Емблема «Просвіта»Prosvita.DigitalWiedza · Ludzie · Przyszłość
Strona · s. 9strona oryginału ↗

Czy będzie prawda między ludźmi? Musi być, bo Słońce wstanie i spali skalaną ziemię”.

Слово Просвіти, №12 за 2007 рік

…dinok, gdzie znajdują się skrzynie przywiezione przez Forschungszentrum, trafiła bomba”. — Czyżby zginęło absolutnie wszystko? — Chciałoby się wierzyć, że nie, bo z korespondencji A. Tereszczenki, który przebywał w Berlinie do końca 1944 roku, dowiadujemy się, że nie wierzył on w zagładę wywiezionych eksponatów i wierzył w to, że przynajmniej coś zostanie odnalezione. — I czy to się stało? — Na razie nie, ale na szczęście zachowało się przynajmniej to, co nie trafiło do skrzyń i kufrów i zostało wywiezione przez samego Tereszczenkę z Kijowa najpierw do Lwowa, a potem do Berlina, Monachium i wreszcie do USA, dokąd jego opiekun wyjechał mniej więcej w 1951 roku. — A co nie trafiło do skrzyń i kufrów, wywiezionych przez Niemców w 1943 roku? — Najpewniej to, co najcenniejsze, czego A. Tereszczenko nie włożył do tego bagażu: oryginalne akwaforty Szewczenki z dedykacjami dla braci Fiodora i Michaiła Lazarewskich, autografy poszczególnych stron poematu „Iwan Podkowa”, pierwsze (!) wydanie „Kobzarza” z 1840 roku, oryginał listu do Platona Symyrenki z 26 listopada 1859 r., dotyczącego środków na wydanie utworów poety, rzadkie wydania, fotografie, grafiki przedstawiające widoki Kijowa z połowy XIX wieku, szkice wnętrz domku na Chreszczatyckim zaułku 8-A, w którym w 1846 r. mieszkał artysta Taras Szewczenko, stworzone przez wybitnego malarza i architekta Wasyla Kryczewskiego, jednego z autorów przyszłej ekspozycji tego muzeum. — I wszystko to stało się obecnie dostępne dla badaczy twórczości Szewczenki, muzeów propagujących jego życiowy i twórczy szlak? — Na razie te materiały są eksponowane w dwóch muzeach — Kijowskim Domu-Muzeum T. H. Szewczenki w zaułku Szewczenki 8-A oraz w Narodowym Muzeum Literatury Ukrainy. Należy je jeszcze opisać, czyli zatrybuować, datować, ewentualnie także opublikować jako osobny ilustrowany opis-katalog. — A gdzie będzie miejsce „stałego zameldowania” tych eksponatów? W Instytucie Literatury, dokąd zostały przekazane? T. Szewczenko. Zdjęcie z 1859 r. — W Instytucie Literatury prawdopodobnie pozostanie to, co zostało przekazane przez Instytut Tarasa Szewczenki w 1928 r. na czasowe eksponowanie w domku-muzeum. Nie jest trudno to określić. Na przykład większa część kart poematu „Iwan Pidkowa” znajduje się w dziale rękopisów Instytutu Literatury, a z USA przybyły obecnie tylko dwa skrawki. Zatem mamy pełny rękopis tego utworu i nie warto go już rozdzielać. — Czy są jeszcze w Ukrainie i poza jej granicami miejsca, gdzie przechowywane są materiały Szewczenki, podobne do tych, które już wróciły do Ukrainy? — Niewiele, ale są. — A gdzie dokładnie? — Oddać Panu klucz od mieszkania, gdzie leżą pieniądze, jak mówił pewien bohater literacki?.. Mogę wymienić praktycznie prawie wszystkie instytucje na świecie, w których są materiały szewczenkowskie, z których prawie wszystkie zostały wprowadzone do obiegu naukowego. A to, czego szukamy dalej, to na razie tajemnica. — A mówił Pan, jakoby trzeba zacząć poszukiwania od Lwowa. Co Pan miał na myśli? — W dokumentach Lubiny Tereszczenko jest wzmianka, że Andrij Tereszczenko przekazał pod koniec 1943 lub na początku 1944 roku do Lwowskiego Muzeum Narodowego negatywy na szkle. Najwyraźniej nie mógł wozić ze sobą tego bardzo delikatnego bagażu. Trzeba szukać wszędzie, i coś na pewno się znajdzie. Wierzę w sukces! — Czy często miewał Pan szczęście do znalezisk? — Bardzo często, ponieważ ja, jako kolekcjoner państwowy, zawsze szukałem, a w tym pomagało mi wielu ludzi, aby te znaleziska trafiały do państwowych archiwów lub magazynów muzealnych. — Mamy nadzieję, że uda się Panu odnaleźć skrzynie ze szewczenkowskim skarbem, wywiezione z Kijowa przez władze niemieckie. — Zawsze mam nadzieję, dlatego wierzę w sukces. A. Tereszczenko zachował to, co było dla niego cenniejsze od życia, i wszystko to teraz jest w Ukrainie. Mam nadzieję, że publikacja w Pana gazecie przyczyni się do poszukiwań tego, co znajdowało się w muzeach kijowskich. Rozmowę prowadził Ołeksander Szokało SZEWCZENKIANA

«Слово Просвіти», CC BY 4.0; machine translation from Ukrainian by Prosvita.Digital · PDF w Wikimedia Commons ↗ · Tłumaczenie maszynowe

Емблема «Просвіта»Prosvitianyn