Strona · s. 6strona oryginału ↗
«ZA WOLNOŚĆ ŚPIEWAJĄ NIEWIDOMI, BO WIDZĄCY TEJ WOLNOŚCI NIE WIDZĄ…»
Слово Просвіти, №12 за 2004 рік
ŚLADAMI NASZYCH WYSTĄPIEŃ
WYDARZENIE wem, a także opowiedziała o „losie” „Marszu Zaporoskiego”, którego autorem jest Jewhen Adamcewycz. Niełatwy los przypadł w udziale kobziarzowi, ale wewnętrzny duch skłaniał go do kontynuowania tradycji ukraińskiego kobziarstwa. W jego autorskim wykonaniu brzmiało ponad 100 utworów. Wdzięczni za jego narodową postawę potomkowie i uczestnicy święta rozpoczęli upamiętnienie kobziarza na wiejskim cmentarzu. — Urodziłem się 12 kilometrów od wsi Jewhena Adamcewycza, nie znałem jego rodziny, ale przez całe życie czułem tego kobziarskiego ducha, którym żyje Połtawszczyzna — opowiedział Witalij Fesenko. — „Marsz Zaporoski” — muzyczne dziedzictwo, które przekazał nam kobziarz, prowadził nas do sali obrad Pierwszego Zjazdu Ruchu i do dzisiaj rozpala nasze serca oraz dodaje sił. I rzeczywiście, w programie święta, które przeniosło się do auli szkoły w Chołmowie, zabrzmiały utwory z repertuaru Jewhena Adamcewycza w wykonaniu uczniów: Kobzo moja, doradczyni, Struny złociste, Poradź mi, pocieszycielko, Rozwiej ciężkie marzenia. Tęsknota moja, co świat biały, Ciebie ja nie widzę… Ten wiersz poświęcił kobziarz Musij Ołeksijenko swojemu niewidomemu uczniowi Jewhenowi i przekazał mu przebogate dziedzictwo ludowej, oryginalnej twórczości. Adamcewycz od 22. roku życia rozpoczął swoją samodzielną drogę twórczą, doskonaląc nie tylko kobziarską technikę gry, ale i instrument muzyczny. Odczuli to uczestnicy święta, gdy w sali zabrzmiała kobza Adamcewycza z nagrań z archiwum rodzinnego córki kobziarza Tetiany Bobrykowej… Niestety, z powodu ciężkiej choroby, Tetiana Jewheniwna nie mogła powitać wszystkich wielbicieli ludowego śpiewaka, ale uczestnicy obchodów odwiedzili chorą i podzielili z nią pamiętne chwile zadumy.
Czy tam istnieje? A co robi, gdzie patrzy? Przecież ochrona języka ojczystego jest jednym ze statutowych założeń Towarzystwa „Proświta” im. T. Szewczenki. I tak wyszło, że wszystkie instytucje znajdują się „na swoich miejscach” (w kącie, czy co?), a władza ogłupia Żytomierz, zmuszając do wykonywania ogólnoobowiązkowej decyzji. Bez mrugnięcia okiem, wysocy urzędnicy z instancji obwodowych, nie zastanawiając się, na serio powołują się: „CML-1” oraz „CML-2”… Ale przecież przed dziećmi i wnukami wstyd za te nieudolne nazwy!.. A ja, przeciętny obywatel, „tylko” szczery Ukrainiec, mam prawo zwrócić się do sądu o ochronę naruszonego mojego osobistego prawa do rozwoju i funkcjonowania języka ukraińskiego, co zagwarantował mi artykuł 10 Konstytucji Ukrainy. Co też uczyniłem. Postępowanie sądowe trwało pół roku. I oto, wreszcie, Korolowski Sąd Rejonowy w Żytomierzu (sędzia L. H. Koczietow) odmówił zaspokojenia mojej skargi sądowej na Radę Miejską Żytomierza: „Przemianowanie placówki medycznej jest prawem jej właściciela, dlatego sąd dochodzi do wniosku, że rada miejska działała w granicach swoich kompetencji”. Swoją decyzję Korolowski Sąd Rejonowy w Żytomierzu przyjął, nie zważając nawet na wniosek uczonych filologów Żytomierskiego Państwowego Uniwersytetu Pedagogicznego im. I. J. Franki o tym, że dwóch szpitali centralnych w jednym mieście być nie może! Protestując przeciwko nieudolnej decyzji władz lokalnych, proponowałem alternatywy: „Korolowski Centralny Szpital Rejonowy m. Żytomierz” oraz „Bohuński Centralny Szpital Rejonowy m. Żytomierz”. Podział rejonowy w Żytomierzu istnieje i każdy ze szpitali obejmuje terytorium właśnie swojego rejonu. W tym przypadku i zniewaga wobec ojczystego języka ukraińskiego zostałaby przerwana, i wymogi Kodeksu Budżetowego Ukrainy zostałyby spełnione (przecież słowo „centralny” w nazwie szpitala daje mu dodatkowe uprawnienia do dysponowania środkami budżetowymi). Ale gdzie tam! Zamiast podziękowań za konstruktywną krytykę i rozsądne propozycje — zwolnili mnie z pracy, pozostawiając bez środków do życia. Decyzję sądu pierwszej instancji zaskarżyłem do Sądu Apelacyjnego Obwodu Żytomierskiego. A jeśli i on stwierdzi, że „czarne jest białe”? Dokąd wtedy biedny chrześcijanin ma się udać? Czyżby do Europejskiego Trybunału w Strasburgu?
Jewhen Adamcewycz — autor wielu pieśni, melodii, wierszy, a oto jego najbardziej genialny utwór, „Marsz Zaporoski”, zbudowany, według jego słów, „na różnych ludowych melodiach”, po opracowaniu przez Wiktora Hucała ma nieco inne brzmienie, różni się od utworu Adamcewycza. Według wspomnień Tetiany Bobrykowej, jej ojciec gniewał się, że materiał tematyczny jego utworu został zmieniony. Podarowała ona Sewastopolskiemu Towarzystwu „Proświta” kopię archiwalnych nagrań niektórych utworów ojca, także i „Marszu Zaporoskiego”, z nadzieją, że w przyszłości będzie on brzmiał w swojej pierwotnej postaci. W czerwcu 1969 roku Adamcewycz brał udział w koncertach kobziarzy, zorganizowanych przez Muzyczno-Chóralne Towarzystwo Ukrainy, jego grę i śpiew słyszano w Sewastopolu. Swój występ zawsze kończył „Marszem Zaporoskim”, pozostawiając wszystkim na pamiątkę zapał triumfalnego uniesienia. Z takim samym uniesieniem przyjęli archiwalne nagranie w autorskim wykonaniu „Marszu Zaporoskiego” uczestnicy uroczystości towarzystwa „Proświta”, poświęconej dniu urodzin kobziarza. Sewastopolskie Zjednoczenie „Proświta” rozprowadziło wśród wielbicieli ludowego śpiewaka zbiór wspomnień o Jewhenie Adamcewyczu.
Wołodymyr PROCENKO, przewodniczący Sewastopolskiego Zjednoczenia towarzystwa „Proświta”
Mychajło MARCZIUK, bezrobotny lekarz-terapeuta wyższej kategorii, prawnik z drugiego wyższego wykształcenia, m. Żytomierz
Autor tych wierszy — ludowy kobziarz Ukrainy Jewhen ADAMCEWYCZ, którego 100. rocznicę urodzin uroczyście uczciła społeczność Krymu.
«Слово Просвіти», CC BY 4.0; machine translation from Ukrainian by Prosvita.Digital · PDF w Wikimedia Commons ↗ · Tłumaczenie maszynowe
