Емблема «Просвіта»Prosvita.DigitalWiedza · Ludzie · Przyszłość
Strona · s. 7strona oryginału ↗

NIE SPÓŹNIJMY SIĘ Z DOBREM!

Слово Просвіти, №12 за 2004 рік

WIEŚ NA NASZEJ UKRAINIE Nie ma w Melnykach, znanej wsi w Chołodnym Jarze, jeszcze jednej tak starej, bardzo starej chaty. Niedaleko cmentarza, pod górą, na jednej z górnych uliczek, od razu rzuciła się w oczy — słomiany dach na niej aż poczerniał ze starości, a kilka snopków w ogóle spadło lub rozwiało się, tylko krokwie prześwitują zamiast utraconego pokrycia. Mogłaby wydać się ta chata nawet całkiem porzuconą — widziałem takie w naszych wsiach. Nie! Choć stara, to pobielona, w oknach czyściutkie wyhaftowane firanki, widać doniczkę z kwiatkiem. Zatem ktoś tu mieszka, ściślej mówiąc, dożywa wieku — razem z chatą, niechby pod dziurawym dachem, ale za firankami, które chyba najpierw ujawniają tu istniejącego ludzkiego ducha. Ledwo zatrzymałem się naprzeciw podwórza, jak firanki w oknach rozsunęły się, a za chwilę z chaty wyszła gospodyni. Furtkę, przekrzywioną na jedną stronę, uchyliła, popatrzyła badawczo. — A ja w okno zobaczyłam, myślę, kto to się mną interesuje?.. Nieznajomy człowiek... Powiedziałem coś w tym stylu, że lubię ze starymi ludźmi pogadać, oni o przeszłości wiedzą. — My po książkach nie czytaliśmy, to i nie wiemy wiele. Ile to tej władzy nad nami przeszło, i wojna, i głód, a wszystko zapomina się, człowiek sam sobie żyje, jak umie, byle szkody od tej władzy nie było, bo przecież gdzie nie spojrzeć, a nieszczęścia więcej niż dobra, i kiedyś tak było, i teraz tak… A ja jeszcze za cara pożyłam, do tej, jak ją nazywają, rewolucji, kiedy NA ROZDROŻACH ŻYCIA wszystko na świecie pomieszało się, i cerkwie zaczęli rozbierać, i obrazy palić… — A kiedyż Pani się urodziła, babciu? Kontynuowałem rozmowę tak cicho, że musiałem wytężać słuch, aby wyłowić powiedziane. Jak powiew dalekiego wietrzyka, że nawet nie rozbierzesz, skąd wieje, był jej głos. — Z czwartego… Dziewięćset czwartego roku… Oto na zimowego Mikołaja będzie Nazwy naszych ulic z jakiegoś powodu do dziś sławią imiona cudzoziemców. W tym czasie, gdy naprawdę nieśmiertelnymi w pamięci potomnych pozostają imiona rodaków, którzy nawet niedawno, w niełatwych poprzednich latach byli prawdziwymi orędownikami. Takim, na przykład, w naszym Krolewcu był Pantelij Fedorowycz Salij (1922—1990) — lekarz chirurg, profesjonalista najwyższej klasy. Prawie 50 lat swojego życia oddał tej ciężkiej i odpowiedzialnej profesji. Od pierwszych dni wojny, w niespełna 19 lat, stał się dowódcą plutonu sanitarnego. Do Krolewca przybył z przydziału — po ukończeniu z wyróżnieniem Lwowskiego Instytutu Medycznego. Założył służbę chirurgiczną, która potem stała się jedną z najlepszych w obwodzie. Ale główną dla niego była każdorazowa gotowość do pilnego wezwania. Przecież właśnie na niego pokładali nadzieję mieszkańcy miasta i całej przyległej okolicy w najcięższych przypadkach. Wyczerpująco pracował i… „spalił” siebie dla ludzi. Zakończył swoje ziemskie istnienie 11 stycznia 1990 r. Znali go jako człowieka zdecydowanego, do wszystkiego zdolnego, nieposiedzącego. Miał wielu przyjaciół. Zdążał z nimi wędkować. Zafascynował się pszczelarstwem i stworzył nie lada pasiekę… Własnymi rękami, razem ze swoimi bliskimi, żoną i dziećmi, zbudował dom i wyhodował sad. Syn Anatolij i córka Wałentyna odziedziczyli po ojcu jego profesję. Syn — zasłużony lekarz Ukrainy (pracuje w Symferopolu), córka — wysokowykwalifikowany lekarz w Charkowie. Nazwać jego imieniem jedną z królewieckich przytulnych ulic zamierzano społecznie dawno. Od razu po tym, jak nie stało Lekarza. Dobijali się. Pisali o tym w gazecie rejonowej, mieli gorące poparcie ludzi. Ale na tym wszystko sto lat. — A chatę Pani kiedy budowali?.. — Oj, ludzie, od razu nie powiem, pomyślę… Chatę budował ojciec, zaraz za pierwszym dzieckiem… Zaczęła wspominać, kto i kiedy z jej starszych braci oraz sióstr urodził się, łączyła lata i imiona, i wkrótce rozliczyła się ze swoimi wyliczeniami: — Chacie będzie… zaraz będzie sto dwa lata, i tylko że my jedną ściankę przesypywali, a strzechę po wojnie sama wykańczałam. Zaprosiła mnie do chaty: — Proszę usiąść z drogi, a ja jabłuszek przyniosę. W uchylone drzwi było widać całe jej obejście, i tylko jedna jabłoń czerwonymi jabłkami, jak oblana, błyszczała na nim. Rozejrzałem się. Żadnego dobra, które powinno było nagromadzić się u człowieka na starość, już kończyło się. I oto za wcielenie tej idei wzięło się miejskie towarzystwo „Proświta” imienia T. Szewczenki. Już było u nas doświadczenie udanej pracy w zakresie uwiecznienia imienia Mykoły Łukasza (o tym w „Słowie Proświty” za luty 2000 r. artykuł „Królewiecka Łukasiana”). A także doświadczenie odnowienia pamięci o jeszcze jednym sławnym rodaku — Ołeksie Hryszczence, znanym w świecie malarzu, pisarzu, historyku sztuki. Ich imionami z inicjatywy „Proświty” nazwane są nowe ulice miasta. Nowy zaś nasz kłopot miał swoje osobliwości. Przecież mowa była o przemianowaniu. I właśnie w tym tkwił nie lada problem. Przejawić wytrwałość w osiągnięciu celu dały podstawę podpisy mieszkańców ulicy Engelsa. 99 procent z nich potwierdziło pisemnie bezsprzeczną zgodę. I w końcu sesja rady miejskiej podjęła długo oczekiwaną decyzję!.. Z góry było określone chaty nie było. Ława, stół, kilka zydli, piec, dwie ikony w pokuciu — Jezus Chrystus i Matka Boża, talerz na stole, wiadra i makitry koło pieca… Wszystko!.. Weszła, położyła w talerz jabłek, usiadła naprzeciw mnie, złożywszy ręce na kolanach — duże czarne ręce. Ziemia, na której ona wiek pracowała, wżarła się w nie, widocznie, aż do kości. Oczywiście, zauważyła mój zmieszany wzrok na ubogą siedzibę, pospieszyła pocieszyć — nie siebie, zrozumiałe (ona przywykła!), mnie pocieszyć, gościa: — A ja już taka stara, że mi wiele i nie trzeba… Przewodnicząca mówiła — drzewa na zimę przywiezie, snopków na chatę wypiszą… Zacięła się, chciało jej się, widocznie, jeszcze coś dodać do listy dobra, na które liczyła od ludzi, ale i nie mogła — wyczerpała się, oczy- z- widocznie, lista. Poranne słońce, te jego kilka promieni, które przeniknęły do chaty przez małe okienka, zahaczyły błyszczące szaty na ikonach, padły na jabłka i talerz, które stały przede mną, ale zmierzchu w chacie nie rozproszyły, nie rozweseliły. Wszystko (póki wisieć będą firanki na oknach!) pozostanie w tej chacie tak, jak było, nic nie zmieni się. — Babciu, a braci Czuczupaków pamiętacie? — zapytałem o ludzi, których imiona przeszły do legendy ukraińskiej rewolucji, kiedy Chołodny Jar zwołał tysiące uzbrojonych chłopów na obronę kraju. W daleki czas próbowałem spojrzeć. — A jak miałabym ich nie pamiętać?.. Pamiętam… Już wtedy pasałam bydło, i do domu do nich chodziłam, i Oresta znam, jego pierwszego na wojnie zabito, jeszcze przed tą rewolucją, a byli tam jeszcze — Petro, Wasyl, Ołeksa i mały Demian… I babcia Oksana — ich matka, znała ją cała wieś, taka wesoła i żwawa: postawi barszcz do pieca, a sama biegnie do Medwediwki, do sklepu, póki barszcz się gotuje, ona i z powrotem przybiegnie… Mieszkali na łęgach, a jak zaczęli zaganiać do kołchozu, to ich wygonili, dziadka i babcię, bo przecież synowie byli w hajdamakach… Ich młodych powybijali, jeden Demian został, a i ten uciekł gdzie oczy poniosły, bo go za braci ścigali. A babcia Oksana sto lat przeżyła i nikogo się nie bała, to już wtedy, kiedy ludzie zaczęli bać się ludzi, a ona się rozgada i mówi: — Żeby moich dzieci nie pozabijali, to żylibyśmy lepiej, a jak ich zabrakło, to i świat się przewrócił… Głos mojej rozmówczyni nabrał siły, może to radość dawnej pamięci w dniu wydarzenia — 10 stycznia, sobota, koniec ferii szkolnych. A co najważniejsze — przeddzień pamięci Lekarza-pobudnika. Przygotowywała się Maria Semeniwna — żona Panteleja Salija, przybyły z rodzinami dzieci. Sam Pan Bóg był uczestnikiem i gospodarzem tego Święta, bo zesłał najlepszą pogodę, jaka tylko może być w środku zimy. Czystym śnieżkiem przyprószona ulica. Sucho, ani wiatru, ani opadów… Przyszło wielu medyków-towarzyszy broni, mieszkańców ulicy, przedstawicieli organizacji społecznych, w centrum wydarzenia, jak przystało, byli mer miasta, przedstawiciele Rejonowej Administracji Państwowej. Atmosfera całkowitej szczerości. Łzy wzruszenia i wdzięczności Marii Semeniwny, której wręczono bukiet zimowych goździków. I odsłonięcie tabliczki z nową nazwą ulicy. Nina WITUSZKO, przewodnicząca Królewieckiego miejskiego oddziału Ogólnoukraińskiego Towarzystwa „Proświta” im. T. Szewczenki, obwód sumski. Przy dopiero co przybitej tabliczce stoi rodzina Salijów

«Слово Просвіти», CC BY 4.0; machine translation from Ukrainian by Prosvita.Digital · PDF w Wikimedia Commons ↗ · Tłumaczenie maszynowe

Емблема «Просвіта»Prosvitianyn