Емблема «Просвіта»Prosvita.DigitalWiedza · Ludzie · Przyszłość
Strona · s. 7strona oryginału ↗

Główne zasoby dobrego planowania — intelektualne i psychologiczne, a nie materialne.

Слово Просвіти, №12 за 2007 рік

Oleh ROMANCZUK, redaktor naczelny czasopisma „Uniwersum”, członek Światowej Organizacji Prasy Periodycznej Znany amerykański ekonomista, laureat Nagrody Nobla Wasyl Leontiew trafnie zauważył: „Aby przewidywać rozwój gospodarki, potrzebne jest podejście systemowe. Gospodarka każdego kraju to wielki system, w którym istnieje wiele różnych rodzajów działalności, różnych gałęzi przemysłu, i każda z nich coś wytwarza — produkcję przemysłową, produkcję rolną, usługi itd. Każde ogniwo, każdy komponent systemu może istnieć tylko dlatego, że otrzymuje coś od innych”. Rzeczywiście, lekceważenie choćby jednego obiektywnego prawa może wywołać w tym złożonym, dynamicznym systemie lawinę negatywnych, niekontrolowanych procesów, z którymi niezwykle trudno sobie poradzić. Mechanizmy gospodarcze są nie mniej złożone niż mechanizmy zwykłego organizmu biologicznego. Wyobraźmy sobie, że w organizmie samoregulację zastępuje regulacja. Człowiek musiałby za każdym razem podejmować decyzję wolicjonalną z dowolnego powodu: regulować częstotliwość oddechu, rytm skurczów serca, pracę nerek, wątroby, jelit, narządów wydzielania wewnętrznego — i wszystko to rozważać, planować itd. Taki hipotetyczny homo sapiens musiałby mieć gigantyczny mózg o wadze kilku ton, i ten mózg robiłby tylko to, że analizowałby stan wewnętrzny i podejmowałby decyzje za każdą komórkę, za każdą tkankę swojego organizmu. Ta teoretyczna sytuacja bardzo przypomina naszą chorą gospodarkę — nie normalnie funkcjonujący samoorganizujący się system, lecz system, który może działać jedynie na rozkaz. Ostatecznie może to doprowadzić do śmierci klinicznej „pacjenta”, a przywrócenie go do życia okaże się nielada zadaniem. Swego czasu politycy i obywatele nieraz szydzili z premiera Leonida Kuczmy, który ciągle pytał Radę Najwyższą, co on ma budować. Już wtedy można było sformułować cele strategiczne i określić priorytety. Premier potrzebował planu. Jako człowiek, który wszedł do wielkiej polityki z największego w Związku Radzieckim przedsiębiorstwa przemysłu zbrojeniowego — „Pivdenmasz”, Leonid Danyłowycz nie mógł nie znać podstaw menedżmentu (choćby w wersji sowieckiej). Trzeba było jasno określić: czego pragnie naród, dokąd chce dotrzeć, jakim sposobem zamierza osiągnąć cel. Rada Najwyższa, którą co pięć lat wybiera naród, do dziś nie dała odpowiedzi na te pytania. Z kolei naród ukraiński, do zbiorowego rozumu którego politycy lubią się odwoływać (zwłaszcza podczas wyborów), także nie zdołał wyraźnie sformułować dla elity władzy własnej wizji przyszłości. Ma rację doktor nauk politycznych Iwan Warzar, że „przez wszystkie tak zwane »niepodległe lata« przywódcy wszystkich szczebli, od stolicy do rejonu, tak zrozumiale ludowi nie wyjaśnili: kto jest kim w naszym »nowym społeczeństwie«. Dokąd idziemy i po co? Kto i co nas czeka w tak zwanej »rynkowej przyszłości«? „We wszystkim cywilizowanym świecie, wszędzie i zawsze naród jest źródłem władzy politycznej. Ale naród, który wybiera i szanuje swoją władzę ze strachu, to naród-tchórz i populista, który nigdy nie staje się obiektywną bazą społeczną tej władzy” (Iwan Warzar). Tymczasem już wtedy, na początku lat 90. ubiegłego stulecia, należało ludowi ukraińskiemu wyraźnie wyjaśnić zrozumiałym językiem, że współczesny naród musi mieć naukę światowego poziomu, inaczej będzie się plątał w ogonie postępu naukowo-technicznego. Niestety, elita humanistyczno-poetycka, z której pod koniec lat 80. i na początku lat 90. ubiegłego stulecia przeważnie składał się ruch demokratyczny, nie rozumiała znaczenia nauki i nowoczesnych technologii (nauka do dziś pełni rolę pasierbicy, dodatku do edukacji — dlatego też przez odpływ intelektu do innych krajów tracimy co roku setki milionów dolarów), słabo wyobrażała sobie nowoczesny system zarządzania państwem, nie uświadamiała sobie należycie, że gospodarki bez nauki i wiedzy nie ma… Istnieją zasadnicze sprawy, które należało dawno wyraźnie i precyzyjnie uświadomić sobie — GDZIE CHCEMY BYĆ i JAK CHCEMY TAM DOTRZEĆ. Trzeba ustalić priorytety, którymi określa się przyszłość i które warunkują konkretne działania dzisiaj. Należy wypracować optymalny plan osiągnięcia celu. Nie za wszelką cenę, nie tyle, ile będzie możliwe, lecz tylko tyle, ile potrzeba. Główne zasoby dobrego planowania to zasoby intelektualne i psychologiczne, a nie materialne. Dobre planowanie polega na stymulowaniu do działania — rozumnie i świadomie wybrane, realistycznie i precyzyjnie wytyczone cele, które można zrealizować. Cele muszą odpowiadać możliwościom, inaczej — strata zasobów na awanturnicze projekty.

«Слово Просвіти», CC BY 4.0; machine translation from Ukrainian by Prosvita.Digital · PDF w Wikimedia Commons ↗ · Tłumaczenie maszynowe

Емблема «Просвіта»Prosvitianyn