Емблема «Просвіта»Prosvita.DigitalWiedza · Ludzie · Przyszłość
Strona · s. 3strona oryginału ↗

PERSPEKTYWA UTWORZENIA DWÓCH PARTII JUSZCZENKI

Слово Просвіти, №12 за 2005 рік

Gdyby UNP przystała na propozycję wlania się do nowej partii, doprowadziłoby to do zniknięcia w przestrzeni politycznej ideologii narodowo-demokratycznej, do całkowitej ruiny na prawym skrzydle tej niszy wyborczej. A życie próżni nie znosi. Dlatego na tej flance rozpoczęłaby się zażarta walka o wyborcę ze strony marginalnych tworów w rodzaju NRU na rzecz jedności. — Iwanie Ołeksandrowyczu, Pana zdaniem, jaka jest główna przyczyna tego, że UNP nie wlała się w partię „Ludowy Związek Nasza Ukraina”? — Zachowaliśmy swój istniejący status, zachowaliśmy partię. Ogólnie jest kilka przyczyn. Stworzona pod wybory prezydenckie 2004 roku koalicja „Siła narodu” zapewniła zwycięstwo Wiktora Juszczenki, a rdzeniem tej koalicji był blok sił patriotycznych „Nasza Ukraina”. W istocie ten projekt wyborczy zakończył się zwycięstwem przedstawiciela sił patriotycznych. Powstało pytanie: w jaki sposób zrealizować zwycięstwo Wiktora Juszczenki dla prawdziwego postępu społecznego, jak zapewnić wcielenie programu wyborczego Juszczenki? Do tego potrzeba, oprócz innych rzeczy, zwyciężyć w wyborach 2006 roku. A wybory na podstawie partyjnej wymagają przeforsowania istniejących sił politycznych, przede wszystkim bloku „Nasza Ukraina”, i stworzenia nowego projektu politycznego. Przeglądały się dwa warianty przeforsowania: stworzyć jedną albo dwie partie drogą zjednoczenia partii bliskiego spektrum ideologicznego. Potem już szukać szerszej koalicji z innymi siłami politycznymi — z BJuT i tak dalej. Z mojego doświadczenia politycznego zrozumiałym i najbardziej optymalnym jest stworzenie na bazie bloku wyborczego „Nasza Ukraina” właśnie dwóch partii: wokół ideologii liberalnej oraz ideologii demokracji narodowej, konserwatyzmu narodowego. Przecież przedstawicieli innych ideologii, takich jak socjaldemokratyczna, praktycznie nie było w bloku. Niestety, ta pozycja nie zwyciężyła i została zaproponowana model stworzenia jednej partii na bazie bloku. — Kto najbardziej lobbował stworzenie jednolitej partii? Bezsmertny? — Wszyscy rozważali taką możliwość, ale proponowali różne mechanizmy. UNP proponowała budować partię od dołu do góry, to znaczy przez zjednoczenie istniejących partii politycznych. Tylko tak można było zachować działające struktury i wyjść na jasną ideologię jednolitej partii. Z drugiej strony, bezpartyjna grupa polityków z „Naszej Ukrainy” nalegała na rozwiązanie wszystkich istniejących partii i tworzenie nowej drogą złożenia indywidualnego wniosku. Taka propozycja jest klasycznym mechanizmem tworzenia partii od góry, co kryje w sobie wiele niebezpieczeństw. Taki mechanizm nie daje odpowiedzi na pytanie o ideologię partii, a także nie tworzy efektywnych przeszkód dla napełnienia partii politycznymi oportunistami. Nam i wszystkim innym partiom narodowo-demokratycznym trzeba było samorozwiązać się i przystać do partii z ideologią liberalną. Naszym zdaniem, to skrajnie niedemokratyczny i nieefektywny sposób rozwiązywania aktualnych problemów konsolidacji sił patriotycznych. Przecież przed ukraińskim społeczeństwem dzisiaj stoi problem stworzenia prawdziwie nowego systemu politycznego, do tego — pełnostrukturalnego. Zapewnienie pełnostrukturalności systemu politycznego wymaga istnienia potężnych partii trzech głównych kierunków ideologicznych: demokracji narodowej, liberalizmu i socjaldemokracji. Jeśli mówić o spektrum partii demokracji narodowej, to tutaj sprawy mają się najlepiej: mamy pojemną i stabilną niszę wyborczą (do 35 % wyborców), dwie wyraziste partie-wyrazicielki tej ideologii (UNP, NRU) oraz wiele małych partii. Gorzej sprawy mają się z partiami, które wyznają ideologię liberalną. Najbardziej znana — PRP, ale ona raczej nie mogłaby samodzielnie realizować tej ideologii w zarządzaniu państwem. Dlatego istnieje nagląca potrzeba wzmocnienia partii kierunku liberalnego. I bardzo źle jest z wyrazicielami socjaldemokracji. Komuniści nie akceptują ukraińskiej państwowości, u nich jest zniekształcone rozumienie państwa, zachowało się właśnie dzięki pielęgnowaniu tradycyjnych wartości narodowych. Dzisiaj naród też walczy o swoją tożsamość. Dlatego zrezygnować z ideologii demokracji narodowej nasze społeczeństwo nie może. Zatem, nie mogliśmy stracić statusu działającej partii, ale i nadal będziemy wspierać Prezydenta Wiktora Juszczenkę w realizacji jego programu. — Na ile realnym jest to, że UNP wejdzie w koalicję z jednolitą partią Juszczenki? — Dzisiaj trudno mówić o formacie bloku wyborczego sił patriotycznych w wyborach 2006 roku. Mamy wiele poglądów. Prezydent póki co uważa, że koalicja ma składać się z partii „Ludowy Związek Nasza Ukraina”, BJuT i Partii Ludowej Łytwyna. Inni są przekonani, że siłom patriotycznym lepiej pójść dwiema kolumnami: rdzeń pierwszej kolumny miałyby utworzyć partie Wiktora Juszczenki i Wołodymyra Łytwyna, a drugiej — BJuT i UNP oraz jeszcze kilka partii. Partią „Ludowy Związek Nasza Ukraina” nam, w istocie, wysunięto ultimatum: albo idźcie samodzielnie, albo niszczcie swoją partię i wchodźcie do naszej. Myślę, że to — nieprzemyślana pozycja. Przekonanie partii na bazie tego bloku: liberalnego i narodowo-demokratycznego kierunku. Pojawienie się partii „Ludowy Związek Nasza Ukraina” — pozytywne zjawisko, przecież jednoczy ludzi światopoglądu liberalnego, którzy przeważnie byli poza partiami. Chociaż jednocześnie ona nie powinna być tworzona metodą zasobów administracyjnych — przez zmuszanie członków innych partii do masowego przechodzenia do nowej struktury. Nie można także chować się za abstrakcyjną frazą, że partia wyznaje „ideologię ludową” i jest partią Majdanu, jak to oświadczył Roman Bezsmertny. Majdan nie zinstytucjonalizował się w żadną strukturę, jak to miało miejsce z rewolucją końca lat 80. — początku 90. lat, która zrodziła Ruch i cały szereg partii. Oprócz tego, co zrobić z pracą członków UNP, BJuT, „Soboru”, SPU, którą oni wykonywali podczas Pomarańczowej Rewolucji. — Czy może pojawić się prezydencka większość w Radzie Najwyższej? — Osobiście uważam, że jasno sformalizowana większość parlamentarna jest potrzebna, ale nie widzę tych dążeń ze strony wielu sił politycznych. Najprawdopodobniej Rada Najwyższa będzie pracować do wyborów parlamentarnych w trybie większości sytuacyjnej, chociaż to nie jest najlepszy wariant dla wsparcia programu Prezydenta. — Iwanie Ołeksandrowyczu, stworzenie osobnej frakcji Ukraińskiej Partii Ludowej w Radzie Najwyższej — to uwydatnienie poważnych rozbieżności między byłymi członkami bloku „Nasza Ukraina” czy taktyczny ruch polityczny, aby zdobyć dodatkowe punkty przed wyborami? — Jeśli my zachowaliśmy partię, to zobowiązani byliśmy stworzyć i frakcję. Nie chcemy, żeby została zniszczona nisza wyborcza i polityczna demokracji narodowej. Mówmy otwarcie, że Ukraina bez realizacji w zarządzaniu państwem tej ideologii nie będzie mogła zapewnić postępu społecznego. Do stworzenia frakcji zobowiązuje nas także statut partii, który zabrania członkom UNP wchodzić do frakcji innych partii. Frakcja „Nasza Ukraina” formowała się jako reprezentant bloku politycznego wielu partii, ale dzisiaj ona przekształca się we frakcję jednej partii. Z drugiej strony, stworzenie naszej frakcji rozszerzy możliwości sił patriotycznych w parlamencie: dodatkowy głos, zdolność manewrowania. UNP walczyła o zniszczenie starego reżimu politycznego. Ze zwycięstwem Juszczenki otworzyły się drzwi do utwierdzenia prawdziwej demokracji, ale ta szlachetna sprawa na tym się nie kończy. Najbardziej martwi nas nie to, że nie otrzymaliśmy należnej liczby stanowisk w rządzie, a to, że dzisiaj w zarządzaniu państwem wykorzystuje się nie ideologię narodowo-demokratyczną, a ideologię liberalną bez jakichkolwiek ram. Możliwe, na tym etapie to najlepszy wybór, przecież żyliśmy w warunkach autorytaryzmu, inicjatywy ludzi były tłumione i dzisiaj jest potrzeba dać obywatelowi więcej wolności. Jednak w totalnym panowaniu ideologii liberalnej jest wielkie niebezpieczeństwo. Taka ideologia obowiązkowo wyrzuci na przód pieniądze we wszystkich sferach życia społecznego i dość szybko zacznie niszczyć tradycyjne wartości narodowe, podstawę narodu. Już widzimy pierwsze niepocieszające skutki liberalizmu językowego na przykładzie nawet naszych ministrów czy gubernatorów. Moim zdaniem, tutaj przekroczono wszystkie granice, dlatego że jest dziesiąty artykuł Konstytucji Ukrainy, która wyraźnie wskazuje, że językiem państwowym jest język ukraiński. Kwestia języka to kwestia konsolidacji narodu ukraińskiego. Majdan, gdzie byli przedstawiciele wszystkich regionów i wielu narodowości, właśnie zaświadczył, że obywatele Ukrainy nie domagają się zmiany konstytucyjnego statusu języków. Przeciwnie, patriotyzm i poczucie obowiązku wobec państwa i swojego narodu po Pomarańczowej rewolucji znacznie wzmocniły się, zwłaszcza u młodzieży. Trzeba to wykorzystać, aby jeszcze bardziej zjednoczyć naród. Zamiast tego kartę językową rozgrywa się, by pograć na nastrojach wyborczych na wschodzie i rozkręcić tendencje separatystyczne w państwie. — Przy okazji, jak Pan ocenia to, że rząd za namową Administracji Prezydenta już opracowuje przedwyborczy projekt dekretu Prezydenta o ochronie języka rosyjskiego, który pozwala używać języka rosyjskiego w instytucjach państwowych w tak zwanych „miejscach zwartego zamieszkania” Rosjan? — Zamiast tego, by złożyć projekt ustawy o państwowym statusie języka ukraińskiego, cała uwaga władzy zaczyna koncentrować się na ochronie rosyjskiego. Ale każdy z nas wie, że język rosyjski nie doznaje ucisku na Ukrainie, nie ma on nawet tysięcznej części tych problemów, które ogarnęły język ukraiński. To jeszcze raz mówi o tym, że ideologia bezgranicznego liberalizmu może zrodzić wiele nowych problemów. — Na ile realne jest, że parlament 24 marca przyjmie zmiany do budżetu, zaproponowane przez rząd? — Całkiem realne, nawet dlatego, że znajdujemy się w niedoczasie. Kończy się pierwszy kwartał, zaczyna drugi, a to pewne punkty zwrotne w rozwoju. Przeciągać rozwiązywanie problemów budżetowych dalej nie można. — Jak Pan ocenia skutki wizyty Putina na Ukrainie? — Moim zdaniem, to docieranie się władz ukraińskiej i rosyjskiej. Grube ingerencje rosyjskiej władzy i biznesu w prezydencką kampanię wyborczą na Ukrainie bardzo zepsuły atmosferę współpracy obu krajów. Z drugiej strony, Majdan zmusił rosyjskie siły polityczne do zrewidowania swojego stosunku do Ukrainy. Dzisiaj przywódcy Rosji zaczynają rozumieć, że mają do czynienia nie tylko z inną władzą na Ukrainie, ale z innym społeczeństwem, które domaga się równouprawnienia w stosunkach międzypaństwowych. Także rosyjska władza musi liczyć się z tym, że nasze społeczeństwo wypowiedziało się za europejską integracją Ukrainy. To spotkanie nakreśliło zamiary stron, wykrystalizowały się główne kierunki współpracy i problematyczne kwestie. Rosyjska polityka wobec Ukrainy stanie się bardziej pragmatyczna. Prezydent Rosji wypowiedział się za rozwiązaniem problemów międzypaństwowych, w szczególności o charakterze terytorialnym. Możliwe, że po raz pierwszy omawiano kwestie o charakterze strategicznym: kwestię pobytu rosyjskiej floty na Ukrainie, wprowadzenie prawdziwego reżimu granic, warunki funkcjonowania rosyjskiego kapitału na Ukrainie itp. Ale potrzeba jeszcze wiele pracować dla ustanowienia konstruktywnych relacji między krajami. Ołeksandr SOŁONEC. W zeszłym tygodniu w parlamencie jednak utworzyła się nowa frakcja Ukraińskiej Partii Ludowej, która wyodrębniła się z frakcji „Nasza Ukraina”. W ten sposób zakończył się poważny etap strukturyzacji ukraińskiego politykum po pojawieniu się partii „Ludowy Związek Nasza Ukraina”. Na ile konsekwentne i uzasadnione jest stanowisko kierownictwa UPL w przededniu wyborów parlamentarnych 2006 roku, rozmawialiśmy z zastępcą przewodniczącego UPL Iwanem Ołeksandrowyczem ZAJCEM. Oprócz tego, deputowany ludowy wyraził swoją wizję skutków wizyty W. Putina na Ukrainie.

«Слово Просвіти», CC BY 4.0; machine translation from Ukrainian by Prosvita.Digital · PDF w Wikimedia Commons ↗ · Tłumaczenie maszynowe

Емблема «Просвіта»Prosvitianyn