Емблема «Просвіта»Prosvita.DigitalWiedza · Ludzie · Przyszłość
Strona · s. 1strona oryginału ↗

Jeszcze raz o «językowej herezji» i heretykach, «młodym winie» i «starych bukłakach»

Слово Просвіти, №12 за 2011 рік

Katerina MOTRYCZ Mówiono już nieraz, że język jest dominującą wartością każdego człowieka. Człowiekowi trudno wyobrazić sobie siebie poza językiem, zdolnością mówienia. Niemota to tragedia i upośledzenie. A ten, kto dobrowolnie wyrzekł się danego przez Boga języka, nie wątpi w swoją pełnowartościowość, choć jest to człowiek sklonowany, z utraconą genetyczną pamięcią, z okaleczonym duchem i duszą. Jego psychika jest zmiażdżona, jego duch i dusza są osłabione, wewnętrznie niewolne. I wolno mu myśleć nie o napełnianiu ducha, lecz jedynie o napełnianiu żołądka. W prawosławiu istnieje takie pojęcie jak „językowa herezja”. I wielu „pasterzy owiec prawosławnych” (stąd — POP) tkwi w niej do dziś, zapominając, że zostali powołani, by stać na straży wszystkich skarbów duchowych, bronić ich, strzec, pielęgnować jako skarb niezniszczalny, dany przez Boga, jako twórczość i dar Ducha Świętego. A grzech przeciw Niemu, jak powiedziano, jest najcięższy, i nie zostaje odpuszczony ani w życiu ziemskim, ani w duchowym. Bo jest to grzech przeciw samemu Życiu. Dlatego duszpasterze, wyznawcy „językowej herezji”, nie mogą nie znać wielkich i znaczących objawień o znaczeniu języka ojczystego dla każdego narodu, bo w źródłach duchowych mówi się o tym niemało. Już starotestamentowy prorok Nehemiasz wychowywał swoich janczarów w dość niedemokratyczny sposób (chodzi o to, kiedy Żydzi przyszli do Ziemi Obiecanej, a tam mieszkały narody. I niektórzy Żydzi przechodzili na ich język i ich tradycje). Otóż on za to ich... „I bił, i za włosy ciągał, i przeklinał”. Święty apostoł Paweł w „Pierwszym liście do Koryntian” poucza kaznodziejów: „Kto mówi obcym językiem, buduje tylko samego siebie, a kto prorokuje, buduje Kościół. …Tak i wy, którzy zabiegacie o dary duchowe — starajcie się obficie je mieć dla zbudowania Kościoła”.(13, 14). Otóż „Ci, którzy zabiegacie o dary duchowe”. Język — jak harmonijny most między narodem a ziemią — przyrodą kraju, narodowym charakterem, klimatem, geograficznym położeniem narodu. Jeden stopień w lewo czy w prawo — i już inny naród, inny język, inne tradycje, inny bieg życia. W tej różnobarwności ludzkości, różnojęzyczności narodów, etnosów — babilońskie zarządzenie Stwórcy. Ale wróćmy do duchowych źródeł, które mówią o języku, ponieważ do niszczenia języka ukraińskiego przyczyniła się aż dotąd również ta instytucja, która powołana jest do jego ochrony. Któż nie zna „Dziejów Apostolskich” — Dnia Zesłania Ducha Świętego: „I napełnili się wszyscy Duchem Świętym, i poczęli mówić różnymi językami, tak jak Duch dawał im wymawiać”. „Przebywali zaś w Jerozolimie ludzie pobożni z każdego narodu… zebrał się tłum ludzi i dziwili się, bo każdy z nich usłyszał, że mówią jego własnym językiem!.. każdy z nas słyszy swój własny język, z którym się urodziliśmy”. (Dzieje Apostolskie 1, 2). Stwórca jakby pobłogosławił zarówno różne języki, jak i to, by przez nie narody słyszały Boga. Zatem „herezja językowa” żyje już ponad tysiąc lat, od czasu, gdy istniał jeden Kościół Chrystusowy na planecie z papieżem Rzymu na czele. Chodzi o to, że słowiańscy filozofowie Metody i Konstantyn jeszcze pod koniec IX wieku przełożyli księgi liturgiczne na język staro-cerkiewnosłowiański, co wywołało protest niektórych ojców-heretyków. Bo, jak mówili, modlić się do Boga można tylko trzema językami — łacińskim, greckim i hebrajskim, ponieważ właśnie tymi językami napisano na krzyżu „Jezus Nazarejczyk…”. Papież Rzymu Hadrian potępił ich za tę herezję, nazwawszy ich „wilkami w owczej skórze” i mówiąc: „Niech spełni się słowo Pisma, że wielbić Boga będą wszystkie narody” oraz „Będą przemawiać wszystkimi różnymi językami o wielkości Bożej, bo Duch Święty dał im mówić”. A jeśli ktoś znieważa słowiańskie piśmiennictwo — niech będzie wyłączony z Kościoła, dopóki się nie poprawi. Bo oni są wilkami, a nie owcami, więc trzeba poznać ich po czynach i strzec się ich. Lecz „herezja językowa” żyje dalej. Już w XVIII wieku na Athosie mnisi palili staro-cerkiewnosłowiańskie księgi, bo dokładnie takie same istnieją po grecku. Co zaś do obecności „wilków w owczej skórze” na Ukrainie na przestrzeni długiego czasu, to „nie ma im liczby”. Bo i nasze dawne klasztory bezczeszczone były rękami właśnie takich „w owczej skórze” — palono księgi liturgiczne, napisane językiem rdzennego narodu autochtonicznego. Popiół tych pożarów do dziś nie pozwala Ukraińcom odetchnąć pełną piersią świeżym powietrzem. Zakończenie na str. 4 REPORTAŻ BRONISŁAWA HRYSZCZUKA ARTYSTA I POETA

s. 4 · strona oryginału ↗

Zakończenie. Początek na str. 1 Są więc Twórcy języków i ksiąg natchnionych dla narodu, ale są też i te „wilki”, które wszystko niszczą, nie bojąc się gniewu Bożego. Straszniej, gdy demoniczny pług zniszczenia przeoruje nie tylko duchowe źródła narodu, ale przechodzi przez sam naród, wyoruje z jego świadomości, pamięci prawdziwe ziarna i zasiewa bruzdy kąkolem. I to tak głęboko i złowieszczo, że jakiś tam Szwec z dziada-pradziada wykrzywia wargi w pogardzie do swoich korzeni, bo jego milicyjna wielmożność „cielęcego języka nie rozumie”. Bo on już nie Szwec, a „Szwiec!!!”. Kiedyś Maksym Rylski o pewnym szanowanym na niwie oświatowej Szwecu, który również stroił fochy i nie pisał w swoim nazwisku miękkiego znaku, powiedział: „W języku ukraińskim słowa Szwec i poc pisze się bez miękkiego znaku”. Przepraszam za ten cytat wszystkich Szweców-Ukraińców, bo, jak to mówią, z pieśni słów nie wyrzucisz. I proszę redaktora o pozostawienie tych słów inteligentnego klasyka, który pielęgnował język jak winną latorośl, ale potrafił całkiem dowcipnie i zjadliwie do cielęcych umysłów donieść prawdę tak, żeby i oni usłyszeli. I smutno, że ta sentencja wybrzmiała prawie pół wieku temu, a do dziś jest aktualna, bo złego rodu do dziś nie brakuje. A już w „językowej herezji”, języko-pogardzie, języko-błędzie i języko-buncie po prostu kąpią się dzisiejsi włodarze — od szczytów do dołów. Przepisują historię, „reformują” oświatę, słowem, przebywają na tej ścieżce, którą zapowiedział im ojciec Kain. Ci, co na górze, mącą wodę i wciąż grożą z cielęcym zapałem zagnać do stajni Język. Żeby nie daj Boże, nowe pokolenia nie zapomniały, które właśnie rdzennie ukraińskie nazwiska pisze się w ojczystym języku bez miękkiego znaku. No, a już „podnóżki, błoto Moskwy” na niższych szczeblach władzy świętują zwycięstwo — doczekali się swojego dnia w suwerennym państwie! Z jaką gorliwością zareagowali na nową falę ukrainofobii, na możliwość posiadania fantomowego państwa (jak chory wyrostek wielkiego państwa) bez języka państwowego. Mają bowiem okazję znów przywdziać maskę kozaczków i wymówić to tak upragnione: „Czego izwolitie?”. Aż czoła parują od niewolniczego płaszczenia się i gorliwości. Gotowi nie tylko pozamykać ukraińskie szkoły, ale i oddech sobie wstrzymać, by udowodnić, że niewolniczy duch jest żywotny. I niech oni są „enki-jenki”, a „cielęcego języka znać nie życzą sobie”, a dlatego gotowi gnać go precz z ojczystej ziemi, by pan wierzył w ich wiernopoddańczość… Rozmowy o nadaniu językowi rosyjskiemu statusu drugiego państwowego — to, znowuż, od złego. Bo w drugich on nie zwykł chodzić, tak jak nie zwykł z kimkolwiek się cackać i liczyć. Bo za nim — „wielikaja i niedielimaja”. „Ciu-ciu głupcy, opamiętajcie się!” — pisał poeta do tych „dzieci jurodiwych”, które chcą przekonać i siebie, i społeczeństwo, że tak właśnie ma być. Obecnie kremlowskie gwiazdy, które przygasły, znów pojaśniały. Bo, jak mawiał „dziadunio Lenin”, „my pójdziemy inną drogą”. Idą. Moskiewskie gwiazdy po prostu zaświeciły na wszystkich naszych ekranach telewizyjnych. Dnieją i nocują tutaj. Patrzysz, śpiewa-śpiewa, tańczy-tańczy i coś tam wtrąci o wiecznej przyjaźni, wielkiej miłości do braci-Ukraińców. Oj, ile płynie obecnie z północy patoki — i to same wyznania miłości! Ruch „braterski” nie tylko się odnowił, ale zwyczajnie i z „miłością” wygonił miejscowych braci z przestrzeni telewizyjnej, wypełniając ją sobą. A rozmowy o ściślejszych kontaktach i odnowieniu lepszych stosunków niż te, które były, po prostu tryskają „bratomiłością”! Reżyseria też jest wymowna: jaki kanał nie włączysz — rosyjskie twarze, rosyjski język, rosyjski duch. Oto tak „wdraża się ruski mir”, zombując przeciętnego Ukraińca. Toteż i silisz się w tej dzieży dziegciu odnaleźć choćby łyżkę miodu i nie znajdujesz. Bo drzewo przecież poznaje się po owocach. A te owoce są marne, gorzkie i cierpkie: od nadmiernej „miłości” zamyka się w Moskwie jedyna ukraińska biblioteka, a na Donbasie, ręką tegoż samego reżysera — ukraińskie szkoły. A już jak na Krymie powiało północnymi wiatrami! Nie zamilczał i „brat” Żyrinowski, do wielu adresując frazę: „Ukraina wkrótce zrozumie, że nie ma ekonomii”. Przeprowadzili niewielką próbę dotyczącą zamknięcia ukraińskich szkół w całkiem „prawomyślnym regionie” — Donbasie. Wynik miał zapewnić nowe kroki, bardziej zdecydowane, przyspieszone, już, zapewne, nie z aktorami. A wypróbowana broń dała niewypał! W regionie, który zwrócony jest na kremlowskie gwiazdy, gdzie z językiem rzekomo dawno wszystko rozstrzygnięto, gdzie zupełnie nie ma „nacików” (wyrażenie byłego rosyjskiego prezydenta) — nieoczekiwane i niespodziewane metamorfozy: rosyjskojęzyczni ludzie ogłosili głodówkę na srogim mrozie, bo ich dzieciom zabierają jedno z największych praw i wolności — prawo wyboru: zamykają ukraińskie szkoły. A inni grożą na placu oblaniem się benzyną i podpaleniem. Oto taki rebus! Zaledwie dwie niezależne dekady minęły, a takie poruszenie! Takie wyżyny ludzkiego ducha i szacunku do samego siebie! A co dopiero mówić o innych regionach! Z tancerzami-śpiewakami przeszło, a oto z językiem nie wychodzi. Tak myślisz sobie nie raz, nawet marzysz: jak by było dobrze, gdyby słowa o bratersko-sąsiedzkich stosunkach i chrześcijańskiej miłości były napełnione realną treścią, a jeszcze mądrością „starszego brata” w kwestiach budowania państwa. Bo to przecież z jego pomocą Ukraina zgubiła swoje doświadczenie państwowości, elitę polityczną i hierarchię polityczną, i oto już po raz drugi w ostatnim stuleciu próbuje stworzyć własne państwo, ale to przychodzi jej z trudem. Bo budowanie państwa — proces złożony, musi narodzić się kilka pokoleń naprawdę wolnych ludzi, wolnych w swoim myśleniu, patriotyzmie, musi narodzić się elita polityczna, która uświadamia sobie swoją historyczną misję i odpowiedzialność za naród, państwo. Ale najpierw musi uformować się naród państwowy. A już z jego środowiska — budowniczowie państwa. Ale… Jeśli szczerze, to nie okazało się wśród nas tych wyrazistych osobowości, które tworzą i utrzymują młode państwo od błędów i samozniszczenia. Ci, co kręcą się na widoku oto już 20 lat, — często po prostu bezdarni nieprofesjonalni ludzie, marni gospodarze, histeryczni politykierzy, nieudolni sternicy, agresywni ukrainożercy, których wysiłki skierowane są na własne wzbogacenie. Ukraina, naród której nazywano rolnikami, uprawiaczami gryki, obecnie kupuje grykę w Chinach, ziemniaki przywozi z Egiptu, jabłka kupują w Turcji i Polsce, mięso również sprzedaje nam Polska, cukier dostarcza bagnista Białoruś, a z całego świata zrzucają do nas modyfikowane produkty w pięknych opakowaniach. I to do państwa, na które przypada jedna trzecia czarnoziemów. To jakaż to władza naszego kraju, kto panuje na najlepszych ziemiach planety?! Nic wspólnego z duchem błogosławionego Kraju rolników-Oriów! Dwadzieścia lat stracono nie na wznoszenie państwa, a na wzajemne zwalczanie się i na rozgrabianie kraju. Toteż przekonujemy się o sile duchowych pouczeń, że „młodego wina do starych bukłaków się nie wlewa”. A my wlaliśmy i spodziewamy się, że wczorajsi ludzie, którzy żyli w cudzym państwie i, na ile to było możliwe, masowo kradli — w zakładach-fabrykach, na budowach, w kołchozach, w handlu, stołówkach-restauracjach itd. — zmienią swoją moralność, swoją mentalność i odrodzą się aż tak, że będą mogli nie kraść, a tworzyć własne demokratyczne państwo, dbając o jego bogactwo i rozkwit. Że ta robaczywość-gnilizna wczorajszych ludzi nie wyżre rdzenia owocu i nie zarazi całego drzewa. Można narzekać na czarnobylską biedę, ekologię, inne, obserwując, jak nieustannie maleje liczebnie i wygasa rodzimy naród, lecz należy zobaczyć i to, że „do korzenia drzewa siekiera przyłożona”… Państwo — to twierdza. A mężowie stanu — ci, co i kilofem pracują, i kamienie rzucają, i strzelnice wiedzą jak robić, i proch noszą, i siekierę w rękach umieją trzymać, i chleb dla narodu pieką oraz barszcze warzą. Słowem, oni nie w białych rękawiczkach. Oni są ofiarnymi pracownikami. Miododajne pszczoły! Nasi zaś mężowie stanu… Pracuje postimperialny model z wyraźnym podziałem na eksploatatorów i eksploatowanych. Większość z nich — trutnie. Korniki narodowego drzewa. Bułhakowowski Szarikow z „Psiego serca” wyznawał filozofię „odebrać i podzielić”, mając na myśli bogatych. Filozofia „szarikowów” odbierać, nie wytwarzając, nie daje błędu. Nowocześni szarikowowie również poszli tą samą sprawdzoną drogą: odebrali i podzielili, ale już u narodu, żeby stać się bogatymi. Co prawda, podzielili nierówno, co i prowokuje poniekąd „falandyzację” pod hasłami „za naród”. A jeśli oburzonych, upokorzonych dołów uczynić szczytami, a przejedzone szczyty — dołami? Wynik będzie ten sam. I potwierdzeniem moich słów jest to, jak nasi współcześni rwą się do władzy, pragnąc tak samo zająć miejsce w tej sali, gdzie można oderwać łakomy kąsek, sprywatyzować i po wampirycznemu wyssać całą krew z ziemi, na której oni czują się bożkami. I jest całkiem prosty i prymitywny test na dobór do zarządzania państwem: aby przyszli sumienni, profesjonalni, nieprzekupni i patriotyczni — zrównać pensje i emerytury deputowanych z pensjami i emeryturami całego kochanego narodu, znieść przywileje i immunitet, wykluczyć możliwość korupcji i mafijnych układów. Mówiąc prosto — włączyć Kodeks karny, żeby zniknęli lepkoręcy. To znaczy, żyć i odpowiadać przed prawem jak zwykli ludzie. Ale tam nawet batem ich nie zagonisz! Rozbiegliby się jak szczury. Jednak takie rozwiązanie pozostaje na razie dla nas tylko utopią. Dlatego władcy będą się zmieniać, będą zwalczać się nawzajem, uważając swojego wroga czy też poprzednika za nikczemnego i nieudolnego, ale każdy (!) w najbliższej perspektywie nie zdoła stworzyć „Państwa dla ludzi”, bo sami ludzie nie są jeszcze gotowi, by je przyjąć. Nie są gotowe szczyty, nie są gotowe doły. A krawczuki, kuczmy, juszczenki, janukowycze i im podobni — to nieudolni przewodnicy na pustyni nieudolności, dlatego wywołują jednocześnie potępienie i współczucie. Oni są przypadkowym przypadkiem, bo — zamień te nazwiska na inne — wynik będzie znowu dokładnie taki sam. Bo żeby rozczyn stał się chlebem, trzeba, żeby dobrze wyrastał, żeby dodano do niego mąki, dobrze wyrobiono i żeby ciasto znowu podeszło, a dopiero wtedy można wypiekać. Bo niewolnictwo wypieka Czas. A honor i uczciwość to wcale nie mityczne wielkości, choć zostały wygnane z naszej ziemi. Bo bez Bożej Łaski „Państwo dla ludzi” nie powstanie. Musimy czekać, dopóki Mistrz nie zrobi nowych bukłaków i nasze wino nie przefermentuje i nie sklaruje się… A ono dwukrotnie za naszych dni przypominało o sobie i szukało bukłaków, ale ich nie było. Czy wszyscy zauważyli i poczuli jego wspaniały smak na ustach? Studencki Majdan oraz Majdan 2004 — to właśnie to młode wino, w którym ukryta jest Prawda Ukraińskiego Losu. Ale stare, spleśniałe bukłaki zbezcześciły ten młody i świeży trunek. Wychodzi na to, że jeszcze nie nadszedł jego czas. Ale nie warto wpadać w rozpacz i rozczarowywać się, że nie dzisiaj, nie za naszych dni. Trzeba pracować, przybliżając ten czas, wznosząc, cegiełka po cegiełce, Państwo Ukraińskie. I nic nie szkodzi, że wielu z nas zobaczy je i pobłogosławi z Ojczyzny wiecznej. Żyjącym przypadł właśnie taki czas. On jest nasz i to również jest prawda. Uświadomienie sobie tego jest przejawem najwyższego Patriotyzmu, miłości nieprzerwanej, nieskończonej — jeszcze, być może, od rolników-orijów — święta, wieczna miłość do Ojczyzny, która tworzy świątynię niezniszczalnego Du-

«Слово Просвіти», CC BY 4.0; machine translation from Ukrainian by Prosvita.Digital · PDF w Wikimedia Commons ↗ · Tłumaczenie maszynowe

Емблема «Просвіта»Prosvitianyn