Емблема «Просвіта»Prosvita.DigitalWiedza · Ludzie · Przyszłość
Strona · s. 8strona oryginału ↗

„Nie kłamaliśmy wobec ciebie, po prostu szliśmy; nie mamy za sobą ziarna nieprawdy”.

Слово Просвіти, №12 за 2007 рік

„Iwan Podkowa”. Autograf T. Szewczenki Skrzynia 2: Stare afisze, programy, wycinki prasowe itp. — „Szewczenkiana”. Skrzynia 3: Gipsowe popiersia Szewczenki, Kuliša i Łysenki, wykonane przez rzeźbiarza Baławenskiego; fajansowa zastawa z fabryki w Mieżyhirji, używana w czasach Szewczenki w Kijowie, Petersburgu i innych miejscach. Skrzynia 4: Gipsowe popiersie Szewczenki, wykonanie rzeźbiarza Kamieńskiego, 1862 roku. Skrzynia 5: Negatywy na szkle — „Szewczenkiana”. Skrzynia 6: Negatywy na szkle i celuloidowe — „Szewczenkiana”. Skrzynia 7: Ukraińskie kilimy, 10 sztuk. Skrzynia 8: Ukraińskie kilimy, 4 szt. oraz inne. Skrzynia 9: Kopie obrazów Szewczenki, reprodukcje, „Szewczenkiana” i inne. Oprócz tego, w wolne miejsca i szczeliny, razem z wyżej wymienionymi materiałami, włożyłem cenne materiały naukowe „Szewczenkiany”, a mianowicie: dwa duże akwarelowe szkice drzewa genealogicznego Szewczenków-Gruszewskich, dwa tomy wydania akademickiego dzieł Szewczenki z 1927 i 1929 r. — „Korespondencję” i „Dziennik” z moimi osobistymi uzupełnieniami naukowymi, notatkami itp., cennymi dla moich tematów badawczych z szewczenkoznawstwa, dwa kartoteki w tekturowych pudełkach na tematy: „Miejsca życia i twórczości Szewczenki, 1814—1861 r.”, „Genealogia rodu Szewczenków-Gruszewskich” i inne; co się tyczy dwóch dużych skrzyń z moimi materiałami naukowymi, to znajdowały się w nich: „Kijewskaja Starina” z lat 1882—1906 — pełny komplet, z wyjątkiem niektórych książek; tekturowe pudełka z bibliografią z zakresu sztuki, historii, literatury ukraińskiej, słowniki ukraińskie i inne. Moje starania o uzyskanie dokumentalnego uregulowania wywozu materiałów do Galicji nie przyniosły rezultatu, gdyż prof. Mansfeld nie chciał ze mną rozmawiać na ten temat. Po tym epizodzie, otrzymawszy pewne dokumenty, wyjechałem do Lwowa. We Lwowie dostatecznie ustaliłem, że odpowiedzialna naukowo ukraińska społeczność w pełni popiera mój plan przechowania tych materiałów we Lwowie tak długo, jak pozwoli sytuacja. Zatem jeśli istnieją szanse, że materiałom grozi niebezpieczeństwo zniszczenia lub zepsucia w wyniku działań wojennych we Lwowie, proszę o przydzielenie mnie i żonie delegacji do Pragi i z powrotem, w celu odnalezienia skrzyń i skrzynek, przepakowania ich i przewiezienia do NTSz dla dodatkowego uporządkowania i sporządzenia mojego osobistego katalogu naukowego, studiowania oraz wprowadzenia do szerokiego obiegu naukowego; bez tego materiały tracą swoją wysoką wartość naukową i społeczno-naukową. Jeżeli zaś przewiezienie materiałów z Pragi do Lwowa dziś lub w najbliższym czasie, ze względów bezpieczeństwa dla nich, jest absolutnie niemożliwe, to proszę o pomoc w uzyskaniu odpowiednich dokumentów na przejazd ze Lwowa przez Poznań do Pragi w celu przewiezienia wspomnianych materiałów z Uniwersytetu Poznańskiego do Szewczenkowskiego oddziału Muzeum Walki o Wyzwolenie Ukrainy w Pradze, gdzie te materiały znacznie uzupełnią luki, zostanie osiągnięte [cel] i będą mogły z nich korzystać szeroka europejska społeczność naukowa, a także znajdą idealne miejsce na swoje przechowanie”. — Bardzo ciekawy dokument! Lecz przecież nie dotyczy on wcale tych materiałów, które wróciły z USA i obecnie są eksponowane w dwóch kijowskich muzeach. — Dokończmy ten wątek naszej opowieści, dotyczący materiałów wywiezionych z Kijowa w październiku 1943 r., a potem powiemy też o tym, co stało się przyczyną naszej rozmowy. Z listu A. Tereszczenki z 13 grudnia 1943 r. do Bohdana Wołiańskiego wiadomo, że trzy skrzynie i osiem skrzynek „z muzealnymi i prywatnymi materiałami omyłkowo trafiły na uniwersytet w Poznaniu”. „O obecności materiałów na Uniwersytecie w Poznaniu — pisał A. Tereszczenko — dowiedziałem się od odp. Krasznikowa, z którym zapoznałem się we Lwowie 6.12.43. — on osobiście widział wspomniane skrzynie i skrzynki na Uniwersytecie”. — Zatem ten unikatowy bagaż znalazł się na Uniwersytecie Poznańskim! A co stało się dalej? — Z listu Tereszczenki do profesora W. Kubijowycza z 27 czerwca 1944 r. dowiadujemy się, że od dobrodzieja Rudawskiego stało się wiadomo, iż rzekomo 9 maja 1944 r. „w bu-

«Слово Просвіти», CC BY 4.0; machine translation from Ukrainian by Prosvita.Digital · PDF w Wikimedia Commons ↗ · Tłumaczenie maszynowe

Емблема «Просвіта»Prosvitianyn