” w kolekcji „poważnych wywiadów, swobodnych pogawędek i przyjacielskich zwierzeń”. Oto jak w przedmowie autorka przedstawia motywy powstania książki: rzekomo „wszystko zaczęło się… od ciekawości — od zwykłej ludzkiej ciekawości, zasilanej wiecznym brakiem możliwości dosłownego wejścia w skórę drugiego człowieka: bo każdy z nas jest do końca życia skazany sam na siebie, na optykę własnych oczu, na inercję własnych przyzwyczajeń. Aby przezwyciężyć to mimowolne i nieuniknione egzystencjalne ograniczenie, szukałam doświadczenia dialogu — i różnorodności”. Robi wrażenie? Przecież dziś jesteśmy przyzwyczajeni do popularnego dziennikarstwa, które w gatunku wywiadu wymaga od przeprowadzającego przede wszystkim umiejętności wydobycia od rozmówcy potrzebnej informacji, najlepiej o sensacyjnym charakterze, ale w żadnym wypadku nie przezwyciężania własnego egzystencjalnego ograniczenia! Tymczasem Lucyna stawia sobie znacznie wyższą poprzeczkę, i właśnie dlatego jej zbiór wywiadów, mimo uniwersalnej nazwy, jest zjawiskiem nietypowym. Zresztą dziennikarstwo to tylko jedna z gałęzi twórczego talentu autorki, znanej poetki, tłumaczki, piosenkarki-szansonistki, laureatki wielu nagród artystycznych, m.in. I nagrody Pierwszego Międzynarodowego Konkursu Wykonawców Romansu Ukraińskiego imienia Kwitki Cisyk (2011), jednej z najjaśniejszych postaci W Dikańskiej Galerii Obrazów na Połtawszczyźnie odbyło się muzyczne święto poświęcone 140. rocznicy urodzin muzyka, kompozytora i dyrygenta chóralnego Fiodora Popadycza. Podczas święta po stuletnim milczeniu znów zabrzmiały skrzypce, które przez długi czas leżały za szkłem w muzeum krajoznawczym. Te skrzypce wykonał Tymofij Panasowycz Huba, który do 1917 roku pracował w warsztacie instrumentów muzycznych księcia Kocubeja. Na początku XIX wieku jeden z książąt Kocubejów zaprosił z Polski rodzinę Hubów, którzy byli mistrzami wyszukanych mebli i instrumentów muzycznych. Huba w wielu pokoleniach byli muzykami i sami wyrabiali sobie skrzypce, wiolonczele, kontrabasy i basolie. Tymofij Panasowycz przez całe życie starał się odkryć tajemnicę Stradivariego. Uważał, że brzmieniu drewna przeszkadza żywica, która zawsze w nim obecna, i szukał sposobów jej usunięcia. Tymofij Huba miał sześcioro dzieci: pięciu synów i córkę. Przed rewolucją dał wszystkim synom tej w intelektualno-artystycznym środowisku ukraińskiego Charkowa i niestrudzonej wolontariuszki, która ofiarowuje swoją wysoką sztukę ukraińskim żołnierzom, biorąc udział w koncertach na froncie. A za jej dążeniem do pokonania nieuniknionej egzystencjalnej ograniczoności stoi też poważna pasja do filozofii. I ta wielostronność wycisnęła piętno na samym gatunku jej nowej książki: Lucyna prowadzi ze swoimi vis-à-vis dialog na równych prawach, dociera do zasadniczych podstaw ich światopoglądu, skłania do zagłębiania się we wspomnienia i szczegółowego zatrzymywania się na przełomach losu, „progowych” momentach zawodowego i twórczego wzrastania, rozwija i uzupełnia ich myśl, swobodnie przytaczając przy tym zarówno ich własne utwory, jak i pisma poetów i filozofów minionych epok, jak Horacy czy Schopenhauer! Dlatego gatunek wywiadu w jej interpretacji zbliża się raczej do intelektualnej rozmowy, a nawet filozoficznego dialogu. Nie przypadkiem wśród bohaterów jej książki znajdują się tak znani intelektualiści współczesności, jak świętej pamięci Swiatosław Karawanski, inni wybitni językoznawcy — Orest Tkaczenko, Ihor Muromcew, Larysa Masenko, pisarz i wydawca, główny „winowajca” wydania książki „A skażcie, będ ласka…” Michajło Słabosz­pyćkyj, filozof Wołodymyr Brüggen, poeta Wołodymyr Bazylewski, fizyk, urzędnik i tłumacz Maksym Striha… Wielu z rozmówców Lucyny udzielało już wywiadów, u niektórych był to pierwszy raz, a mimo to — potrzebna była zapewne właśnie taka zaufana manera rozmowy, właśnie taka współmierność intelektów i pokrewieństwo dusz, aby pisarka i tłumaczka Ołeksandra Kowalowa opowiedziała o wzruszającej opiece, jaką otoczył ją we właściwym czasie jej literackiej młodości Wasyl Mysyk, aby Roman Kowal podzielił się wspomnieniami o niewyjaśnionych, a nawet mistycznych przypadkach, które spotykały go w jego pracy badawczej nad historią ukraińskich zmagań o wyzwolenie, a Maryna Pawlenko wyznała, jakim bólem odzywa się w jej duszy tragedia Pawła Tyczyny. Do zalet książki „A skażcie, będ ласka…” należy także szerokie ukazanie współczesnej panoramy kulturalnej ukraińskiego, patriotycznego Charkowa: są to takie postacie, jak wspomniane już Ołeksandra Kowalowa, Ihor Muromcew i Wołodymyr Brüggen, a także świętej pamięci poeta i więzień polityczny WasylBorowyj, poeta, redaktor naczelny czasopisma „Berezil” — i autor przedmowy do książki Lucyny — Wołodymyr Naumenko, poetka, malarka i kierowniczka Charkowskiego Ukraińskiego Klubu Poetycko-Piosenkarskiego „Apostrof” Larysa Wyrowec, poeta Anatolij Pererwa… Wreszcie także życiowa droga poety Mykoły Szatyłowa, który obecnie mieszka w Czechach, zaczynała się właśnie w Charkowie. Nawiasem mówiąc, jak świadczy dedykacja autorki, to właśnie on podsunął jej tytuł tej książki.

«Слово Просвіти», CC BY 4.0; machine translation from Ukrainian by Prosvita.Digital · PDF w Wikimedia Commons ↗ · Tłumaczenie maszynowe

Емблема «Просвіта»Prosvitianyn