Емблема «Просвіта»Prosvita.DigitalWiedza · Ludzie · Przyszłość
Strona · s. 14strona oryginału ↗

MALARZ-OŚWIATOWIEC

Слово Просвіти, №12 за 2005 рік

POSTACIE Mykoła Kornelijowycz Pymonenko urodził się 9 marca 1862 r. w Kijowie w rodzinie ubogiego mistrza-ikonografa, mistrza snycerstwa. Dziecięce i młodzieńcze lata M. K. Pymonenki minęły na Kureniówce, gdzie mieszkali rzemieślnicy, ludzie pracy i biedota. Ważnymi wydarzeniami w jego życiu były wyjazdy z ojcem po wsiach Kijowszczyzny w celu wykonywania prac ikonograficznych i snycerskich, podczas których poznawał życie i zwyczaje ukraińskiej wsi. Pomagając ojcu w malowaniu ikonostasów, M. K. Pymonenko sprawdzał swoje siły w samodzielnej twórczości, malując z natury. Swoje pierwsze rysunki poświęcał przedstawianiu życia chłopskiego, żniw, sianokosów, wszystkiego tego, co mógł bezpośrednio obserwować wokół siebie. Zauważywszy jego zdolności i wielkie pragnienie zostania artystą, ojciec oddaje go w 1878 roku do Kijowskiej Szkoły Rysunkowej, stworzonej przez wybitnego ukraińskiego artystę, pedagoga i krytyka M. I. Muraszkę. Od tego czasu Mykoła Pymonenko na długo wiąże swój los z działalnością tego znaczącego centrum malarstwa. Przy szkole istniało swoiste muzeum, dokąd darowali swoje etiudy i rysunki Riepin, Kramskoj, Pierow, Szyszkin, Ajwazowski, Miasojedow, Sawicki, Orłowski oraz inni znani artyści. Zatem, wstąpiwszy do szkoły rysunkowej, Pymonenko znalazł się w środowisku artystycznym, gdzie tętniło życie twórcze, gdzie omawiano kwestie tamtego niespokojnego czasu. Dość wcześnie u Pymonenki określiła się skłonność do malarstwa rodzajowego. Na wystawach objazdowych zachwyca się obrazami Makowskiego, a także znanego ukraińskiego malarza-rodzajowca Trutowskiego. Skromny i pracowity młodzieniec osiąga znaczące sukcesy w nauce, rysunku. W 1880 r. zostaje mianowany korepetytorem w młodszych klasach szkoły rysunkowej. W 1880 roku pojawiła się jedna z pierwszych prac M. K. Pymonenki — portret jego ojca. Na początku lat 80. został namalowany autoportret artysty, wykonany w ciemnych tonach, charakterystycznych dla wczesnego malarstwa Pymonenki. Mroczność barw portretu związana jest, być może, z tym, że wraz z ojcem zajmował się ikonopisarstwem i procesem kopiowania prac starych mistrzów. Latem 1881 r. Mykoła Pymonenko za radą M. I. Muraszki wysyła swoje rysunki do Akademii Sztuk Pięknych z prośbą o przyznanie mu tytułu nauczyciela rysunku. Pomyślnie ucząc się w Akademii przez dwa lata i otrzymując za sukcesy w rysunku i malarstwie dwa małe i jeden wielki srebrny medal, Pymonenko w 1884 r. ze względu na stan zdrowia powraca do Kijowa, gdzie M. I. Muraszko nadaje mu posadę wykładowcy szkoły rysunkowej. W 1885 roku Pymonenko demonstruje na wystawie akademickiej swój pierwszy obraz rodzajowy “Galeria”. Za temat obrazu wybrano pokaz teatralnego “rajka” podczas wystawienia komedii M. W. Gogola “Ożenek”. Pymonenko był zafascynowany twórczością genialnego pisarza i nie raz zwracał się do jego tematów (obraz “Afanasij Iwanowycz i Chawronija Nykyforiwna”, 1889 r., oraz inne). Temat obrazu “Galeria” dał możliwość pokazania różnych typów z warstw ludowych (urzędnik, gimnazjalista, chłopka). Swoją “Galerią” M. K. Pymonenko zdecydowanie wszedł na drogę malarza-rodzajowca. Kilkakrotnie eksponuje swoje dzieła na wystawach w Akademii Sztuk Pięknych, a w 1893 r. przechodzi do pieriedwiżników, z którymi łączyło go przedstawianie życia prostego ludu. W 1896 r. na wystawę do Akademii Sztuk Pięknych zgłosił obraz “Zaswatana”, a w 1887 r. cztery obrazy: “W Wielki Czwartek”, “Na wakacjach”, “W rozłące”, “Artysta”. “Żniwiarka”. 1889 rok Pod koniec lat 80. i w latach 90. wiodące miejsce w twórczości M. K. Pymonenki zajmują tematy z życia ukraińskiej wsi. Zainteresowanie tymi tematami określa twórcze credo artysty. Rośnie jego profesjonalny kunszt w dziedzinie rysunku, malarstwa i kompozycji, eksperymentuje z oświetleniem dla głębszego odkrycia tematu. Najlepsze dzieła tego okresu — “Świąteczne wróżby” (1888) oraz “Wesele w guberni kijowskiej” (1891). W 1891 r. po staraniach M. I. Muraszki, M. K. Pymonence, który miał w tym czasie już pewne doświadczenie pedagogiczne, przyznano tytuł honorowego wolnego członka Akademii Sztuk Pięknych. Przyznanie Pymonence tego tytułu postrzegano w szkole M. I. Muraszki jako uznanie sukcesów całego zespołu szkoły. Debiut Pymonenki na wystawie objazdowej odbył się w 1893 r. obrazem “Pożegnanie rekrutów”. Ten obraz prawdziwie opowiada o tym ludowym nieszczęściu, które wywoływały pobory rekrutów, jest on jednym z wybitnych dzieł ukraińskiej sztuki malarskiej. Jaskrawym świadectwem kunsztu artysty są wizerunki ludzi i piękno ojczystej przyrody w obrazach “Żniwa” (1896), “Na rzece” (1897), “Ostatni promień” (1900), “Bród” (1901), “Sprzedawczyni płótna” (1902) oraz wielu innych. W obrazach M. K. Pymonenki przeważają letnie i jesienne pejzaże. Artysta subtelnie oddaje i jesienne ciemne niebo, i ponure niskie chmury, z których zaraz spadnie deszcz, ziemię napojoną wilgocią, i opadłe jesienne liście. Letnie pejzaże Pymonenki są przesycone jaskrawym słońcem, światłem, grą odblasków na ziemi, drzewach, twarzach ludzi. W jego obrazach życie ludzi organicznie zlewa się z pejzażem. Pejzaż bierze aktywny udział w akcji, odpowiada nastrojowi człowieka (“Pobór rezerwistów”, “Rywalki” i inne). Oprócz udanej pracy twórczej, aktywnego udziału w wystawach objazdowych, na każdej z których artysta wystawia cztery-pięć obrazów, dużo pracuje jako pedagog i działacz społeczny. W 1900 r. Pymonenko bierze udział w organizacji Kijowskiej Szkoły Artystycznej i wykłada w niej do 1906 r. Jednocześnie wykłada w Kijowskim Instytucie Politechnicznym, bierze aktywny udział w życiu artystycznym Kijowa, eksponuje swoje obrazy na kijowskich wystawach, które organizowano regularnie, począwszy od 1898 r. W najbardziej doskonałych dziełach Pymonenki blask słoneczny lub księżycowy staje się ważnym czynnikiem w tworzeniu realistycznego obrazu przyrody. W szczególności w obrazie “Przed burzą” (1906) artyście udało się cudownie połączyć jaskrawe oświetlenie słoneczne z przedburzowym zmierzchem. W 1904 r. Petersburska Akademia Sztuk Pięknych w uznaniu wysokiego poziomu twórczego M. K. Pymonenki wybrała go swoim akademikiem. Otrzymał tytuł radcy stanu, odznaczony orderem św. Anny 2. stopnia. Od 1907 r. Pymonenko bierze udział w zagranicznych wystawach w Monachium, Berlinie, Paryżu. Paryski Międzynarodowy Związek Sztuki i Literatury wybrał M. K. Pymonenkę swoim członkiem. Zmarł Mykoła Kornelijowycz Pymonenko w rozkwicie sił twórczych 26 marca 1912 r. W lutym 1913 r. w salach Akademii Sztuk Pięknych zorganizowano pośmiertną wystawę dzieł artysty. Na wystawie zaprezentowano 180 obrazów, około 400 etiud i ponad 100 rysunków. Ilja Riepin po śmierci artysty pisał, że Pymonenki “…nie zapomną w ojczystym kraju za jego prawdziwe i miłe, jak Ukraina, obrazy i scenki z życia”. Mykole Kornelijowyczowi Pymonence słusznie należy się wybitne miejsce w historii ukraińskiego malarstwa rodzajowego. Walentyna KUSZNIR, pracownik naukowy Muzeum Politechnicznego NTUU “KPI” MŁODA SZTUKA Wybitny ukraiński malarz Mykoła Pymonenko został zaproszony na stanowisko wykładowcy rysunku w Kijowskim Instytucie Politechnicznym przez pierwszego rektora KPI Wiktora Kyrpyczowa. M. Pymonenko pracował w KPI od 2 czerwca 1900 r. do 26 marca 1912 r. na wydziale kształcenia inżynierów dróg komunikacyjnych. Swoją działalność w KPI rozpoczął w okresie organizacji spraw dydaktycznych — urządzania sal rysunkowych oraz wprowadzenia nauki rysunku na wszystkich wydziałach instytutu. Z czasem, dla uczczenia owocnej działalności Mykoły Pymonenki, wydział podjął decyzję: wywiesić jego portret w pomieszczeniu sali posiedzeń Rady wydziałowej.

«Слово Просвіти», CC BY 4.0; machine translation from Ukrainian by Prosvita.Digital · PDF w Wikimedia Commons ↗ · Tłumaczenie maszynowe

Емблема «Просвіта»Prosvitianyn