Strona · s. 15strona oryginału ↗
„MARZĘ O SYNTEZIE DŹWIĘKU I ŚWIATŁA”
Слово Просвіти, №12 за 2007 рік
…ków. Wykonawcy ustawiają się „podkową”, dzielą się na kwartety, śpiewają zza kulis, śpiewają, wchodząc na scenę z widowni, i mimo to zachowany zostaje znakomity, niemal idealny zespół wokalny. Jako chórmistrz Mykoła Hobdycz cały czas jest w ruchu, czasem śpiewa solo, czasem „opuszcza” swoich śpiewaków, przebywając poza sceną, i kieruje chórem. Jednym słowem, jest on przedstawicielem nowego pokolenia dyrygentów, udaje mu się „tchnąć” nowe życie w najbardziej konserwatywny gatunek. Im bardziej klasyczne są widowiska chóru „kijanie”, tym bardziej elastyczna jest polityka repertuarowa Mykoły Hobdycza. Repertuar chóru to prawdziwy „złoty fundusz” narodowej i światowej klasyki. Są tu muzyka średniowiecza, renesansu, klasycyzmu, muzyka współczesna, łącznie z opusami awangardowymi i utworami free jazzowymi. Chronologicznie cała ta różnorodność obejmuje sześć stuleci. Ta okoliczność również zasługuje na rekord. Jednak najbardziej ulubioną „perłą” chóru „Kijów” pozostaje muzyka ukraińskiego baroku. Lata studenckie i pierwsze kroki zawodowe Mykoły Hobdycza zbiegły się z prawdziwym odrodzeniem dziedzictwa Berezowskiego, Wedla, Dileckiego i innych mistrzów epoki ukraińskiego baroku, „zapomnianego” za czasów władzy radzieckiej. Z czasem włożył wiele wysiłku, aby dzieła klasyków baroku wydobyć z zapomnienia. Mówiąc całościowo, to właśnie w tym celu wymyślono festiwal sztuki chóralnej „Złotowierchy Kijów”, który co roku odbywa się w Kijowie i przedstawia słuchaczom także wzory sztuki chóralnej współczesnych autorów. Swoistym rocznym sprawozdaniem chóru „Kijów” są „Wieczory bożonarodzeniowe” w Sali Kolumnowej im. Łysenki. To spektakl zaiste bajkowy, a z drugiej strony pole do eksperymentów, ponieważ Mykoła Hobdycz i chórzyści chętnie swobodnie interpretują ludowe obrzędy i zwyczaje bożonarodzeniowe, zawsze znajdując jakieś nowe smaczki. Godne podziwu, konsekwentne pionierstwo chóru w sprawach profesjonalnego nagrywania — licznych nagrań audio, które powstawały w celu stworzenia fonograficznego zbioru ukraińskiej i światowej klasyki. I w tej dziedzinie chór „Kijów” nie ma sobie równych. Zwłaszcza jeśli zważyć, że na Ukrainie brak wytwórni audio, które specjalizowałyby się w wydawaniu klasyki… Przede wszystkim spośród dwudziestu pięciu pozycji albumowych chóru „Kijów” uwagę przyciąga seria siedmiu albumów opatrzona epigrafem „Tysiąc lat ukraińskiej muzyki duchowej”. Jeden z nich — „Liturgia ukraińska” — jakby gromadzi w sobie pozostałe płyty i zarazem odsłania istotę i szczególne cechy narodowego Nabożeństwa Bożego. Narodowe oblicze Liturgii kształtowało się przez kilka stuleci. Pilnie zachowując kanon liturgii bizantyjskiej, na Ukrainie wypracowywano własny system językowo-muzyczny, konsekwentnie doskonaląc swój głos w powszechnym chórze chwalenia Pana. W naszej muzyczno-liturgicznej praktyce wykonawczej panuje tradycja doboru materiału na Nabożeństwo Boże z dzieł różnych kompozytorów. Mimo rozpowszechnienia autorskich Nabożeństw Bożych regenci chórów kościelnych zachowali tę tradycję. Dążąc do stworzenia żywej i spójnej atmosfery soborowości, wykorzystywali dzieła nie tylko różnych kompozytorów, lecz także różnych stylów i epok. Tak właśnie zbudowany jest album „Liturgia ukraińska”. Ogromna przestrzeń między najdawniejszymi a najnowszymi kompozycjami wynosi tu pięć stuleci. Ale mimo stylistycznej różnorodności płyta odbierana jest jako całość i zadziwiająco harmonijne arcydzieło. Zatem album składa się z muzyki kościelnej Leontowycza, Stecenki, Dileckiego, Berezowskiego, Werbickiego, Bortniańskiego, Wedla, Hnatyszyna; wielu z nich chór „Kijów” poświęcił osobne albumy. Inny album — „Ukraińska Wielkanoc” — ukazuje osobliwości prawosławnego świętowania Wielkanocy, która jest „świętem świąt” — uroczystym wieńcem wiary. A nasze Nabożeństwo jest nabożeństwem śpiewanym. W 2000 roku poświęcono osobny koncert chóralnym utworom Jewhena Stankowycza. „Wysłuchawszy wielu kanonicznych utworów — wspomina kompozytor — doszedłem do wniosku, że wiele z nich jest anachronicznych. Z wyjątkiem tych, które napisali wielcy ludzie. Wzorem dla mnie jest Bach, którego słuchałem także na koncertach, i w katedrach. Wszystkie jego utwory uderzają kolosalną energią, twórczą swobodą — tym, czym dysponują nieliczni…” „Psalmy” Stankowycza konsekwentnie wykonywały chóry żeńskie, męskie i mieszane. Drugą płytę „Utworów chóralnych” otwiera opera folklorystyczna „Kupało”. Premiera opery miała odbyć się już w 1979 roku w Pałacu „Ukraina”. Jednak po próbie generalnej (a wykonawcami byli wówczas Państwowa Orkiestra Symfoniczna pod batutą Fedora Hłuszczenki oraz Ludowy Chór im. Hryhorija Wierowki) operę na telefoniczny sygnał „z góry” zakazano. Oficjalnie — z powodu oskarżenia o „burżuazyjny nacjonalizm”. Po latach Mykoła Hobdycz zrobił własną interpretację opery na chór mieszany, która spodobała się kompozytorowi. „‚Kupało’ — mówi Stankowycz — nie jest moje, lecz ludową własnością od już kilku tysięcy lat. Hobdycz stworzył własną wersję, wiele przeniósł do chóru. Nie tylko masa wykonawców, lecz także idea dzieła stała się inna, ale taki wariant również ma prawo istnieć…” Własną interpretację Mykoły Hobdycza otrzymali także klasycy ukraińskiego baroku. Mamy jednak zupełnie doskonałe wzory sztuki, że tak powiem, złoty środek wśród wszystkich możliwych interpretacji klasyki. Dzięki twórczości Mykoły Hobdycza i chóru „Kijów” wróciły do nas bezcenne skarby. Są to wspaniale wydane albumy z utworami Maksyma Berezowskiego, Artemija Wedla, Myhajły Werbyckiego, Dmytra Bortniańskiego i innych nie mniej znakomitych kompozytorów.
«Слово Просвіти», CC BY 4.0; machine translation from Ukrainian by Prosvita.Digital · PDF w Wikimedia Commons ↗ · Tłumaczenie maszynowe
