Емблема «Просвіта»Prosvita.DigitalWiedza · Ludzie · Przyszłość
Strona · s. 2strona oryginału ↗

Dekret Prezydenta Ukrainy nr 55/2017

Слово Просвіти, №11 за 2017 рік

Zdjęcie UNIAN. W połowie lat 80. ulubioną rozrywką kilku młodych poetów była między innymi taka: komuś z „nieoświeconych” cytowaliśmy pewne znamienne wersy i prosiliśmy o odgadnięcie, kto je napisał. Ot, na przykład: „Słowa deszczem się zatarły… I nie deszczem, i nie słowa…” Ludzie wymieniali i Winhranowskiego, i jeszcze kogoś — najbardziej oczytani przypuszczali, że to Eliot czy Saint-John Perse… I jak słodko było otwierać im oczy, że to — Szewczenko! I że „My jesienią jednak podobni choć kropelkę do obrazu Bożego” czy, powiedzmy, „Gotowe! Żagiel rozpuścili…” — to też Szewczenko. Chwaliliśmy się Szewczenką, jak w tym staroukraińskim kancie: „I Tobą, miły Boże, zawsze się chwalę”. Jakże nam chciało się udowodnić całemu światu, że Szewczenko jest i nowoczesny, i współczesny, wszak ciągle lepiono z niego tylko chłopskiego romantyka i piętnującego panów, obniżając obraz narodowego geniusza do postaci biednego kobziarza, który smutno skubie struny kobzy czy bandury. To znaczy: „Czytajcie „Najmyczkę” i „Topolę”, zapomnijcie „Martwym i żywym”, jak zjadliwie zauważył współczesny poeta. Bieda w tym, że w wielu szkolnych i studenckich audytoriach właśnie taki obraz Szewczenki przeważa do dziś — chłop pańszczyźniany i chłopski poeta-męczennik. „Zdejmij z Szewczenki czapkę. I ten głupi kożuch. Odkryjcie w nim akademika. Jeszcze śmiałka-zucha…” — wzywał Dracz i wielu innych poetów na przestrzeni stulecia. Ale nasza ukraińska natura wciąż kontynuuje zacinanie się na obrazie męczennika, zacieniając prawdziwy obraz Szewczenki-poety, którego „Kobziarz” — zwłaszcza w czasach bezpaństwowości — i aż do teraz służył nam za najwyższą Konstytucję Narodowego Ducha. Wielu poetów cierpiało i ginęło, ale niewielu dawało schronienie w słowie całemu narodowi. I nie przypadkiem już w nasze dramatyczne dni odważny syn dawnego ormiańskiego narodu Serhij Nihojan ginie w centrum Kijowa za ideały godności właśnie ze słowami Szewczenki na ustach: „Walczcie — zwyciężcie!”. Nie przypadkiem, przekrzykując ten niezapomniany protestacyjny zgrzyt narastającego boju, młoda ukraińska pisarka, stojąc na szczycie barykady na Hruszewskiego i pokazując palcem na januczarów, z zabójczą siłą wygłaszała słowa Szewczenki: „W Judei, w dni one, w czas Heroda króla… romańskie pijane legiony plugawiły się…” Bo prawdziwe sensy Szewczenki w wielu jego utworach brzmią jak ciężki, głęboki rock, a nie mdła pop-muzyka. Marzę, by dożyć tych czasów, kiedy dzieciom w szkole przestaną łzawo opowiadać o nieszczęsnym chłopie pańszczyźnianym, który służył nasze ulice — po prostu wczytajmy się w niemal w całości ukraińskie nazwy utworów Rylejewa — „Wojnarowski”, „Mazepa”, „Naływajko”, „Bohdan Chmielnicki” — większego ukrainofila wśród rosyjskich pisarzy nie było i, być może, już nie będzie). Jednak Szewczenko nie umie i nie chce krzywić duszą, w której kipi sprawiedliwy gniew i marzenie o idealnej, niemal mitycznej Ukrainie. I oto jego rodakom już nie wstyd. Prezydent Ukrainy P. POROSZENKO 6 marca 2017 roku. Językiem nie wyszło, ale dzieci ich muszą go znać i szanować. Wreszcie musi być ustawa, która ochroni prawo każdego Ukraińca do otrzymywania wszystkich usług w języku ukraińskim — od sklepów i instytucji publicznych — po błyszczące wydania, stacje radiowe i telewizję, gdzie wszystkie, bez wyjątku, talk-show i programy powinny być prowadzone w języku państwowym (z wyraźnie wypisanymi wyjątkami dla Tatarów krymskich i kilku innych). O przyznaniu Narodowej Nagrody Ukrainy imienia Tarasa Szewczenki. Na podstawie wniosku Komitetu ds. Narodowej Nagrody Ukrainy imienia Tarasa Szewczenki postanawiam: 1. Przyznać Narodową Nagrodę Ukrainy imienia Tarasa Szewczenki 2017 roku: KOWALOWI Stepanowi Mykołajowyczowi, reżyserowi kina animowanego — za cykl animowany „Moja kraina — Ukraina”, stworzenie oryginalnego plastycznego języka filmowego i znaczący wkład w ukraińską oraz europejską animację; MALYSZCE Mykole Ołeksijowyczowi, artyście — za projekt „Linia” (rzeźba); MALKOWYCZOWI Iwanowi Antonowyczowi, poecie — za książkę poezji „Babka z nowymi wierszami”; FROLYAK Bohdanie Ołeksijiwnie, kompozytorce — za muzykę do utworów Tarasa Szewczenki: Symfonia-Requiem „Sprawiedliwa duszo…”, Kantata chóralna „Kwiat”, utwór muzyczny „Przyśni się sen mi”. 2. Ustanowić na 2017 rok wysokość Narodowej Nagrody Ukrainy imienia Tarasa Szewczenki na 240 tysięcy hrywien każda.

«Слово Просвіти», CC BY 4.0; machine translation from Ukrainian by Prosvita.Digital · PDF w Wikimedia Commons ↗ · Tłumaczenie maszynowe

Емблема «Просвіта»Prosvitianyn