Емблема «Просвіта»Prosvita.DigitalWiedza · Ludzie · Przyszłość
Strona · s. 15strona oryginału ↗

CIEKAWO ZNAĆ

Слово Просвіти, №12 за 2008 рік

...przekonując go gorącym słowem zachęty. Po wysłuchaniu kazania rycerza mieszczanie i książę przyjęli wiarę chrześcijańską. Krzyżowcy zaś opowiadali, że w 1099 roku, podczas oblężenia Jerozolimy, ukazał się on na białym koniu; na płaszczu jeźdźca był czerwony krzyż świętego Jerzego. Od XIV wieku jego krzyż staje się częścią herbu Anglii, a Jerzy — świętym patronem tego kraju. U nas poświęcono mu lwowską katedrę metropolitalną św. Jura, a sam konny pogromca smoka jest symbolem i obrońcą Lwowa. Rasa, postawa i maść konia w przedstawianym pojedynku ze smokiem w pełni zależą od fantazji artysty. Tak samo, nota bene, jak w obrazach szczególnego gatunku ukraińskiego malarstwa ludowego „Kozak Mamaj”, gdzie obok bohatera zawsze stoi konik, który cierpliwie czeka na kozaka, aż ten zagra na kobzie albo żywo dyskutuje przy czarce z „chytrym Lachem”. Artyści szczególnie go cenią: przed pojawieniem się samochodu niemal każdą wybitną osobę malowano wierzchem na koniu. I stawiano pomniki. Zachowały się nawet imiona takich ulubieńców. Tak więc wierny koń Aleksandra Macedońskiego, którego wielki zdobywca osobiście ujeździł jeszcze w młodości, nazywał się Bucefał (Byczy łeb), a imię ulubionego konia rzymskiego cesarza Hadriana brzmiało Borysfen. A to także dawna nazwa Dniepru, z którego od wieków piły wodę najlepsze konie. Na świecie jest ponad 300 ras koni, wśród nich wierzchowe, rasowe, zaprzęgowe, wozowe. Na Ukrainie najbardziej znane rasy to: arabska, węgierska, doniecka, huculska. Do tego jeszcze — dziki koń mongolski, którego w 1879 roku odkrył potomek dawnego rodu kozackiego, podróżnik Mikołaj Przewalski. A już w 1899 roku baron Fryderyk Falz-Fein, właściciel ogromnego majątku Askania-Nova na Chersońszczyźnie, sprowadził z Mongolii kilka, jeśli nie ostatnich, dzikich koni. Od tego czasu nasze stepy stały się drugą ojczyzną ocalałego konia Przewalskiego. Być może kiedyś on wróci również do Mongolii, gdzie, jak twierdzi międzynarodowa „Czerwona księga faktów”, od 1973 roku nie widziano dzikiego ogiera. Przez tysiąclecia koń wiernie służył ludziom. Oddawał siebie w całości: własną energię, mięso, skórę i mleko. Nawet ogon i grzywę, bo z końskiego włosia plecono zarówno broń wojskową, jak i sieci rybackie, a także wytworne damskie akcesoria. Jednak czasy konia mijają! Jego siła i szybki bieg wychodzą z mody. Na wsi rzadko spotka się jeźdźca, a w miastach konie zostały tylko u swoich wiernych przyjaciół. Jednak spłacenie naszego długu wobec tych szlachetnych zwierząt jeszcze nie jest za późno — wystarczy uratować je najpierw przed zapomnieniem i całkowitym wymarciem. tav”: z dwoma wyrazami uczuć i odczuć – chłopięcym („Wit-wit-wit, tiach-tiach-tiach!”) i dziewczęcym („Aj-ja-ja, och-och-och!”). W lirycznych arcydziełach obraz-symbol wiśni przedstawia dziewczynę w innych stanach: Ach, dziewczyno-wiśniowa, Będzie ci nieszczęście, albo: Ach, wiśienko-czereśienko, Czemu nie rodzisz jagód? Młoda dziewczyno, Czemu nie chodzisz na spacery? Jak mam rodzić jagody, Kiedy korzeń usycha? Jak mam chodzić na spacery, Kiedy miły mnie opuszcza? (wariant: Matka nie pozwala.) W pieśniach obrzędowych związanych z kupalnocką i weselem wiśnia pełniła rolę drzewa obrzędowego (w pieśniach zwanych kupalnymi i gilcowymi). W humorystycznej pieśni „Ach, pod wiśnią, pod czereśnią” na zasadzie kontrastu przedstawiono młodość i starość, bezperspektywność takich miłosnych związków. Wiśnia oraz jej owoce – soczyste, ciemnoczerwone lub jasnoczerwone jagody z pestką – odgrywały ważną rolę w kuchni ludowej i medycynie. Wiśniak, wiśniówka – lekki trunek rytualny, który dodawał sił i smaku życia młodym lub wyczerpanym, wlewał optymizm i wigor starszym. Obraz wiśni T. Szewczenko wyniósł na szczyty narodowego symbolu. „Sadek wiśniowy koło chaty” – to idealny hymn ku rodzinnemu domowi, rodzinnemu krajowi, Ukrainie. I. Franko w poemacie „Iwan Wyszeński” poprzez obraz kwiatu wiśni jaskrawo oddał patriotyczne uczucia bohatera, który, przebywając na obczyźnie, na greckim Athos wspomniał o rodzinnej Ukrainie i powrócił do niej. Ludowo-pieśniowy symbol wiśni-dziewczyny-narzeczonej oryginalnie opoetyzowała Lina Kostenko: Jeszcze śnieg pochłaniała szeroka powódź, A tęskny łan wciąż czekał na pług, A pod górą wiśnia-narzeczona Już do wianka mierzyła mgłę.

«Слово Просвіти», CC BY 4.0; machine translation from Ukrainian by Prosvita.Digital · PDF w Wikimedia Commons ↗ · Tłumaczenie maszynowe

Емблема «Просвіта»Prosvitianyn