Strona · s. 6strona oryginału ↗
Do 1140-lecia Księgi Welesa
Слово Просвіти, №11 за 2021 рік
W ostatnich dziesięcioleciach świat ujrzał niemało przekładów tego tajemniczego zabytku literackiego, historycznego i duchowego narodu ukraińskiego. „Ale praca S. Piddubnego jest znacznie dokładniejsza i bardziej przekonująca” – pisał doktor nauk filologicznych Wałentyn Taranec. I dodał: „także nikt z innych naukowców nie skomentował Księgi tak gruntownie, jak zrobił to on. I właśnie dlatego swoją pracę naukową „Księga Welesa (badanie historyczno-lingwistyczne)” pisałem na podstawie przekładu Serhija Wasylowycza”. A oto opinia kandydatki nauk, poetki Antoniny Caruk: „Lektura „Księgi Welesa” w opracowaniu Serhija Piddubnego to fascynująca historyczno-etymologiczna podróż do źródeł słowa, wiary, ducha, to swoiste kwanty samoświadomości, które łamią narzucone przez wieki stereotypy”. Serhij Piddubny z odpowiedzialnością podszedł do przekładu i interpretacji Księgi. Nie tylko doprecyzował szereg trudnych do zrozumienia miejsc i ustalił imię autora Księgi Welesa, ale także odczytał to, czego nie zauważyli inni tłumacze. Tymczasem poza ich uwagą pozostały bardzo ważne rzeczy: nasza pramatka Łada i totem Owena, plemiona „okrów i wenców” (czyli „ukrów i wenedów”), terminy „mowa” i „mowynstwo”, kalendarz naszych praojców, który służył im również jako system religijny, i wiele innych. W rezultacie, zauważa badacz, prawdziwe arcydzieło naszej przeszłości okazało się nieco zniekształcone. Dlatego nie dziwi, że w pewnych kręgach utwór do dziś nazywa się fałszerstwem. „Tysiąc i trzysta lat przechowywaliśmy świętości nasze” – pisze autor Księgi Welesa. Bez wątpienia należą do nich państwowość i niepodległość. S. Piddubny bada państwo Ruskołań, odnajduje jego stolicę Hołuń, o których wspomina się w Księdze. A w komentarzu „Ideologia państwowości i zwycięstw” wyróżnia osiem przykazań od naszych przodków, które pomagały strzec ich świętości: 1. Pamiętać stare czasy. 2. Trzymać się ojczystego języka. 3. Strzec ojczystej ziemi. 4. Sławić rodzimych bogów. 5. Ufać swoim kniaziom. 6. Trzymać w pogotowiu broń. 7. Być gotowym poświęcić życie dla swojego kraju. 8. Mieć niezawodnych przyjaciół. S. Piddubny nie ustaje w badaniu i propagowaniu Księgi Welesa. Spod jego pióra wyszło już kilka książek na ten temat, w szczególności „Księga Welesa dla młodzieży”. Uwadze czytelników „Słowa Proświty” polecamy niektóre notatki z jego książki „Księga Welesa. Wedy Ukrainy-Rusi”, a także przekład tabliczki 1. Wasyl BONDAR O czym ona Jest to księga, która wchłonęła w siebie wielką i długą historię narodu ukraińskiego. W wyrazistej i obrazowej formie opowiada o tajemniczym świecie naszych Praojców, uczy, jak bronić swojej ziemi, jak bronić swojej wiary, na jakich zasadach budować niepodległe państwo. W Księdze opowiada się o ruskich (słowiańskich) rodach, o ich rozsiedleniu na ogromnych przestrzeniach Europy i Azji, o wyprawach do Indii, Syrii i Egiptu, o podbojach i stratach. Wiele miejsca poświęca się wojnom z Grekami, Gotami, Chazarami, Rzymianami itd. Księga szczegółowo opisuje system religijny naszych Przodków i nazywa Bogów, o których mieliśmy prymitywną wiedzę, a jeszcze więcej domysłów i fantazji. W odróżnieniu, na przykład, od „Słowa o wyprawie Igora”, które pisał dworski kronikarz, ten utwór należy do ludowego śpiewaka. Poświęca go on Bogu Welesowi, który jest „przystanią siły” naszej. Jak i kiedy się pojawiła W 1919 r. w zniszczonym przez wojnę majątku ziemianina Doniec-Zacharżewskiego (wieś Wełykyj Burłuk na Charkowszczyźnie) pułkownik Ali (Fiodor Arturycz) Izenbek znalazł tabliczki z niezrozumiałymi napisami. Z powołania archeolog i malarz, Izenbek domyślił się, jaką wartość mają rozrzucone wśród ruin tabliczki. Zebrał je do worka i uciekając z resztkami Białej Armii, wyjechał za granicę. Z czasem znalazł się w Belgii. Tam z Izenbekiem poznał się zrusyfikowany Ukrainiec, doktor chemii, miłośnik starożytności Jurij Myrolubow. Zainteresował się tajemniczymi tabliczkami z nieznanym pismem, zaczął je badać i przepisywać. W 1941 r. Ali Izenbek odszedł na tamten świat, czyniąc wcześniej spadkobiercą swojego atelier malarskiego i tabliczek J. Myrolubowa. Jednak atelier zostało obrabowane, a tabliczki zniknęły. Nie jest wykluczone, że kradzieży dokonali niemieccy szpiedzy, którzy na zlecenie Abwehry szukali starożytnych ksiąg, aby uzyskać dostęp do tajemnic przeszłości. J. Myrolubow złożył skargę, ale bezskutecznie. Na szczęście większość tabliczek zdążył przepisać. Teksty, gdzie litery były naniesione jedna obok drugiej bez odstępów między słowami i bez przenoszenia, nie były łatwe do rozszyfrowania... Takie pismo, takie księgi, jak świadczył Plutarch w opowieści o Numie, nie były przeznaczone dla szerokiego ogółu, często zabierali je na tamten świat sami autorzy: „nie chcąc zachowywać tego, co nic nie mówią innym litery pełnego głębokiej treści nauczania”. Kiedy została napisana Czas powstania księgi pomaga określić imię kniazia Borewlena, o którym autor pisze jak o swoim współczesnym: „A dzisiaj mamy innego kniazia – Borewlenia, prawnuka po dziadzie swoim” (tabl. 18B). Nieco wyżej wspomina się i samego pradziada – Borewlena, który pokonał „elanów na brzegu morskim”. Najprawdopodobniej o nim, ale już pod imieniem Brawlin, mowa w „Żywocie Stefana Surożskiego” w związku z jego wyprawą na Suroż pod koniec VIII w. Zatem, jeśli pradziad Borewlen żył w VIII w., to prawnuk Borewlan, co najmniej w połowie następnego stulecia. Ostatnimi wspomnianymi są kniaziowie Askołd i Dir, których lata życia i panowania nie są dokładnie znane. Oficjalna nauka przypuszcza, że zostali zabici przez kniazia Olega około 882 r. Jednak w Księdze Welesa wskazuje się, że „Askołd zabił Dirosa i jest on jeden na miejsce to” (tabl. 29). Istotna poprawka – Dira zabił nie Oleg, a Askołd. Kiedy nie stało samego Askołda, nie wiadomo. W Księdze Welesa nic nie wspomina się o jego śmierci. Jednak jeśli wierzyć nauce, że Askołd zginął w 882 r., to ostatnia kropka w utworze została postawiona za życia Askołda, nie później niż w 881 r. Gdzie napisana Istnieje kilka wersji tego, kto jest autorem Księgi Welesa. Jedni mówią, że to praca kijowskiego wołchwa, inni – nowogrodzkiego. Jednak wersji nowogrodzkiej nie można traktować poważnie, ponieważ większość wydarzeń, główne plemiona wspominane w Księdze, dotyczą właśnie ziemi kijowskiej. Opisana w Księdze wiara to wiara rolników i hodowców, a nie leśników i myśliwych. Zresztą autor wyraźnie należy do plemienia rolniczego: „Modlitwą wzmocniwszy ciało, zjadłszy, idziemy do pól naszych pracować, jak Bogowie kazali każdemu człowiekowi, który powinien trudzić się na chleb swój” (tabl. 3A). Nazwy miesięcy i ich patronów – Biłojar, Łado, Kupało, Synyć, Żytnyć, Wynyć, Zranyć, Owsenyć, Prosyć, Studeć, Lidyć i Lutyć, Wyszeń, Lele, Lityć, Radogoszcz, Kałendo i Kryszeń oraz wiele innych – są wyraźnie ukraińskie… W jakim języku napisana Księga napisana jest jednym z ukraińskich dialektów, których i dziś jest niemało. Na przykład słowa hondzia, kryżuwaty, hordyn, henbeł, hundity, pudo, których nie znajdziemy we współczesnych słownikach, do dziś spotyka się w języku mieszkańców Pryjatrania, w centrum Trypilla-Ruskołani. Uderza bogactwo języka i terminologii,
co jest wskaźnikiem różnorodnej działalności umysłowej, duchowej i wytwórczej naszych Przodków, ich kontaktów z sąsiednimi etnosami itd. Prawdę mówił jeden z pierwszych badaczy Księgi Borys Jacenko: „Pojawienie się Welesowej Księgi z niebytu – to żywe świadectwo nieśmiertelności, niezniszczalności narodu ukraińskiego”.
Autor Księgi – wołchw i nauczyciel Istnieje pogląd, że Welesowa Księga nie została napisana przez jednego autora. Rzeczywiście, kiedy czyta się opowieść o tym samym wydarzeniu w różnych interpretacjach, odnosi się właśnie takie wrażenie. A jednak, biorąc pod uwagę jasną ideologiczną i duchową orientację oraz jednakowy styl, który daje się prześledzić przez całą Księgę, można twierdzić, że najprawdopodobniej jej autorem była jedna osoba. Weźmy dla przykładu tabliczkę 38A, gdzie opisano dwie wersje tego samego trzęsienia ziemi. Czy mogłoby o tym samym pisać dwóch autorów na jednej tabliczce? Wątpliwe. Gdyby była potrzeba inaczej opowiedzieć o tym samym wydarzeniu, pisaliby na różnych tabliczkach. W danym przypadku autor po prostu podaje znane mu przekazy.
Autor przekazuje wydarzenia z głębokiej starożytności. Aby nie „pozostać ignorantami do końca, skąd jesteśmy”, stawia sobie za cel odnowienie utraconych Wed. Jego współcześni kapłani, zapomniawszy testamenty swoich praojców, już szkalują to, co rodzime: „Bo to kapłani Wedy szargać zaczęli... A je ukradli nam” (tabl. 6D).
Z dużym prawdopodobieństwem można twierdzić, że autorem Welesowej Księgi jest nauczyciel i wołchw o imieniu Ilar, o którym mowa na tabl. 8/3. Jedynie nauczyciel – wołchw-prorok mógł wziąć na siebie odpowiedzialność pouczania „dzieci naszych nieuczonych” i wieszczania: „A to powiadam wam, że pobijecie Greków, bo wiem to jasno: tak, jak ojcowie nasi mówili mi”. Inni tłumacze, na przykład B. Jacenko i H. Łozko, zobaczyli w Ilarze Iliryjczyka. Jakoby to obcy Iliryjczyk dbał, by ruskie dzieci „zwrócić na nasze pismo i nauczyć naszym Bogom oddawać cześć”.
A na tabliczce 29 występuje on w roli pośrednika między ludźmi a Bogami: „Godzi się bić za życie nasze mieczami – to mówi wam Choryn, syn ojca Choryhy, a to jest prośba wasza przed Bogami, którzy dają wam siłę i władzę na ziemię waszą”.
Znaczenie Welesowej Księgi Welesowa Księga – to bezpośrednie świadectwo tego, że naród ruski (ukraiński) to naród państwowotwórczy, który miał własną filozofię światopoglądową i religijną, swoje pismo, alfabet i literaturę na długo przed wprowadzeniem na Rusi chrześcijaństwa. A rachubę czasu prowadził od Karpackiego Wyjścia (połowa I tys. p.n.e.), a nie od narodzenia Chrystusa.
Język Księgi, opisane w niej wiara, tradycje i zwyczaje, obiekty geograficzne – wszystko mówi o jej czysto ukraińskim pochodzeniu i o tym, że właśnie Ukraina jest bezpośrednią spadkobierczynią dawnej Rusi. Co więcej, jeśli wcześniej nauka twierdziła, że Ukraińcy po raz pierwszy wspominani są w źródłach pisanych dopiero w XII w., to za pomocą Welesowej Księgi widzimy siebie już w IX w. pod imieniem „okry”, jako DZIADOWIE RUSÓW (tabl. 7E). Obalone zostaje również twierdzenie, że Kij jakoby żył w V lub VI w. n.e. W rzeczywistości jego życie, życie jego ojca Orija i braci Szczeka oraz Chorywa przypada na VII w. p.n.e. i zbiega się z latami życia Herodowego Kiaksara (Kija króla), który rządził 40 lat, „licząc razem z panowaniem Scytów”…
Poprzez Księgę, jako źródło pierwotne, dowiadujemy się, jakimi naprawdę byli nasi Praojcowie. Nie z cudzych ust, jak to było do tej pory. Utwór obfituje w przykłady niewiarygodnego bohaterstwa, męstwa, oddania i poświęcenia w imię rodu i niepodległości kraju: „Wielkie śniegi, chłody, głód męczyły naszych ludzi, ale stali twardo. Zostając bez niczego, oni niemało wycierpieli, bo niepodległość chcieli mieć i tworzyli ją” (tabl. 6A), „Lepiej mamy zniknąć, ale nigdy nie być w niewoli i ofiarowywać Bogom cudzym” (tabl. 6G), „Życie nasze na polu bitwy jest piękne” (tabl. 8)…
Przygotowano na podstawie książki S. Piddubnego
„Welesowa Księga. Wedy Ukrainy-Rusi”
Tabliczka 1
Na próżno zapominamy dzielne dawne czasy nasze i idziemy dokąd nie wiedząc, i, oglądając się wstecz, pytamy: „Kim jesteśmy?” Wstydzimy się Nawę, Prawę i Jawę1 znać i rozumieć, że to Dażbóg stworzył nam jajko,
które jest Światem-gwiazdą, która nam świeci. W tej otchłani powiesił Dażbóg Ziemię naszą, aby ona utrzymana była, bo on – dusze Przodków są, które świecą nam gwiazdami od Iriju2...
Prawe niewidzialnie ułożona przez Dażboga, a po niej, jak przędza, płynie Jawa. Jawa tworzy życie nasze, a kiedy odejdzie – śmierć tuż tuż. Jawa płynie i tworzy się w Prawej, a po niej Nawa przychodzi – do tego jest Nawa i po tym Nawa, a w Prawej jest Jawa.
Uczmy się starego, zanurzmy dusze w nim,
bo to jest nasze, co przyszło z Kołem3 i tworzy Boską siłę. Poczujmy w sobie ten dar Bogów i nie śmiejmy go marnować. Dusze Przodków naszych z Iriju patrzą na nas i z żalu płaczą oraz wyrzucają nam, że nie strzeżemy my Prawej, Jawy i Nawy, nie strzeżemy, a jeszcze i szydzimy. Istotnie, nie my godni być
Dażbogowymi wnukami.
Zatem, modląc się do Bogów, będziemy mieli czyste dusze i ciała nasze, a także życie z Praojcami naszymi, którzy w Bogach zlali się w jedno. Prawda taka, że my Dażbogowi wnukowie – trzymaj, Rusinie, w umyśle to, ponieważ umysł wielki Boży jest jedyny z nami. A dlatego twórzmy i mówmy z Bogami w jedności.
Przekład S. Piddubnego
_____________
1 Nawa – zaświaty, nieznany świat, Prawa – świat Bogów, Jawa – życie ziemskie.
2 Wyraj, Raj – kraina, gdzie mieszkają Bogowie.
3 Życiodajne Swargowe (lub Dażbogowe) Koło
– Słońce i roczny obieg, wiara.
«Слово Просвіти», CC BY 4.0; machine translation from Ukrainian by Prosvita.Digital · PDF w Wikimedia Commons ↗ · Tłumaczenie maszynowe
