Емблема «Просвіта»Prosvita.DigitalWiedza · Ludzie · Przyszłość
Strona · s. 3strona oryginału ↗

O władzy, wolności i «proFFesjonalizmie»

Слово Просвіти, №12 за 2012 рік

Oleg K. ROMANCZUK, redaktor naczelny magazynu „Uniwersum” „Najstraszniejsze jest to, gdy władza podejmuje bezsensowne decyzje”. Iryna Bekeszkina, socjolog „I ja już chcę, żeby w kraju był porządek, ład i dość silny system władzy… Wam dziś zupełnie nieznane jest, czy ludzie chcą dyktatury, czy nie”. Julia Tymoszenko Czym jest władza? We Ewangelii władza to przywilej nadany przez diabła za oddanie mu pokłonu. Sic! „Donbas to siedziba diabła, a zatem całe jego otoczenie przebywa przy nim”. Ta emocjonalna sentencja do charakterystyki ukraińskiego „frontiru” pochodzi, nawiasem mówiąc, nie od Galicjanina, nie od Połtawczanina, nie od Wołynianina, lecz od pochodzącego z donieckiego kraju Aleksandra Aksjonowa, ludowego uzdrowiciela. Ale nie w tym zresztą rzecz. Na Donbasie mieszka bardzo wielu prawdziwych ukraińskich patriotów, fachowców w swoim fachu. Lecz ponura ocena tego swoistego „Dzikiego Wschodu” ma jednak pewne podstawy. Obraz stworzony przez Aleksandra Aksjonowa mimowolnie pojawia się/wyłania się/wynurza, gdy zaczynamy analizować przyczyny lawinowych procesów resowietyzacji, które rozpoczęły się na Ukrainie dwa lata temu. Na pytanie, do jakiej grupy można zaliczyć ukraińską władzę, Les Podiervianski nie bez sarkazmu odpowiedział: „To wszystko są właśnie sowki. Żłoby, które naprawdę nic nie potrafią, a których zadaniem jest nie dopuścić do władzy tych, którzy potrafią. Ponieważ głównym wrogiem obecnej władzy jest profesjonalista”. Rzeczywiście. Gdy przy podejmowaniu epokowych decyzji dominują „byczące” emocje, gdy za losowe kroki odpowiada nie lewa półkula mózgu, lecz prawa, to smutne skutki dla narodu i państwa są nieuniknione. Pokazowa stała się historia nieudanej próby ukraińskich władz zamknięcia internetowego serwisu wymiany plików EX.UA. Ujawniła się w pełni rzucająca się w oczy niefachowość „proFFesjonalistów”, którzy okazali się bezradni w niezgrabnych próbach ingerencji w ukraiński segment wirtualnej przestrzeni. Sama państwowa niepodległość/suwerenność w żadnym razie nie jest gwarancją dobrobytu społecznego. Wywalczyć/wywalczyć niepodległość, a także z niej korzystać, mogą jedynie ci, którzy wiedzą, po co jest ona potrzebna. Dla tych, którym wolność przypadła w udziale z przypadku, którzy nie uświadamiają sobie bezwzględnej konieczności tworzenia ideologii państwowej, nie szukają dróg i metod jej urzeczywistniania, samo pojęcie Państwa Ukraińskiego pozostaje pustym dźwiękiem. Czy nie dlatego znaczna część ukraińskiego społeczeństwa wciąż nie zorganizowała się w społeczeństwo obywatelskie? Czy nie dlatego na Ukrainie wciąż nie ukształtował się na szeroką skalę prawdziwie wolny i wyzwolony obywatel? Państwo powinno wychowywać nie po prostu posłusznych prawu jednostek, lecz obywateli, którzy uświadamiają sobie osobistą odpowiedzialność za wszystko, co dzieje się w kraju, oraz osobisty udział we wszystkim, co się w nim dzieje. Tymczasem znacznej części ukraińskiego społeczeństwa wciąż właściwy jest brak energii woli do budowy samodzielnej struktury państwowej, co dotkliwie odbija się na samopoczuciu moralnym obywateli, na ich zdolności obiektywnej oceny okoliczności historycznych, uświadamiania sobie swojego miejsca we wspólnocie światowej. Sowieckiemu/postsowieckiemu niewolnikowi („prostemu sawietskamu czeławiekowi”) nie jest właściwe poczucie rzeczywistego czasu i przestrzeni. Ma on zniekształcone wyobrażenie o pojęciu równości. Rozumiał/rozumie ją jako równość w nędzy, jako równość przydziału, po który trzeba odstać w kolejce, by otrzymać z rąk partyjnego feudała/partyjnego funkcjonariusza. Niewolnikowi nieznana jest prawdziwa formuła równości — równość w możliwościach, by samemu uczynić samego siebie. A gdy u niewolnika znika strach przed uświadomieniem sobie, że jego czyny podlegają kontroli pana, wdaje się on w niszczenie i unicestwianie. Sowiecki feudał-nomenklaturnik również miał niewolniczą świadomość — zanikłe poczucie przywiązania do ojcowizny, do swojego narodu, swojego państwa, swojego języka. A kiedy nagle „uświadomił sobie wolność” (dla przestępcy, który znalazł się w więzieniu, wymarzonym celem jest „wolność, władza i baba”), poczuł jej „smak”, natychmiast zabrał się do niszczenia zalążków ukraińskiej państwowości, jej gospodarki, kultury, przestrzeni informacyjnej, zaczął chować w cieniu własną działalność korupcyjną, zabrał się intensywnie do wywożenia zagrabionego za granicę, ukrywania w offshore'ach nieprawnie zdobytego kapitału. Kryzys współczesnego Państwa Ukraińskiego to przede wszystkim kryzys społeczno-psychologiczny. Już dwadzieścia lat temu trzeba było zacząć od leczenia sumienia, duszy i świadomości mas, poszczególnych grup i każdego obywatela z osobna, na wszelkie sposoby pielęgnować intelekt narodu, intensywniej i skuteczniej wszczepiać narodowi stłumione pragnienie wolności. Tego, niestety, nie zrobiono. Dlatego właśnie wszystkie recepty/środki o charakterze politycznym i ekonomicznym, które wypisują/proponują Ukraińcom rozmaici szczerzy i nie do końca szczerzy doradcy i życzliwi, w żaden sposób nie mogą wyleczyć zaniedbanych chorób społeczno-psychologicznych. Powszechnie wiadomo, że demokracja to decentralizacja władzy. Ale nawet przy wyraźnym podziale władzy na ustawodawczą, wykonawczą i sądowniczą, bez jednoczesnego rozwoju samorządu lokalnego i pełnoprawnego przekazania władzy wspólnotom, państwo zachowuje za sobą cały aparat przemocy. A zachowując go, dość łatwo może przekształcić się w państwo autorytarne, a następnie totalitarne, z wszystkimi zgubnymi dla obywateli (i także dla państwa) skutkami politycznymi i ekonomicznymi. W kwietniu 2011 roku świeżo utworzony Europejski Parlament Żydowski odznaczył Wiktora Janukowycza nagrodą „za konsekwentną walkę z heroizacją faszyzmu”. No comment. Cztery miesiące później, 24 sierpnia, Wiktor Janukowycz zwrócił się do Ukraińców z pozdrowieniem z okazji 20-lecia niepodległości Państwa Ukraińskiego, w którym podkreślił, że „obecnie wszystkie gałęzie władzy zjednoczyły się”. Zatem o żadnej decentralizacji władzy nie może być mowy. Zatem o żadnej demokracji na Ukrainie nie można mówić. Prawa logiki są niezmienne. Wrażenie jest takie, że nagrodą „za konsekwentną walkę z heroizacją faszyzmu” Ihor Kołomojski, prezydent Europejskiego Parlamentu Żydowskiego, „zmącił to wszystko dla żartu”, jak mówi się w Odessie. Bo według doniesień UNIAN, zgodnie z raportem organizacji praw człowieka „Prawa człowieka na Ukrainie 2011”, przy sporządzaniu którego wzięło udział ponad 30 organizacji praw człowieka ze wszystkich regionów naszego państwa, prawie 1 milion osób ucierpiało od przemocy w ukraińskiej milicji w 2011 roku. A ponadto istnieje wymowna kronika procesów sądowych z udziałem Julii Tymoszenko i Jurija Łucenki, a ponadto budzi pytania i zdziwienie bolesna reakcja władz na czyn „Afgańczyków”, którzy podczas uroczystości z okazji rocznicy wycofania wojsk z Afganistanu odwrócili się plecami do prezydenta, a ponadto niepokoją skandaliczne szczegóły przekształcenia Rady Najwyższej w klub „zatwierdzania” decyzji Bankowej i tym podobne. Skupiając w sposób niekonstytucyjny całą pełnię władzy w swoich rękach, prezydent zyskał totalny wpływ na wszystkie bez wyjątku gałęzie władzy na Ukrainie. Ogłoszone 24 sierpnia 2011 roku „zjednoczenie wszystkich gałęzi władzy” jedynie sprzyja chłodnokrwistemu niszczeniu zalążków niezależnego sądownictwa, opozycji oraz dalszemu wykorzystywaniu „worków z pieniędzmi” dla pogłębienia procesu realizacji „zjednoczenia wszystkich gałęzi władzy”. Absurdalność nagradzania dwóch europejskich liderów (Angeli Merkel i Jose Marii Aznara) w towarzystwie Wiktora Janukowycza jest więcej niż oczywista. Pokazowa w tym względzie jest historia zeszłorocznego głośnego skandalu wokół niemieckiej nagrody „Quadriga” (Quadriga-Affare um Putin // www.spiegel.de/politik/aus- land/0,1518,775172,00.html), którą zamierzano wręczyć Władimirowi Putinowi „za aktywne stanowisko w obronie dobrobytu społecznego”. Jak wiadomo, „Quadrigą” wyróżniono byłych kanclerzy Niemiec Helmuta Kohla i Gerharda Schrödera, byłego prezydenta ZSRR Michaiła Gorbaczowa, byłego prezydenta Czechosłowacji Václava Havla, prezydenta Afganistanu Hamida Karzaja i innych polityków. Kiedy postanowiono przyznać nagrodę premierowi Rosji, współprzewodniczący partii „Zielonych” Cem Özdemir na znak protestu opuścił jury, a jeden z dawnych laureatów Ólafur Elíasson zwrócił nagrodę. To samo obiecał zrobić również Václav Havel. „Frankfurter Allgemeine” napisała, że wręczenie „Quadrigi” Władimirowi Putinowi byłoby sprzeczne z zasadą demokratycznych założeń byłych laureatów. Bo z tekstu uzasadnienia nagrody wynika, że wszystkim jej laureatom „właściwy jest duch pioniera i dążenie do dobra społecznego”. W rezultacie demarche Václava Havla nagrodę anulowano — europejska wspólnota demokratyczna w ten sposób zareagowała na otwarte draństwo i szyderstwo nad powszechnymi wartościami moralnymi. Demokracja to niezależność środków masowego przekazu. Najskuteczniejszym środkiem zapobiegania przekształceniu demokracji w ochlokrację i dyktaturę jest wolność mediów, które zmuszają zwykłego obywatela do myślenia. Tego właśnie najbardziej boi się nomenklaturowa biurokracja. Bo w obywatelu, który się zastanowił, budzi się obywatel. Nie bez powodu pierwsze kroki każdej dyktatury skierowane są na tłumienie i podporządkowanie mass-mediów własnym celom i zadaniom. Ludność może przez długi czas przebywać w stanie głodu informacyjnego, nie biorąc udziału w podejmowaniu decyzji władzy. Ale taki stan nieuchronnie prowadzi do utraty inicjatywy, do politycznej apatii. „Pofigizm” nabiera charakteru biernego oporu wobec władzy. Apatia staje się niebezpieczna dla istnienia reżimu autorytarnego, dla dyktatury. Programy gospodarcze nie są realizowane — im wyższy poziom rozwoju nauki i techniki, tym większą rolę odgrywają indywidualna aktywność i zainteresowanie. A ponieważ wskutek apatii odczuwalnie ich brakuje, wszystko w państwie robi się byle jak. System/państwo stopniowo staje się niekontrolowalne. W rezultacie władza/ekipa „proFFesjonalistów” popełnia tradycyjny/fatalny błąd — próbuje walczyć z niekontrolowalnością poprzez zwiększanie aparatu zarządzania i struktur przemocy, sądząc, że gdy będzie „kogo pytać”, to w końcu wszystko się ułoży. W rzeczywistości władza osiąga przeciwny skutek — zaczyna się dezorganizacja gospodarki, dezorganizacja zarządzania. Uzgadnianie działań różnych resortów prowadzi do straty czasu. Aparat staje się niezgrabny, dusi się od strumieni informacji, spóźnia się z podejmowaniem decyzji. Naturalną reakcją władzy/ekipy „proFFesjonalistów” staje się mechaniczne zwiększanie własnej fizycznej (nie intelektualnej) siły. Potwierdzeń „fachowości” obecnych „proFFesjonalistów” we władzach jest w zupełności dość. Pokazowa jest historia wezwania 14 marca 2012 roku całego składu Rady Naukowej Instytutu Socjologii NAN Ukrainy na przesłuchanie do SBU (http://www.uni- an.net/ukr/print/491714). Nawet Wiktor Janukowycz był zmuszony ocenić ten przypadek jako nieprofesjonalne podejście. Wkrótce także Służba Bezpieczeństwa uznała nieprzemyślaność decyzji swojego śledczego wobec pracowników znanej i szanowanej na całym świecie placówki naukowej… Perspektywy polityczne dla Państwa Ukraińskiego ogólnie są dość ponure. Wyniki wyborów do Rady Najwyższej mogą wzmocnić obecną władzę. Innymi słowy, rzeczywistość stawia przed Państwem Ukraińskim wyraźną alternatywę: albo radykalna zmiana zasad zarządzania, albo zguba państwa. Ono nie może dłużej istnieć bez przezwyciężenia korupcji, bez natychmiastowego wprowadzenia demokratycznych zasad prawdziwego władztwa ludu (a nie deklaracji), bez przestrzegania praw naturalnego samoorganizowania się ludzi w efektywne społeczeństwo obywatelskie.

«Слово Просвіти», CC BY 4.0; machine translation from Ukrainian by Prosvita.Digital · PDF w Wikimedia Commons ↗ · Tłumaczenie maszynowe

Емблема «Просвіта»Prosvitianyn