Емблема «Просвіта»Prosvita.DigitalWiedza · Ludzie · Przyszłość
Strona · s. 14strona oryginału ↗

DREWNIANE ŚWIĄTYNIE „NIEZNANEJ UKRAINY"

Слово Просвіти, №12 за 2008 рік

Ołena MOROZOWA, Karyna WOSTRIAKOWA W Ukraińskim Centrum Kultury Ludowej „Muzeum Iwana Honczara” odbyła się prezentacja książki Wiktora Wieczerskiego „Ukraińskie drewniane cerkwie”. Jest to część wielkiego projektu wydawniczego „Nieznana Ukraina”, mającego na celu wypełnienie „białych plam” w narodowej historii i kulturze, przynajmniej w świadomości samych Ukraińców. Rodzime drewniane cerkwie słusznie uważa się za historyczno-artystyczny fenomen o zasięgu światowym. Mimo to nieubłaganie odchodzą w przeszłość i znikają na oczach naszego pokolenia. W latach trzydziestych XX wieku na Ukrainie doszczętnie zniszczono wiele bezcennych zabytków chrześcijańskich. Bezlitosna likwidacja świątyń nie ustała także w czasach tak zwanej „odwilży”. Najstraszniejsze jednak jest to, że bezcenne dziedzictwo historyczno-architektoniczne nadal niszczeje obecnie. Zazwyczaj dzieje się tak z powodu elementarnych zaniedbań i obojętności struktur władzy. Kulturoznawcy i historycy sztuki podkreślają: aby zachować drewniane cerkwie dla potomnych, trzeba nie tylko je sfotografować, ale również zrozumieć jako zjawisko o znaczeniu symbolicznym. Autorytatywni zagraniczni naukowcy doszli do wniosku, że ukraińska drewniana architektura nie ma analogów wśród sztuki budowlanej innych narodów świata. Nie jest podobna nawet do drewnianej architektury naszych najbliższych sąsiadów – Polaków, Słowaków czy Rosjan. Jest to ważna część oryginalnej ukraińskiej kultury, zdolna reprezentować cały kraj. Seria „Nieznana Ukraina”, która przedstawia książki poświęcone drewnianym cerkwiom, klasztorom, hetmańskim stolicom i rodzimym twierdzom, miała przede wszystkim zainteresować turystów. Jednak także dla nas, Ukraińców, w naszej własnej kulturze i historii jest pod dostatkiem nierozwiązanych tajemnic. Oto książka Wiktora Wieczerskiego burzy ustalone przekonanie, że unikalne budowle sakralne wznoszono wyłącznie w Karpatach. Historyk architektury w sposób przejrzysty pokazuje, że to niezwykłe zjawisko jest charakterystyczne dla całego terytorium Ukrainy, a my jesteśmy jednym narodem, mimo usiłowań współczesnych polityków, by przekonać Ukraińców, że są różni. „Ukraińskie drewniane cerkwie” to badanie interesujące nie tylko dla zawodowych architektów czy kulturoznawców. To publicystyczne dzieło o ludziach, którzy złożyli życie na ołtarzu ochrony zabytków architektury, oraz o tych, którzy je niszczyli, mieszając z błotem własną historię. Autor pisze o najsłynniejszych cerkwiach Ukrainy i związanych z nimi ciekawych historiach, o rekonstrukcji unikalnych zabytków oraz o ukraińskich muzeach pod gołym niebem – jedynym, a może nie tylko jedynym, sposobie zachowania dawnych budowli. Że ukraińskie drewniane cerkwie wymagają uwagi i ochrony, jednomyślnie zgodzili się zaproszeni na prezentację historycy, architekci i historycy sztuki. Wielokrotnie podkreślali oni wyjątkowość rodzimej drewnianej architektury. – Niestety, nasza historia wciąż nie jest odkryta – zauważył architekt Wołodymyr Kozak. – Wiadomo, że Słowianie mieli kilka kultów, w tym kult drzewa i ognia. Na Ukrainie zachowało się ich niezwykłe dziedzictwo – drewniana architektura. Dlatego historię Rusi Kijowskiej warto badać nie tylko na podstawie kamiennych, ale także drewnianych budowli, których na ukraińskiej ziemi jest pod dostatkiem. Bo nasze główne zadanie polega na tym, aby poznawać własną kulturę.

«Слово Просвіти», CC BY 4.0; machine translation from Ukrainian by Prosvita.Digital · PDF w Wikimedia Commons ↗ · Tłumaczenie maszynowe

Емблема «Просвіта»Prosvitianyn