Емблема «Просвіта»Prosvita.DigitalWiedza · Ludzie · Przyszłość
Strona · s. 6strona oryginału ↗

Miłość do bliźniego to konkretne czyny

Слово Просвіти, №12 за 2012 рік

Maksym MAURITSSON to greckokatolicki ksiądz (na emeryturze). W ubiegłym roku skończył 85 lat. Pełen sił i energii, pragnienia pracy dla ludzi. Znajduje zagranicznych inwestorów dla krajowych fundacji charytatywnych, które zajmują się leczeniem dzieci z terenów czarnobylskich, dzieci z rodzin wielodzietnych, sierot. Organizuje dostawy pomocy humanitarnej na Ukrainę. Współzałożyciel wydawnictwa uniwersyteckiego „Pulsary” w Kijowie, autor wielu artykułów o różnej tematyce, słowników oraz innych prac. Profesjonalnie gra na pianinie, organach, mówi w dziesięciu językach (czyta w jeszcze kilkunastu), ma wiele różnorodnych zainteresowań. Warunkami bytowymi się nie przejmuje, przywykł do ascetycznego trybu życia: na dziewięciu metrach kwadratowych powierzchni mieszkalnej ma 8 tysięcy książek, stół, krzesło, łóżko, na którym koc służy jednocześnie za materac, miskę, łyżkę, kubek — oto i wszystko. Nawet zimą chodzi bez czapki, w lekkim płaszczu (a nawet bez niego). Rozmawiasz z nim i z jakiegoś powodu przypomina się: „Tędy chodził Skoworoda”… Proponujemy naszym czytelnikom rozmowę z tym niezwykłym człowiekiem. — Panie Maksymie, jakie są Pana wrażenia z dzieciństwa? Kim są Pana rodzice? — Moja mama jest hafciarką. Ojciec pracował jako bibliotekarz, w domu również miał bibliotekę. W dzieciństwie nie bawiłem się, lecz czytałem książki. Sam nauczyłem się czytać w wieku pięciu lat. Mieszkaliśmy we Włoszech, w Mediolanie. Tata był pierwszym bibliotekarzem uniwersytetu katolickiego. Potem przeszedł do Biblioteki Ambrozjańskiej — największej i najlepszej we Włoszech po Watykańskiej. Tata znał całą bibliotekę na pamięć, łatwo znajdował książki na każdy temat. Podczas II wojny światowej ratował księgozbiór przed Niemcami w klasztorze oraz przed pożarem w wyniku bombardowania. — Czy w szkole łatwo było się uczyć? — Jestem przeciwny wszystkim szkołom, ale do szkoły chodziłem — zmusili mnie. Podczas lekcji czytałem książki, które przynosiłem ze sobą. Przyswajałem wszystko o wiele szybciej niż inni uczniowie, oceny zawsze miałem dobre. W gimnazjum, kiedy uczyliśmy się języka greckiego, wykładowca proponował czytanie, na przykład, Homera czy innego autora. A ja nawet nie miałem w domu książki, byliśmy biedni, a kiedy dali mi książkę, to czytałem poprawnie i rytmicznie. Wykładowca był zdziwiony. Do trzynastego roku życia samodzielnie nauczyłem się greki i łaciny. Już w wieku dziewięciu lat napisałem poezję po łacinie. — Jaki jest Pana język ojczysty? — Nie ma. W rodzinie mówiono różnymi językami. Doskonale nie znam żadnego. Pisać mogę dobrze, a mówić — nie zawsze. Dziesięcioma władam bez słownika. Jeszcze czterdzieści rozumiem ze słownikiem. Ukończyłem osiem uniwersytetów, studiując na dwóch jednocześnie — cztery w Szwecji, trzy we Włoszech, jeden w Szwajcarii. Zdawałem egzaminy z wielu przedmiotów, zarówno humanistycznych, jak i przyrodniczych. — Jest Pan z narodowości Szwedem. Kto z rodziców należał do tego narodu? — Tata i mama mieli włoskie paszporty, ale miałem też duńskich i szwedzkich krewnych. — Jak więc Pan zdecydował, że jest Pan Szwedem? — Jestem niezależny od rodziców, samodzielny człowiek: wybrałem przede wszystkim Szwecję, potem Ukrainę. W Szwecji spędziłem prawie całe dorosłe życie. Na Ukrainie — ostatnie osiemnaście lat. — Jest Pan współzałożycielem wydawnictwa „Pulsary”. Jak zainteresował się Pan wydawaniem książek? — Kiedy mieszkałem w Szwecji, byłem tam wydawcą, wydrukowałem wiele książek, cudzych w tłumaczeniu i własnych, co oznacza, że żyjemy w materialnym świecie, świecie diabła, ale nie należymy do niego. Mamy własny świat — duchowy i więź z Bogiem. To wyższe niż materialny dobrobyt. — Na Ukrainie za władzy radzieckiej Boga nie uznawano, a teraz ci, którzy zakazywali religii, sami chodzą do cerkwi, modlenie się u naszych zwierzchników jest niby „modne”. Odczuwamy ich nieszczerość, bo po tym nie wstydzą się kraść, robić złych rzeczy. — Teraz tak jest nie tylko na Ukrainie, ale i w całej Europie. W Paryżu, na przykład, również prawdziwych wierzących jest mało. Pytasz Francuza: „Jesteś katolikiem?” — „Tak, jestem katolikiem, ale nie praktykuję”. We Włoszech tak samo. Żyją razem bez ślubu i uważają to za normalne. Kiedy ludzie mają pieniądze, bogactwo, zapominają o Bogu. A kiedy wojna, choroba czy jakaś inna bieda — wtedy zwracają się do Najwyższego. W rzeczywistości naszym pierwszym obowiązkiem nie jest prosić Boga o coś, a dziękować, że dał nam życie i przez chrzest uczynił nas Jego dziećmi. — Słyszałam, że ma Pan w pokoju 8 000 książek. Czy to wystarczy, czy chciałby Pan jeszcze coś mieć? — Mam wszystkie, które są potrzebne. Kiedy piszę pracę, mogę znaleźć informację na każdy temat: z botaniki, fizyki itp. Mam encyklopedie po szwedzku, francusku, serbsku, włosku i w innych językach. — Opracował Pan i wydał ukraińsko-włoski rozmówki. — I ukraińsko-francuskie. Oprócz tego przygotowałem do wydania ukraińsko-hiszpańskie. Około trzy tysiące słów dla poziomu początkowego. Przede wszystkim dla dzieci, które są przyjmowane w rodzinach w Hiszpanii, Włoszech, Francji. Te ukraińsko-włoskie rozmówki to pierwsze wydane w języku ukraińskim. Wszystkie poprzednie — po rosyjsku. Francuskie przygotowałem we współautorstwie z byłą profesorką francuskiego z Akademii Kijowsko-Mohylańskiej, ona opracowała je według mojego wzoru. — Jak trafił Pan na Ukrainę? — W Rzymie uczyłem się w międzynarodowym kolegium. Ze studentami z różnych krajów rozmawiałem w ich językach: z Libańczykami — po francusku, z Amerykanami — po angielsku itd. Pewien Libańczyk zaproponował współpracę z redakcją gazety watykańskiej, wyszukiwanie ciekawostek w obcojęzycznej prasie i pisanie o tym po włosku. Zacząłem tłumaczyć z holenderskiego i greckiego. Redaktor chciał osobiście poznać mnie, podziękował za współpracę, zapytał, jakie jeszcze znam języki. Wtedy przysłał mi materiały po węgiersku, polsku, ukraińsku itd. Polski arcybiskup w Rzymie podziękował za artykuły o Polsce. A ukraiński biskup Iwan Buczko, który wcześniej był pomocnikiem biskupa we Lwowie, a wtedy biskupem dla greckokatolickich tułaczy w Europie Zachodniej, zainteresował się, kto to pisze w gazecie watykańskiej o życiu Ukraińców. Znalazł mnie i powiedział: „Mamy w Skandynawii (Danii, Szwecji, Norwegii) około 500 Ukraińców grekokatolików i nie mamy księdza. Jeden ksiądz raz w roku przyjeżdża do nich z Belgii”. I zaproponował, żebym został ich duszpasterzem. Tak zacząłem pracować z Ukraińcami. A 13 maja 1994 roku po raz pierwszy przyjechałem na Ukrainę. — Jakie wrażenie na Panu wywarła Ukraina, Ukraińcy? — Pierwsze wrażenia? Bieda. Kiedy pierwszy raz przyleciałem do Boryspola, byłem porażony jego szarością, brudem. Teraz, oczywiście, zupełnie inna sprawa, Amerykanie i Polacy dali pieniądze na remont lotniska. A wtedy siedzimy z przyjacielem w autobusie w Boryspolu. Pytam: „Kiedy on pojedzie?” — „Kiedy będzie pełny”. Było to dla mnie dziwne. Teraz autobusy kursują regularnie. Przyjechałem wtedy, żeby dać koncerty na organach. Najpierw w Doniecku, potem pojechałem pociągiem do Odessy. Tam spotkałem młodą dziewczynę, która płakała, skarżyła się na swoje nieszczęścia. Zobaczyłem ubogich ludzi, przejąłem się ich problemami. Właśnie wtedy zdecydowałem się tu zostać. — Nie przestraszył się Pan biedy? — Nie, moja rodzina była biedna. Kiedy pracowałem w banku w Mediolanie (zanim zostałem księdzem), zarabiałem trzy razy więcej niż mój tata-bibliotekarz. — Pracownicy kultury są biedni i tam? — Tak. Kiedy miałem około dziewięciu lat, moja mama chciała, żebym nauczył się grać na fortepianie. A babcia mówi: jesteś głupia, muzycy nic nie zarabiają, niech on lepiej naprawia buty. A mama uparta, znalazła mi nauczycielkę. Mogłem ćwiczyć na jej pianinie. Nigdy (nawet teraz) nie miałem w domu ani pianina, ani innego instrumentu. Po siedmiu miesiącach, w wieku dziesięciu lat, zostałem pianistą. A w wieku 13 lat — organistą. Dawałem koncerty w całej Europie, bywało i po 40—45 koncertów rocznie. Również w Kijowie, Białej Cerkwi, Lwowie, Dniepropietrowsku, Zaporożu, Odessie. — Pisze Pan książkę o Wołodymyrze Iwasiuku? — Napisałem o nim długi artykuł. Publikuję wiele rozpraw w gazecie „Ukraińskie słowo” oraz innych czasopismach. Potem złożę książkę ze wszystkimi swoimi pracami. — Pański stosunek do „Proświty”, proświtan? — Bardzo dobry. Wcześniej współpracowałem z Ukraińską Radą Koordynacyjną razem z Iwanem Draczem, Mychajłem Słaboszpyckim. Byli tam też proświtanie. O ukraińskiej historii i literaturze wiem więcej niż niektórzy Ukraińcy. — Jak Ukraińcy mają Pana dogonić? — Gdzie teraz jest Partia Regionów, tam panuje język rosyjski: Kijów, Donieck, Odessa. Więc pytam: dlaczego? A w Zachodniej Ukrainie, choć była pod Austrią, Czechami, Rumunią, Węgrami — swój język zachowali. — Właśnie na Zachodniej Ukrainie „Proświta”, która ma ponad 140 lat, była w każdej wsi. — I teatr organizowali, i występy, i koncerty, walczyli z pijaństwem. Nawet Iwan Franko był proświtaninem. — Lubi Pan ukraińskich klasyków? — Oczywiście. — Mówił Pan kiedyś, że nie czyta utworów literackich, uważa Pan to za stratę czasu. — Nie do końca tak. Lubię Dostojewskiego, napisałem artykuł o Wiaczesławie Iwanowie i tak dalej. Ale czytam głównie literaturę naukową. Kiedy zdawałem egzaminy we Włoszech, tam zmuszali do czytania Dantego. Nie czytałem z zasady. To strata czasu. Trzeba znać życiowo ważne nauki: fizykę, chemię, botanikę i inne. Jestem prezesem Instytutu Ikonografii Chrześcijańskiej w Sztokholmie. Wszystko wiem o sztuce chrześcijańskiej, nie tylko o ikonach: sztuka etiopska, syryjska i inna. Ale muzea, obrazy mnie nie interesują. Kiedy daję koncert, od razu koncentruję się na tym. Ale przed koncertem i po nim muzyką się nie zajmuję. — Ale to przecież estetyka, emocje. — Mnie emocje nie interesują. Jestem jak lód. Mogę kochać człowieka bardzo mocno, wszak Biblia uczy: trzeba kochać bliźniego swego jak siebie samego. Mówię: nawet bardziej niż siebie. Ale miłość to nie emocja, a konkretne czyny. W tym moja miłość. W Radzie Najwyższej mogą dyskutować godzinami. A ja w tym czasie robię coś dobrego dla biednych i chorych. Rozmawiała Nadija KYRIAN Zdjęcie Mykoły CYMBALIUKA

«Слово Просвіти», CC BY 4.0; machine translation from Ukrainian by Prosvita.Digital · PDF w Wikimedia Commons ↗ · Tłumaczenie maszynowe

Емблема «Просвіта»Prosvitianyn