Strona · s. 16strona oryginału ↗
W życiu i twórczości z Szewczenką
Слово Просвіти, №12 за 2014 рік
Byłam na wielu licznie odwiedzanych otwarciach wystaw zasłużonego artysty Ukrainy, laureata Narodowej Nagrody Ukrainy im. Tarasa Szewczenki Walerego Franczuka. Ale na tak kameralnej — po raz pierwszy. Jednak od tego nie zmalała, bo odbyła się w znamiennym czasie — dwusetną rocznicę urodzin Tarasa Hrehorowycza Szewczenki.
Olena LEONTOWYCZ, pisarka, członkini NSPU
Do Muzeum Szістдесятnictwa przyszli miłośnicy sztuki, aby pogratulować wybitnemu artyście jego 157. indywidualnej wystawy, poświęconej ukraińskiemu geniuszowi, w której połączyli się Szewczenko i Majdan. Wystawa ma znamienny tytuł — „Przeczucie Majdanu: stronicami Kobzarza”, ponieważ prezentując kwintesencję artystycznego projektu (ze względu na ograniczoną przestrzeń autorowi nie było łatwo wybrać obrazy), zawiera także instalację, która przenosi do burzliwych dni i nocy walki naszych śmiałków o wolność Ukrainy, do której wzywał Szewczenko, a w której zjednoczyły się zarówno nieokiełznane dążenie hajdamaków, jak i poświęcenie bohaterów Krut oraz wyczyn żołnierzy OUN—UPA. Wystawa jest przesycona poezją Szewczenki, gdyż wiersze Tarasa już w tytułach obrazów: „Modlę się do Ciebie, Boże miły”, „Ludzie widzą, a ludziom nie żal”, „Nie kłamałaś wobec mnie”, „Taka jak ty kiedyś lilia”, „Po dąbrowie wiatr wyje”, „Czy to niedola, czy niewola”, „I będą ludzie”, „W naszym Raju na ziemi”. Jego duch unosi się nad nią. Ona niewidzialnymi nićmi duszy artysty łączy leitmotiv wystawy z burzliwą teraźniejszością, w której spełnił się imperatyw ukraińskiego Proroka „Kajdany porwijcie!” oraz Jego przekonanie „Walczcie — zwyciężycie!”, wypowiedziane z ekranu przez Serhija (Samwela) Nihojana. Dlatego tak organiczna jest obecność na wystawie obrazu „Jak śnieg trzy ptaszki leciały”, poświęconego „Jasnej pamięci trzech bohaterów Serhija Nihojana, Mychajła Żyznewskiego, Jurija Werbyckiego” i stworzonego do wiersza Szewczenki właśnie jako przeczucie, jakie dane jest artystom wysokiej duchowości… Na wystawie prezentowane są grafika, malarstwo, rzeźba. W każdym dziele wrzą myśli i uczucia twórcy, który idzie przez życie z przykazaniami naszego proroka od tych pierwszych lat, gdy w rodzinnym domu obok ikony Matki Bożej zobaczył portret Szewczenki, usłyszał pieśni mamy na jego wiersze, dotknął ich duszą. W radości i w smutku „Kobzarz” był obok. I nieprzypadkowo Walerij Frantczuk stwierdza: „„Kobzarz” — proroczy zbiór dla Ukrainy, dlatego podchodzę do niego drżąco i serdecznie”.
„Modlę się do Ciebie, Boże miły...” . 2012 r.
W swojej twórczości artysta nie od razu odważył się zbliżyć do tej świętej księgi. „Do wizerunku Szewczenki — szczerze przyznaje twórca — szedłem długo, bo Szewczenko sam był wspaniałym malarzem, rysownikiem, akwarelistą”. Zbliżał się stopniowo, zagłębiając się we wszechświat Kobzarza. Powstał portret Szewczenki, pojedyncze płótna. I oto stało się! Lata 2011—2013 — z duszy wylało się do ludzi objawienie — Szewczenkiana! Do jej obrazów trzeba „wchodzić”, wchłaniając ich energię, przejmując myśli i uczucia artysty, którymi hojnie dzieli się z widzem. O wyjątkowości Szewczenkiany Franczuka i o swoim zachwycie nią mówili obecni na otwarciu poeci i tłumacze Wiktor Żenczenko, Wsiewołod Tkaczenko, doktor nauk filologicznych Ołeksandr Ponomariw, Borys Wojciechowski (twórca szewczenkowskich świetlic w wielu miastach), poeta Jurij Tytariew. Dzieła Szewczenkiany są świadectwem niezniszczalności ducha narodu ukraińskiego, jego stałości, męstwa, bezprzykładnej miłości do Ojczyzny, gotowości do poświęcenia w obronie jej prawa do budowy tej Ukrainy, do której wzywał nasz prorok Taras Szewczenko w swoim „Kobzarzu”, który jest, zdaniem Walerija Franczuka, dla czystych myślami Ukraińców Biblią na wszystkie czasy, na wszystkie wieki.
«Слово Просвіти», CC BY 4.0; machine translation from Ukrainian by Prosvita.Digital · PDF w Wikimedia Commons ↗ · Tłumaczenie maszynowe
