Емблема «Просвіта»Prosvita.DigitalWiedza · Ludzie · Przyszłość
Strona · s. 11strona oryginału ↗

POETA ZŁOTEJ GLINY

Слово Просвіти, №12 за 2008 рік

Nina HNATIUK W wierszu „Wyjeżdżając z Opiszni” z pośmiertnego zbioru Wołodymyra Zatuływitra „Czwarty z tryptyku” znajduje się taka strofa: Jeszcze długo nam dokopywać się glin — najgłębszych, może, i najzłotszych, Z których by palce Wszechstwórcy zdołały, zechciały ulepić nas, bezgrzesznych. Wołodymyr Zatuływitr z najgłębszych, najzłotszych glin języka ukraińskiego, niczym Wszechstwórca, ulepiał, szlifował, wzorował, wyhodowywał błyszczące, wyrafinowane dzbanuszki, garnuszki, kubeczki, które wyciągały się ku nam z wodami, winami, miodami poezji. Otwierając wieczór literacko-artystyczny w dniu urodzin poety, sekretarz komisji ds. uczczenia pamięci Wołodymyra Zatuływitra Lubow Snisar przypomniała nam jego wiersz „Fragment ankiety”: … Wasza najdroższa książka. — Słownik języka ukraińskiego. Jego nawet Biblia jeszcze nie doczyta. … Wasz ideał bohatera? — Samoofiiarne słowo, które ocaliło nam Szewczenkę. … Wam by się chciało… — Wybaczcie, nie pod ten adres. O moje chcenie zapytajcie nasz język. Wołodymyr Zatuływitr w naszej pamięci na wieki pozostał człowiekiem encyklopedycznej wiedzy, zdumiewającego wyczucia języka, wspaniałym redaktorem i samotnikiem-charakternikiem. Gdyby mógł redagować nie tylko cudze teksty, ale i własne pragnienia oraz uczucia, zapewne jego droga życiowa nie urwałaby się tak szybko i tragicznie na urwiskach we wsi Buczak w rejonie kaniowskim, gdzie poeta przeżył swoje ostatnie dwa lata przy słońcu i księżycu, wyciu wiatrów i wypatrywaniu ukochanego słowa. Bez wątpienia byłby laureatem Nagrody im. Szewczenki, kawalerem orderów, autorem opasłych ksiąg. Ale najtrudniej na ziemi — być sobą. Zwłaszcza w trudnych latach dziewięćdziesiątych, na przełomie epok, kiedy dewaluowały się nie tylko pieniądze, ale i tak odwieczne wartości, jak przyjaźń, honor, sumienie. Jakże ratował się poeta, który został bez pracy, bez honorariów, któremu za długi komunalne odcięto prąd? Przeniósł się do Buczaka do cudzej chaty na siedmiu wiatrach, sadził ziemniaki, zbierał grzyby, siał i łuskał fasolę… Mam za duszą szarą garść prawdy. Może, rozgoszczę się i doczekam czasów — Ułożą się miłości, przeminą zdrady, Wyłuszczę w dłoń trzy fasolki słów… „To zdumiewająco złożony i precyzyjny system — Wołodymyr Zatuływitr. Był profesjonalnie sumiennym człowiekiem — zaznaczył literaturoznawca, laureat Narodowej Nagrody Ukrainy im. T. Szewczenki Mychajło Słaboszpycki. — Epoce, w której żył i tworzył Zatuływitr, nie są potrzebni tacy poeci. Dla istnienia tego twórczego indywiduum ten czas nie był odpowiedni. Gdzie jego miejsce w literaturze? Nie zdążył za pokoleniem lat sześćdziesiątych, ale też nie należy do poetów lat siedemdziesiątych czy osiemdziesiątych. On sam dla siebie jest pokoleniem. On sam dla siebie jest szkołą, sam się uformował. Stawiał przed sobą zadania językowe, wprowadzał do wierszy te leksemy, które wcześniej tam nie były używane. My dopiero po trochu zaczynamy uświadamiać sobie, jakiej siły to poeta”. Pisarz, były dyrektor wydawnictwa „Mołod” Wołodymyr Prokopenko zaznaczył, że Zatuływitr był wspaniałym redaktorem. To właśnie on redagował książkę Wasyla Symonenki „Łabędzie macierzyństwa”. I został pierwszym laureatem nagrody im. P. Usenki. Lecz mało kto wie, że pióru tego poety należą także cudowne pieśni. To, że Ołeksandr Biłasz napisał pieśń do jego słów, zaświadcza, że to prawdziwa poezja. Dwie pieśni poety, które narodziły się we współpracy z kompozytorami O. Biłaszem i M. Moszykiem, podarowała obecnym laureatka nagrody im. O. Petrusenko Inna Misko-Andrijaszyk. W przyszłym roku Wołodymyrowi Zatuływitrowi stuknęłoby 65 lat. Poeci Petro Zasenko, Mychajło Szewczenko, krajoznawca z Kaniowa Mychajło Iszczenko, zastępca przewodniczącego Kaniowskiej Rejonowej Administracji Państwowej Wira Nosenko w swoich wystąpieniach podkreślali, że należy do tego jubileuszu wydać książkę, zbudować pierwszy etap memoriału Wołodymyra Zatuływitra w krajobrazowo-architektonicznym, historyczno-etnograficznym centrum kulturowym — miasteczku twórczym „Buczak” według koncepcji „Wszystkie wieki”. Projekt opracował architekt Wadym Borodin. Utworzono komisję ds. rozbudowy memoriału, otwarto konto Fundacji Wołodymyra Zatuływitra: r/r 26005051501060 Kaniowskiego oddziału Czerkaskiego Głównego Zarządu Regionalnego Prywatbanku, kod 14360570, MFO 354347, dla muzeum W. Zatuływitra. Mamy nadzieję, że wielbiciele twórczości tego poety o korzeniach szewczenkowskich, rodacy, członkowie Ziemiaństwa Sumskiego, inni nieobojętni na ukraińską kulturę dobroczyńcy dołączą do tej szlachetnej sprawy, a Buczak stanie się jeszcze jedną literacko-artystyczną Mekką. Zasłużony artysta Ukrainy Wasyl Obruczow i zasłużony działacz sztuki Wasyl Dowżyk przeczytali wiersze niezapomnianego mistrza złotej gliny poezji. A potem wszyscy mieli okazję obejrzeć program telewizyjny DTRK „Kultura” „Ozimy klin Wołodymyra Zatuływitra” Halyny Mychajłyczenko z udziałem narodowego artysty Ukrainy Ołeksija Bohdanowycza. Mądrym spojrzeniem patrzył w oczy każdemu z nas z fotoportretu pod wyszywanym ręcznikiem Poeta. Wysokim światłem pamięci i miłości płonęła świeca przed ikoną Ochtyrskiej Matki Bożej. A nam brzmiały w uszach słowa Wołodymyra Zatuływitra, które płynęły z Kaniowskich gór, z dnieprowej dali: „Ja — już ziemia. A wam jeszcze trzeba nieba. Ziemi jeszcze trzeba. I moich oczu”.

«Слово Просвіти», CC BY 4.0; machine translation from Ukrainian by Prosvita.Digital · PDF w Wikimedia Commons ↗ · Tłumaczenie maszynowe

Емблема «Просвіта»Prosvitianyn