Емблема «Просвіта»Prosvita.DigitalWiedza · Ludzie · Przyszłość
Strona · s. 9strona oryginału ↗

DROGA DO TARASA

Слово Просвіти, №12 за 2007 рік

POWOŁANIE z Taras MYNAJŁO Los zetknął mnie z człowiekiem w wieku patriarchalnym, Bohaterem Ukrainy — Olesiem Opanasowyczem Sylinem, od którego dowiedziałem się tego, czego o nim nigdzie nie przeczytasz. Chcę opowiedzieć czytelnikom „Słowa Proświty” o jego pełnej poświęcenia pracy dla Ukrainy. Wszystko zaczęło się od samowychowania, hartowania godności Ukraińca, którą mały Ołeś przejął od swojego rodu i otoczenia. Urodził się w rodzinie bezrolnego bednarza i służącej. Jego przodkowie byli rodem kozackim i stali się pierwszymi osadnikami Skadowska. Dziad Wasyl Fioresko zbudował posiadłość przy brzegu zatoki Dżaryłhacz Morza Czarnego. Na tym brzegu, jak i w centrum Skadowska, osiedlili się spekulanci, którzy handlowali ziarnem zbóż, wełną, olejem, nawet dla zagranicy. Byli to zdenacjonalizowani dorobkiewicze bez rodu i plemienia. Uważali się za arystokratów i cynicznie, lekceważąco odnosili się do wszystkiego, co ukraińskie, a zatem i do rodziny Olesia, która była ukraińskojęzyczna. Rodzice nie wypierali się swojego ukraińskiego pochodzenia. Brali udział w amatorskim teatrze ukraińskim. Olesia i jego siostrę w święta ubierano w ukraińskie stroje, które wtedy lekceważąco nazywano „małoroskami”. Jako dzieci czarująco śpiewali ukraińskie pieśni i tańczyli ukraińskie tańce. Właśnie rodzice zaszczepili w dzieciach ową narodową kozacką moc, która stała się fundamentem dalszego życia Olesia. Ojciec miał kozackie wąsy i nosił kozacką czapkę. Miał godną postawę i chód, właściwe Ukraińcowi uprzejmość, rozum i humor. Mały Ołeś z ust ojca dowiedział się, kim był Taras Szewczenko i dlaczego taka „tajemnica” unosiła się wokół tego imienia. O wielkości Tarasa dowiedział się później, kiedy jako nastolatek musiał opuścić dom rodziców i swój rodzinny Skadowsk. I to nie od razu, a z czasem. Gdzie tylko nie rzucał los Olesia w ówczesnym niespokojnym życiu. Był „pomocnikiem” wymagających rybaków czarnomorskich, odważnych żeglarzy. Był jungą na szkunerach żaglowo-motorowych, które w sztormową niepogodę przedzierały się przez morskie posterunki graniczne i docierały do ECHA z Kost´ CHOMENKO Słowo naszego Kobziarza jest wieczne jak naród, rezonuje w najdalszych zakątkach kuli ziemskiej, wzywa do walki zniewolone narody, pomaga im wywalczyć swoją wolność i niepodległość. Przede wszystkim słynny „Kaukaz” Szewczenki to skuteczna duchowa broń przeciwko rosyjskiemu imperializmowi. Echo tego utworu szczególnie odczuwalne jest dziś na Kaukazie. Obecnie znanych jest ponad 50 przekładów „Kaukazu” na języki narodów świata. Rozważmy najnowsze. Na 190-lecie urodzin naszego Proroka poeta narodowy Iczkerii Szajchy Arsanukajew przetłumaczył „Kaukaz” na język ojczysty. Wydrukował go magazyn „Gocz” („Przekłady”) w pierwszym numerze z 2004 roku. W liście do autora tych słów zaznaczył, że nad transformacją na język ojczysty tego niezwykle drogiego czeczeńskiemu narodowi utworu „pracował z wielką przyjemnością, postarał się zachować nie tylko treść poematu, ale i różnorodność środków artystycznych, obrazów, strofiki, rozmiarów wierszowych, rymowania oryginału...”. „Poezja T. Szewczenki, zwłaszcza jego „Kaukaz”, są bardzo bliskie i współbrzmiące z naszym duchem. T. Szewczenkę dobrze znają w Czeczenii i na całym Kaukazie”. W Kałmucji tę myśl potwierdza poeta narodowy, przewodniczący Związku Pisarzy republiki Erdni Eldyszew. Przetłumaczył on „Kaukaz” na kał- Bułgarii, Rumunii, Turcji, Gruzji... Od tych rybaków-żeglarzy i „przemytników”, którzy w swoje niebezpieczne rejsy zabierali ze sobą „Kobziarza”, Ołeś dowiedział się o dawnej kozackiej sławie i utworach sławnego Tarasa Szewczenki. A potem — Dom Młodzieży Robotniczej (DMR). Była to „komuna bezdomnych”, którzy sami zarabiali na nędzne utrzymanie. Po Chersońskiej Ukraińskiej Szkole Zawodowej, gdzie uczono na „dziesiętnika”, wstąpił do nowo utworzonego technikum budownictwa mostowego i drogowego. Zarówno w szkole zawodowej, jak i w technikum Ołeś pogłębiał swoją wiedzę o Szewczence, a jako „brygadzista ds. kultury” zapraszał na „wieczory” kobziarzy-bandurzystów i lirników, którzy nieśli ludziom ludowe dumy o Szewczence i kozackiej sławie. W latach trzydziestych reżim sowiecki wykazywał nieufność wobec inteligentów, nazywając ich „szkodnikami”, dlatego pilnie przygotowywał „kadry socjalne”. Zatem Ołeś, „na szybko” kończąc technikum, został „skierowany” na Syberię. Tam pracował w składzie ekspedycji topograficzno-transportowych, które przemieszczały się przyspieszonym tempem po całej Syberii. I wszędzie Ołeś widział masowe osiedla Ukraińców, ich pracowitość i ubóstwiający, pełen szacunku stosunek do Tarasa Szewczenki. Tak było na Zachodniej Syberii, w dawnej Słobodzie Ukraińsko-Mikolskiej (obecnie Nowosybirsk); na Południu („Szary Klin”), który teraz jest w składzie Kazachstanu; w Centralnej, w dawnym „Krasnym (pięknym) Jarze”, obecnie Krasnojarsku; na Wschodzie, z ośrodkiem w Czycie, czy na Zabajkalu. Wszędzie w białych chatach ukraińskich przesiedleńców w kącie, obok ikon, był obraz Tarasa Szewczenki, obramowany wyszywanymi ręcznikami i z wyszytym wierszem z jego „Testamentu”. A także koniecznie — „Kobziarz”. I modląc się, kłaniali się obrazowi Tarasa. Niekanonizowany, był zawsze, jak i do dziś, przez naród ukraiński ubóstwiany. To, co widział Ołeś, jeszcze bardziej utwierdzało go w uczuciach do Szewczenki jako do Proroka. Podobne rzeczy widział na Północy, dokąd skierowano go po ukończeniu Odeskiego Instytutu Inżynierów-Architektów. W rejonie podbiegunowym, dokąd zsyłano Ukraińców, miłość do Tarasa była jeszcze silniejsza. To samo Ołeś spotykał podczas długiego pobytu w armii na Dalekim Wschodzie: w Kraju Amurskim, Ussuryjskim, Nadmorskim i Chabarowskim, zwłaszcza na „Zielonym Klinie”, gdzie ukraińscy osadnicy stworzyli „Małą Ukrainę”. Przyjemnie zdumiało Olesia Sylina także to, co zobaczył w Europie Zachodniej podczas II wojny światowej i po Zwycięstwie (przebywał tam jako oficer wojsk pancernych). Tak, w Ruskim Keresturze, który jest w Wojwodinie (dawna Jugosławia); w Polsce, na ziemiach Marmaroszu w Rumunii oraz na węgierskim Debreczynie, gdzie mieszkali Ukraińcy-Rusini, w chatach wraz z nimi był Taras Szewczenko. Tak oto, przyłączywszy się do ogólnonarodowego uznania Szewczenki — genialnego twórcy i bojownika o wolność Ukrainy, Ołeś Sylin poczuł swój narodowo-obywatelski obowiązek czynnego włączenia się w zachowanie wszystkiego, co związane z imieniem Tarasa Szewczenki. Choć za reżimu sowieckiego robić to było trudno i ryzykownie, to on przez dziesięciolecia służy uwiecznianiu Szewczenki swoimi licznymi publikacjami i praktyczną działalnością. Ołeś Sylin stworzył swoją „Szewczenkianę”, której część zawarto w przygotowanej do wydania książce — „Z mojej Szewczenkiany”. Z jego inicjatywy, nalegań i wiodącego udziału jako naukowca uratowano, odrestaurowano, a nawet odtworzono te domostwa na Ukrainie, gdzie żył i tworzył Wielki Taras. I wszystko to bez żadnych gratyfikacji materialnych. Poświęcenie pana Olesia Sylina, który sam sobie wybrał drogę do Wielkiego Tarasa, zasługuje na naśladowanie.

«Слово Просвіти», CC BY 4.0; machine translation from Ukrainian by Prosvita.Digital · PDF w Wikimedia Commons ↗ · Tłumaczenie maszynowe

Емблема «Просвіта»Prosvitianyn