Strona · s. 16strona oryginału ↗
Pomnik Szewczenki w Połtawie: obchody 95. rocznicy wzniesienia
Слово Просвіти, №11 за 2021 рік
Kierowniczka działu obsługi użytkowników obwodowej uniwersalnej biblioteki naukowej Nina Kłymko poinformowała, że 9 marca, w dniu urodzin wielkiego Kobziarza, oficjalnie zarejestrowano światowy rekord pod względem liczby wzniesionych pomników Tarasa Szewczenki. Według informacji „Księgi rekordów Ukrainy”, na świecie wzniesiono 1167 pomników T. H. Szewczenki, z nich 99 – za granicą i 1068 – na Ukrainie. Taras Szewczenko wielokrotnie bywał na Połtawszczyźnie. Tutaj napisał poematy „Iwan Hus” („Heretyk”), „Ślepiec”, wiersz „Nie zazdrość bogatemu” oraz inne utwory. Przebywając w Połtawie w 1845 roku, Szewczenko odwiedził posiadłość Kotlarewskiego na Iwanowej Górze i wykonał rysunek chaty. Regionalny przedstawiciel UINP w obwodzie połtawskim Ołeh Pustowhar podkreślił wagę wzniesienia w Połtawie pomnika Tarasowi Szewczence nie tylko w życiu kulturalnym Połtawy, ale i całej Ukrainy. Krótko nakreślił kontekst historyczny, w którym powstawały różnorodne zjawiska kulturowe, w tym w sferze rzeźby i architektury. Chodzi o Ukraińską Rewolucję 1917-1921 lat i wywołany przez nią potężny impuls do odrodzenia narodowego w latach 20. ubiegłego wieku. „Pierwsze pomniki Tarasa Szewczenki podczas pierwszych zmagań wyzwoleńczych o niepodległość Ukrainy na terytorium ówczesnej guberni połtawskiej pojawiły się w 1918 roku, w okresie hetmanatu Pawła Skoropadskiego. Wiosną 1918 roku we wsi Dibrowa, a jesienią – w mieście Romny. Ten ostatni, autorstwa rzeźbiarza Iwana Kawaleridzego, jest bardzo podobny do połtawskiego, który również stworzył Kawaleridze i który odsłonięto w 1926 roku, kiedy zbliżała się epoka zniszczenia ukraińskiego odrodzenia kulturalnego, wszak rok 1929 niektórzy kulturolodzy i historycy datują jako rok zakończenia Ukraińskiej Rewolucji w kontekście wygaszania polityki „ukrainizacji” i sprawy „Związku Wyzwolenia Ukrainy” – podkreślił pan Ołeh. Główny prelegent – doktor nauk historycznych, kierownik katedry kulturologii Połtawskiego Narodowego Uniwersytetu Pedagogicznego im. W. Korolenki Ołeksandr Łukjanenko, przygotował ciekawe wystąpienie o historii wznoszenia pomników Tarasowi Szewczence w Połtawie i innych miastach Ukrainy, towarzysząc mu prezentacją slajdów. „Pomnik Tarasa Szewczenki w Połtawie jest unikalny dla całej Ukrainy, ponieważ stworzony został w stylu awangardyzmu. Ocalały tylko dwa „awangardowe” pomniki Kobziarza, a w oryginalnym stanie – tylko połtawski. To nasz duchowy latarnik, ponieważ w wielu aspektach utrwala nasze widzenie przeszłości, a także europejskie dążenia Ukraińców, gdyż w istocie jest jednym z nowoczesnych na swoje czasy” – podkreślił pan Ołeksandr. Opowiedział o ciepłych relacjach rzeźbiarza Iwana Kawaleridzego z Symonem Petlurą, który na wszelkie sposoby wspierał artystę w jego pragnieniu stworzenia pomnika Szewczenki w Romnach. Pomnik w Połtawie odsłonięto 12 marca 1926 roku. Z tej okazji odbył się kilkutysięczny wiec. „W Państwowym Archiwum Obwodu Połtawskiego znajdują się dokumenty, które poświadczają, że władze zdecydowały umiejscowić pomnik naprzeciwko muzeum dlatego, że tam był cmentarz poległych „bojowników o władzę Rad”, za te idee, które komunistyczny reżim próbował przez dziesięciolecia przypisać Tarasowi Hryhorowyczowi Szewczence” – opowiedział Ołeksandr Łukjanenko. Zbudowano go z żelbetu. Potężna figura Szewczenki zdaje się wyłaniać z szarych asymetrycznych brył. Wysokość figury Proroka Ukraińskiego Narodu wynosi 1,8 m, a wysokość postumentu – 3,2 m. „Początkowo w planach Iwana Kawaleridzego pomnik miał sięgać dziesięciu metrów, ale później tę ideę skorygowano” – poinformował naukowiec. Opowiedział o historycznym życiu pomnika Szewczenki w Połtawie w ciągu XX wieku, podwójnych standardach komunistycznej władzy w stosunku do Kobziarza, o różnej interpretacji dat wzniesienia pomnika, na podstawie dokumentów archiwalnych opisał fakt odsłonięcia. „Dziecko” Kawaleridzego przetrwało kilka prób zniszczenia. Wśród nich – wojna niemiecko-sowiecka i próby demontażu w ZSRR z powodu znaczenia ideologicznego. „Podczas II wojny światowej Niemcy pomylili monument Szewczenki z pomnikiem Lenina. I tylko cudem pomnik został uratowany. Podczas wizyty w Połtawie Nikita Chruszczow negatywnie wypowiedział się na temat awangardowego pomnika. Pierwszy sekretarz kompartii nie akceptował sztuki poza kanonami socrealizmu. Chruszczow rekomendował na miejscu pomnika, stworzonego przez Kawaleridzego, zbudować nowy brązowy monument, podobny do tych, które są w Kaniowie i Kijowie. Ale mimo wszystko dzieło Kawaleridzego wtedy obroniono i zachowano” – zaznaczył Łukjanenko. Na wieczór przybyli studenci wydziału technologii i designu Połtawskiego Narodowego Uniwersytetu Pedagogicznego im. W. H. Korolenki, wydziału medycznego Połtawskiego Państwowego Uniwersytetu Medycznego oraz użytkownicy biblioteki. Uczestnicy otworzyli nową stronę historii czczenia pamięci Tarasa Szewczenki. Północno-wschodni oddział UINP. Historyczno-oświatowy wieczór „Nie zapomnijcie wspomnieć niezłymi, cichymi słowami. Ciekawe fakty o pomniku Tarasa Szewczenki w Połtawie” zorganizowały Departament Kultury i Turystyki Połtawskiej Obwodowej Administracji Państwowej, obwodowa uniwersalna biblioteka naukowa im. I. Kotlarewskiego oraz Północno-wschodni międzyregionalny oddział Ukraińskiego Instytutu Pamięci Narodowej (UINP). Wydarzenie poświęcono 95. rocznicy od czasu wzniesienia w Połtawie pomnika Tarasowi Szewczence. Bądźmy razem! PRENUMERATA—2 0 2 1 Koszt prenumeraty TYGODNIK OGÓLNOUKRAIŃSKIEGO TOWARZYSTWA „PROŚWITA” (z dostawą i kosztami pocztowymi):
«Слово Просвіти», CC BY 4.0; machine translation from Ukrainian by Prosvita.Digital · PDF w Wikimedia Commons ↗ · Tłumaczenie maszynowe
