Емблема «Просвіта»Prosvita.DigitalWiedza · Ludzie · Przyszłość
Strona · s. 10strona oryginału ↗

GENIALNOŚĆ TO SKAZANIE NA ZNAJOMOŚĆ PRAWDY

Слово Просвіти, №12 за 2007 рік

A WY CO O TYM MYŚLICIE? Lubow DIACZENKO-ŁYSENKO, kandydat nauk filologicznych, przewodnicząca Międzynarodowego Centrum Niezależnych Ekspertyz Naukowych i Językowych „ZNAK”, m. Smiła, obwód czerkaski. Społeczeństwo, które doświadcza globalnych transformacji we wszystkich sferach ludzkiego bytu i znajduje się na przełomie punktów odniesienia światopoglądowych, szczególnie potrzebuje stworzenia mechanizmów produkowania i ochrony wartości społecznych. Na ostrzu takich procesów znajduje się niemało postaci narodowych, ale osobistością, która bezpośrednio kształtuje etnoświadomość już kilku generacji Ukraińców na świecie, jest postać Tarasa Szewczenki. Postać na tyle genialna, na ile tragiczna, zarówno pod względem realiów życia, przekonań światopoglądowych, jak i specyfiki twórczości poetyckiej i prozatorskiej, epistolografii, a ogólnie filozoficznego pojmowania pozycji ludzi różnych narodowości w społeczeństwie, także w niedoścignionych obrazach, rysunkach, szkicach. Bez wątpienia genialność to Dar od Boga, ale to także skazanie na znajomość prawdy, wyprzedzanie czasu, odpowiedzialność przed następnymi generacjami ludzi, którzy wierzą i będą wierzyć wypowiedzianemu i utrwalonemu wysokiemu słowu. Każde nowe pokolenie Ukraińców stara się zrozumieć głębokie sensy poezji Szewczenki i zbliżyć się do postrzegania świata i odczuwania świata przez Geniusza, rozszyfrować kody zawarte przez autora w wersach wierszy, poematów, mentalnie znaczących artystycznych objawień geniusza. Interpretując Tarasa Szewczenkę, proponując nowe refleksje, musimy częściowo transformować, zmieniać przestarzałe schematy, „konstrukty” postrzegania klasycznej literatury ukraińskiej. Dotykając jej „złotego funduszu”, trzeba opierać się na kanonach narodowych i pozostawać głęboko patriarchalnymi z jednej strony; z drugiej należy modernizować, uwspółcześniać język teoretycznych, konceptualnych uogólnień, wszak XXI wiek tworzy nowe recepcje literaturoznawcze, intelektualne „reguły gry” dla uzasadnienia znaczenia, społecznej ideologizacji ukraińskości. Właśnie ta genialna postać zmusza nas do pamiętania, że jesteśmy rodem ukraińskim, że jesteśmy narodem z tragiczną historią i z tragicznymi losami naszych geniuszy. Trzeba wyraźnie uświadomić sobie hierarchię wartości narodowych, a przede wszystkim same wartości, hierarchię elity intelektualno-artystycznej, gdzie najwyższe, już magiczno-mistyczne miejsce losem, talentem, historią przypisano ukraińskiemu geniuszowi, wybitnemu Ukraińcowi — Tarasowi Szewczence. Carewicz niszczy wrogie miasto cara, bramy i wyzwala z niewoli carewnę, która uosabia Słońce na niebie wiosenną porą, a zima wydawała się ludowi bestią, która kradnie Słońce i błyskawicę i trzyma je u siebie pod postacią pięknej panny na złotym krzesełku. To skłania do wspomnienia licznych trypilskich statuetek bogini, która siedzi na krzesełku. Mit ten jest ważny tym, że odzwierciedla mitologię kalendarzową, wyobrażenia o tworzeniu świata i światopoglądowe osiadłej ludności rolniczej. Właśnie taką mitologię wyznawała ludność Dawnej Ukrainy w epoce trypilskiej, ponad 6 tys. lat temu. I właśnie tę mitologię odzwierciedla najdawniejszy ukraiński folklor — wiosnianki, szczedriwki, kolędy, które zawierają te same wyobrażenia i wierzenia, co „Rygweda”. I nie jest tak istotne, czy u Trypilców odzwierciedlone są wyobrażenia o tworzeniu świata z „Rygwedy”, czy też „Rygweda” odzwierciedliła wyobrażenia o tworzeniu świata Trypilców. Najważniejsze jest to, że trypilska kosmogonia jest indoeuropejska i że cywilizacja trypilska ma indoeuropejskie korzenie.

«Слово Просвіти», CC BY 4.0; machine translation from Ukrainian by Prosvita.Digital · PDF w Wikimedia Commons ↗ · Tłumaczenie maszynowe

Емблема «Просвіта»Prosvitianyn