Strona · s. 13strona oryginału ↗
„Duszo moja, duszo moja, wstań, wstań — czemu śpisz?!” św. Andrzej Kreteński
Слово Просвіти, №12 за 2007 рік
krążki, tak to się nazywało. Z nim już chodziły na przędzenie do sąsiadek dziewczęta. Bo wrzeciono można nosić ze sobą, a cienkie płótno przędło się w domu, na kołowrotku (prządka — L. I.). — z prządkami na przędzenie nie chodzono, bo gdzie by się wszystkie zmieściły? Kiedy to wszystko się naprzędło, to i przędzenie się kończyło, bo zaczynał się już post”. Pierwszego dnia postu wnosiło się do chaty warsztat i zaczynało tkać. Pierwszego dnia zakładano osnowę, a drugiego dnia już tkano. Praktycznie cały post ludzie pracowali przy krosnach — najpierw tkali płótno, a potem derki i na końcu tak samo wał — na worki, na wierzchnie ubrania. Na derki trzeba było ufarbować nici — robiono to również w poście, używając naturalnych barwników, a później kupowanej farby. Wszystkie te prace należało zakończyć na dwa tygodnie przed Wielkanocą — „na ostatnim tygodniu krosien już nie ma w chacie” (H. K. Tarczuk). W tydzień wierzbowy krosna wynosiło się do stodoły, a po tym już przygotowywano się do Wielkanocy — prano ręczniki, bielono chaty. Ze wspomnień mojej matki dowiadujemy się, że zakończenie prac tkackich było bardzo ważnym, prawdziwym świętem w życiu wiejskim, które starano się uroczyście zakończyć. „Porobiło się to wszystko — wycinają płótna, zbierają się u kogoś w chacie, robią »zakończyny« — taki sobie mały bal, a po tym wynoszą krosna”. Za niechlujną i nieudolną uchodziła ta gospodyni, która nie zdążyła utkać płótna do Tygodnia Wierzbowego; wyśmiewano ją w pieśniach ludowych, a dziewczętom przypominano w wiosennych pieśniach: Ej na ganku, na ganeczku, Tam dziewczyna krosna tkała, (2) Do niej Wiosna zawitała. I pyta ją Wiosna: — Czy utkałaś swoje krosna? Oczywiście, bo dalej zaczynał się zupełnie inny cykl prac! Życie ukraińskiego chłopa było ściśle uregulowane kalendarzem rolniczym! „W ostatnim tygodniu postu (Męka Pańska) zabijano świnie, rżnięto owce czy cielęta, ale jeść — nie jadło się, dopóki się nie poświęci, dzieciom nawet nie dawano! Piekły kiełbasy, gotowano w końcu wszystko, żeby stać się błogosławionym i z radością przyjąć Światłe Chrystusowe Zmartwychwstanie. „Niech modlitwa moja stanie jak kadzidło przed Tobą”, — wzywają każdego wierzącego słowami psalmisty uczestnicy chóru „Dzwony Podola”. I rzeczywiście, ich dorobek i cała ich wieloletnia praca na wszystko, kiełbasy składano do dzieży i zalewano smalcem, stawiano w piwnicach, żeby wszystko było na święto. A słonina i mięso wkładano do płóciennych worków, do koszy i zawieszano na strychu na belce, żeby myszy nie dosięgły (tam przechowywało się to przez całe lato, potem to żółte, solone mięso moczono w wodzie, a słoninę tłuczono w specjalnych tłuczkach, żeby zaprawić barszcz. — L. I.). Wszystko to robiono w ostatnim tygodniu, a masło i przędzenie w tygodniu wierzbowym, na dwa tygodnie przed świętami”. „A jak w poście były mleko, — kontynuuje T. W. Warawa, — to też nie jadło się, tylko zbierało się śmietanę i bito masło, — takie masnice były, — i wkładało się je do sosnowych beczułek i stawiało w piwnicy, nie jadło się”. Także ser, uprzednio posolony, ubijało się w beczułkach tak, żeby z niego wyciekła solanka, i jeszcze z góry zalewało się podsoloną serwatką, żeby nie pleśniał. Potem ser przykrywano czystym płóciennym materiałem, a z góry kładziono drewniane krążki, które bednarz wykonywał razem z dzieżą. (Przy okazji, właśnie tak do dziś solą u nas we wsi ogórki i kapustę). Krążki zaś przykładano z góry „gnietem” — okrągłym, gładkim kamieniem, który również specjalnie kupowano na targu. „I ten ser był cały post. A kiedy post się skończył i ludzie już szli w pole orać, siać, to brali ze sobą taki posiłek południowy, — brali bochenek chleba, kawałek masła, kromkę, bo się ją kroiło, dzbanuszek sera i wodę. I to wszystko składano do kosza z pałki wodnej, stawiano na wóz i jechano w pole — wiosenny dzień przecież długi! I tam po śniadaniu w polu jadło się drugie śniadanie, a potem obiad, a minęło trochę czasu, to jeszcze jadło się podwieczorek, żeby konie odpoczęły. A przed zachodem słońca już jechano do domu, żeby słońce nie zaszło w polu. I do wschodu słońca w pole tak samo nie wyjeżdżano. Trzeba, żeby słońce wstało w domu i zaszło w domu, taki był zwyczaj, tak mówili starzy ludzie” (zap. 24.02.2007 r.). Zatem każdy dzień i każdy zwyczaj ukraińskiego wiejskiego życia miał swój głęboki sens, obliczony na określoną perspektywę, i w tym — ów odwieczny porządek życia, który zapewniał moim ziomkom pełną harmonię duszy i ciała.
dobro Ukraińskiego Kościoła Prawosławnego stało się prawdziwym kadzidłem, godną ofiarą, złożoną w świąteczne dni Wielkiego Postu na ołtarzu Chrystusa Zbawiciela. Niech więc wszechmiłosierny Pan pobłogosławi ich czyste dusze i napełni je oliwą radości, dobra i miłości.
«Слово Просвіти», CC BY 4.0; machine translation from Ukrainian by Prosvita.Digital · PDF w Wikimedia Commons ↗ · Tłumaczenie maszynowe
